Абаҕыыныскай

УРУБИИКИ диэн сиртэн ылыллыбыт
Архип Кудрин — Абагинский
сах. Абаҕыыныскай
Кудрин Архип Георгиевич.jpg
Төрөөбүт күнэ 7.1.1907 (20.1)
Төрөөбүт сирэ Абага
Өлбүт күнэ-дьыла 22.9.1960
Өлбүт сирэ Дьокуускай
Гражданство СССР
Идэтэ бэйиэтэ, тылбаасчыт
Үлэлээбит сыллара 1923—1960
Направление социалистический реализм
Жанр поэзия
Айымньыларын тыла саха тыла уонна Нуучча тыла
Дебют «Ырыа хоһоон» (Стихи и песни), 1927

Кудрин Архип Георгиевич — Абаҕыыныскай (20.01.1907—22.09.1960) — саха бэйиэтэ, тылбаасчыт.

Олоҕун олуктара

1907 сыллаахха тохсунньу 20 күнүгэр Абаҕаҕа дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ (билигин Өлүөхүмэ улууһа) төрөөбүт. Абаҕа алта кылаастаах оскуолатын бµтэрэн баран, Дьокуускайдааҕы учуутал техникумугар, онтон Иркутскайдааҕы педагогическай институкка үөрэммитэ.
Кэккэ сылларга учууталынан, Саха Сирин суруйааччыларын Сойууһун салалтатын эппиэттиир сэкиритээринэн, өр кэмҥэ уус-уран литэрэтиирэ эрэдээктэринэн үлэлээбитэ.
Сэрии сылларыгар Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыта, Японияны кытта сэриигэ кыттыбыта.
1960 сыллаахха балаҕан ыйын 22 күнүгэр өлбүтэ.

Айар үлэтэ

Кудрин-Абаҕыыныскай Архыып Георгиевич

Бастакы кинигэтэ «Ырыа-хоһоон» 1927 сыллаахха тахсыбыта. Кини отуттан тахса сыллаах айар үлэтин устатыгар бэрт үгүс ырыалары, хоһооннору, поэмалары суруйан барыта 20-н тахса тус-туспа кинигэлэри таһаартарбыта. Оҕолорго анаан үгүс айымньылары суруйбута, учебниктары оҥортообута. Нуучча тылыттан Маяковскай, Тургенев, В. Лебедев-Кумач, К. Чуковскай, С. Михалков, А. Барто айымньыларын тылбаастаабыта.

Дьоно-сэргэтэ

  • Бастакы кэргэнэ Михалева Дарья, биир уол оҕоломмуттара 5 саастааҕар өлбүт.
  • Иккис кэргэнэ Неустроева Анна Михайловна (Үөһээ Бүлүүттэн төрүттээх)
  • Убайа Кудрин Митрофан Георгиевич
  • Эдьиийэ Кудрина-Дорофеева Елена Георгиевна
  • Иккис кэргэниттэн кыргыттара:
  • Юдиана Архиповна Кудрина-Абагинская (18.12.1948 төр., биир уоллаах)
  • Айталина Архиповна Кудрина-Абагинская (08.09.1950-22.01.2001), бастакы кэргэниттэн уол, иккис кэргэниттэн кыыс уонна уол оҕолордоох (суруйааччы сиэннэрэ)[1]

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Мэтээллэр

Аатын үйэтитии

  • Өлүөхүмэ улууһун Абаҕа орто оскуолата суруйааччы А. Г. Кудрин — Абаҕыыныскай аатын сүгэр.
  • Төрөөбүт нэһилиэгэр суруйааччы түмэл-дьиэтэ үлэлиир.

Библиография

  • Талыллыбыт хоһооннор /Ред. П. А. Ойуунускай. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1935. — 144 c.
  • Талыллыбыт айымньылар (1924—1945). — Дь.: Кинигэ кыһата, 1947. — 136 c.
  • Талыллыбыт айымньылар. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1958. — 279 c.
  • Талыллыбыт айымньылар. — Дьокуускай: Бичик, 1997. — 222 c.
  • Биһиги дьааһылабыт: Хоһооннор.— М.: Дет. издат, 1935. — 16 c.
  • Ийэ сир: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1950. — 84 c.
  • Кыайыыттан кыайыыга: Хоһооннор уонна поэмалар. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1939. — 80 c.
  • Лирика.— М.-Дь.: Кинигэ кыһата, 1937. — 32 c.
  • Охсуһууга үүнэбит: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1933. — 95 c.
  • Төгүрүк cыл. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1955. — 44 c.
  • Төрөөбүт дойдубар аныыбын: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1978. — 272 c.
  • Туллуктаана: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1952. — 36 c.
  • Түөрт өҥү дьүөрэлии. — М.-Л.: Детиздат, 1936. — 13 c.
  • Хардыыттан хардыы (1927—1930): Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1931. — 74 c.
  • Хоһооннор. — М.: Учпедгиз, 1936. — 64 с.; М.-Якутск: Якгиз, 1938. — 48 c.
  • Хоту: Хоһооннор. Оскуолаҕа киирэ илик саастаах оҕолорго. — М.: Детиздат, 1935. — 16 c.
  • Ырыа-хоһоон (1923—1927). — Дь.: Кинигэ кыһата, 1927. — 122 c.

Сигэлэр

Быһаарыылар

  1. Анисия Бельчусова. Ытыктыылларын ситэн үөрдүм // Бэлэм буол. — Дь., 2022. — Кулун тутар (№ 3).