Ыам ыйын 15

УРУБИИКИ диэн сиртэн ылыллыбыт

Ыам ыйын 15 диэн Григориан халандаарыгар сыл 135-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 136-c күнэ). Сыл бүтүө 230 күн баар.

Бэлиэ күннэр

  • ХНТFlag of the United Nations.svg ХНТ — Аан дойдуга Дьиэ кэргэн күнэ
  • ХНТFlag of the United Nations.svg ХНТ — Килиимэт аан дойдутааҕы күнэ[1]
  • Байыаннай сулууспаттан батынааччылар күннэрэ
  • АрменияFlag of Armenia.svg Армения — Дьиэ кэргэн күнэ[2][3]
  • АХШFlag of the United States.svg АХШ — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ
  • ИраанПерс тылын күнэ
  • КолумбияFlag of Colombia.svg Колумбия, МиэксикэFlag of Mexico.svg Миэксикэ, Соҕуруу КэриэйэFlag of South Korea.svg Соҕуруу Кэриэйэ — Учуутал күнэ
  • ЛитваFlag of Lithuania.svg Литва — Өрөспүүбүлүкэ күнэ, Тэрийэр мунньах күнэ
  • ОсетияОсетия — Осетин тылын уонна литэрэтиирэтин күнэ[4]
  • Палестина судаарыстыбатаПалестина судаарыстыбата — «Накба» күнэ
  • ПарагвайFlag of Paraguay.svg Парагвай — Тутулуга суох буолуу күнэ (Испанияттан, 1811 с.). Ийэ күнэ
  • СловенияFlag of Slovenia.svg Словения — Аармыйа күнэ
  • ДьоппуонАой-мацури, мальва бэстибээлэ


Түбэлтэлэр

  • Москубаҕа стрелецтэр өрө туруулара. Бүөтүр I ол саҕана 10 саастаах этэ, регенинэн ийэтэ олорбута. Ийэтин аймахтарын Нарышкиннары уонна кинилэр диэки буолааччы байаардары өлөртөөбүттэрэ. Бу өрө туруу түмүгэр Арассыыйа икки ыраахтааҕыламмыта — Бүөтүр I атын ийэлээх ыарыһах убайа Иван V (Милославскайдартан) эмиэ ыраахтааҕы буолбута. 7 сыл иккиэн ыраахтааҕылаабыттара, кэлин Бүөтүр I улаатан, күүһүрэн баран убайын былаастан туораппыта.
  • 1745 — статскай советник Генрих Конрад Саха сирин бойобуодатын дуоһунаһыттан уурайбыт, бу дуоһунаска балтараа сыл кэриҥэ олорбут — 1743 сыл балаҕан ыйын 19 күнүттэн. Дьокуускайга өлбүтэ биллэр.
  • 1852 — Илин Сибиир генерал-губернатора предписание таһаарбыт. Бу дьаһалы толорон Саха Сирин уобаластааҕы бырабылыанньата уонна Киренскэй исправнига Саха Сирин Иркутскай губернияны кытта кыраныыссатын чуолкайдаабыттар.
  • 1858Япония Хакодате куоратыгар Арассыыйа Импиэрийэтин бастакы консульствота арыллыбыт.
  • 1909 — К. А. Волоссович экспедицията Нуучча Устьетыгар тиийбит. Онно олорон Улахан-Сис хайаны чинчийбит, онтон байҕал кытылынан Дьааҥы өрүскэ барбыт.
  • 1915 — «День печати в Якутии» диэн ааттаммыт биирдэ эрэ тахсыбыт хаһыат тарҕаммыт. Эрэдээктэр - Е.Г.Олейникова.
  • 1931Чыамайыкыга бастакы оскуоланы астарбыт учуутал Савва Михайловы Алтан Сарын дьыалатыгар эрийэн туппуттар. Ол сыл олунньу 18 күнүгэр ытыллыбыт. 1989 сылаахха буруйа суоҕунан реабилитацияламмыт.
  • 1931 — Чурапчы райсоветын исполкома урукку Сулҕаччы Бабаҕатыгар (Одьулуун нэһилиэгэ) "Иһэр кэккэ" диэн ааттаах ТСОЗ тэриллибитин бигэргэппитэ.
  • 1935Москубаҕа метрополитен бастакы линията аһыллыбыт.
  • 1936 — Оҕо-ыччат өрөспүүбүлүкэтээҕэ хаһыата "Бэлэм буол" бастакы нүөмэрэ тахсыбыт. Тирааһа 980 экземпляр эбит. Бастакы эрэдээктэринэн бэйиэт Абаҕыыныскай буолбут.
  • 1940Аан дойду иккис сэриитэ: Нидерланд мөлтөх сэбилэниилээх аармыйата күүстээх утарылаһыы кэнниттэн ньэмэстэргэ бэриммит. Биэс сыллаах оккупация саҕаламмыт.
  • 1940Америкаҕа бастакы МакДональдс ресторана аһыллыбыт.
  • Араабтар уонна Израиль ыккардынааҕы 1948 сыллааҕы сэрии саҕаламмыт.
  • 1972 — Москубаҕа аан бастаан Николай Якутскай "Көмүстээх үрүйэ" сэһэнинэн уһуллубут "Тайна предков" уус-уран киинэ көстүбүт. Сценарийын 1966 сыллаахха Лев Габышев суруйбута, онтун Таджикфильмҥа үлэлиир артыыска уонна режиссерга Марат Арыповка көрдөрбүтэ, киинэни устуу үлэтэ 1969 сыллаахтан саҕаламмыта. Сүрүн оруоллары саха артыыстара оонньообуттара.
  • Рюкю арыылара Японияҕа төннөрүллүбүттэр, 1945 сыллаахха АХШ ылбыта.
  • 1975 — Дьокуускайга Политпрос дьиэтигэр үөрүүлээх быһыыга-майгыга 16 хомсомуолу БАМ тутуутугар атаарыы буолбут. Олор истэригэр Покровскайтан төрүттээх мас ууһа Гавриил Адамов баара.
  • 1988 — аҕыс сылтан ордук Афганистааҥҥа турбут Сэбиэскэй аармыйа сэриилэрэ дойдуттан тахсыылара саҕаламмыт. Барыта 115 000 байыаннай тахсыбыта.
  • 1999 — Арассыыйа Госдууматыгар бэрэсидьиэн Борис Ельциҥҥэ импичмент биллэрэр туһунан куоластааһын буолбут. Бэрэсидьиэни дуоһунаһыттан туоратарга уонна атын боппуруостары быһаарарга куолас тиийбэтэх.
  • 2010 — 16 саастаах Австралия кыыһа Джессика Уотсон Сири соҕотоҕун тохтообокко устан эргийбит саамай эдэр киһи буолбут. 10 миэтэрэ уһуннаах парустаах оҥочото Сиднейтэн 2009 сыл алтынньы 18 күнүгэр тахсыбыт, 201 күн устата экватор соҕуруу өттүнэн устан (Антлантикаҕа экваторы быһа охсубут) төттөрү бу күн кэлбит. Австралия Улахан хомотугар күүстээх тыалга түбэһэ сылдьыбыт, мачтата үстэ ууга охсуллубут, долгуннар үрдүктэрэ 12 миэтэрэҕэ тиийэр эбит. Кыыс устарын тухары оҥочотун өрөмүөнүн туораттан көмөтө суох бэйэтэ оҥорбут. Кэлбитэ үс хонон баран кыыс 17 сааһын бэлиэтээбит.

Төрөөбүттэр

Өлбүттэр

  • Юрий Долгорукай, Суздаль кинээһэ, Киев улуу кинээһэ, Москуба төрүттээччитэ. Пиир кэмигэр сүһүрдэн өлөрбүттэрэ.
  • Василий Тропинин (1776 с.т.), аатырбыт нуучча реалист уонна романтик худуоһунньуга, мэтириэти суруйарынан биллэрэ.
  1. 15 мая — Международный день климата
  2. DocumentView. www.arlis.am. Тургутулунна 18 Ыам ыйын 2019.
  3. 15 мая – День семьи(нууч.). news.am. Тургутулунна 18 Ыам ыйын 2019.
  4. День осетинского языка и литературы — 15 мая.