Мигалкин Иван Васильевич
| Мигалкин Иван Васильевич | |
|---|---|
 | |
| Төрөөбүт күнэ | 1954 сыл бэс ыйын 23 күнэ |
| Төрөөбүт сирэ | |
| Өлбүт күнэ-дьыла | 2024 сыл ыам ыйын 24 күнэ (69 сааһыгар) |
| Өлбүт сирэ | |
| Гражданствота (подданствота) | |
| Үөрэҕэ | |
| Идэтэ | тылбаасчыт, бэйиэт |
Мигалкин Иван Васильевич (1954 сыл бэс ыйын 23 күнэ, Хоро нэһилиэгэ, Саха АССР — 2024 сыл ыам ыйын 24 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй, Арассыыйа бэйиэтэ, тылбаасчыт, публицист, оҕо суруйааччыта. Саха норуодунай бэйиэтэ (2014), Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун уонна суруйааччылар сойуустарын Аан дойдутааҕы түмсүүтүн бэрэссэдээтэлэ (2013 сылтан).
Олоҕун олуктара
1954 сыллаахха бэс ыйын 23 күнүгэр Уус-Алдан улууһун Хоро нэһилиэгэр учууталлар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ.
1973 сыллаахха Н. Г. Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи педагогика училищетын бүтэрбитэ.
Ол сыл Москватааҕы М. Горькай аатынан литература институтун поэзия салаатыгар үөрэнэ киирбитэ[1]. Е. Исаев, С. Смирнов, Н. Старшинов айар сэминээрдэригэр үөрэммитэ[2].
1977—1980 сылларга аармыйаҕа сулууспалаабыта, онтон Мүрү орто оскуолатыгар саха тылын уонна литературатын учууталынан, «Эдэр коммунист», «Кыым», «Ленинскэй тэрийээччи» хаһыаттар кэрэспэдьиэннэринэн, Муома улууһун Соболоох оскуолатын интернатын сэбиэдиссэйинэн, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатын эрэдээктэринэн, «Саха» Национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа иһинэн Бороҕон тэлэбиидэнньэтин кылаабынай эрэдээктэринэн, дириэктэринэн үлэлээбитэ[3][4].
1993 сыллаахха кэргэнин З. В. Мигалкинаны кытта В. А. Протодьяконов-Кулантай аатынан Литература түмэлин тэрийбитэ.
Ол сыл Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун уонна Суруйааччылар сойуустарын аан дойдутааҕы түмсүүтүн чилиэнэ, онтон 2013 сылтан бу тэриллиилэр бэрэссэдээтэллэринэн талыллан үлэлээбитэ[1][3].
2024 сыллаахха ыам ыйын 24 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ[5].
Айар үлэтэ
«Ньургуһуннаах сурук» диэн бастакы кинигэтэ 1976 сыллаахха тахсыбыта[2].
Түөрт уонтан тахса поэзия уонна проза кинигэлэрин, оҕо кэпсээннэрин уонна остуоруйаларын ааптара[1][3].
Айымньылара нуучча, саха, туркмен, монгол, чуваш, татаар тылларынан бэчээттэммиттэрэ.
Ашхабадка (Туркменистан) бырааттыы өрөспүүбүлүкэлэр бэйиэттэрин VIII Бүтүн Сойуустааҕы бэстибээлигэр (1975), Брянскай уобалас Овстуг сэлиэнньэтигэр Тютчев ааҕыыларыгар, Москваҕа Пушкин поэзиятын Бырааһынньыгар кыттыбыта[6].
Атын өрөспүүбүлүкэлэр бэйиэттэрин айымньыларын сахалыы тылбаастаабыта. Саха литературатын классиктарын туһунан кинигэлэри таһаартарбыта[1][3].
Сыанабыл
«Иван Мигалкины лиирик бэйиэт, суруналыыс эрэ диэн ааттыыр ситэтэ суох, кини — саха устуоруйатын уонна литературатын киэҥник анаарбыт киһи буолар», — диэн суруйааччы, суруналыыс, СӨ суруйааччыларын ассоциациятын бэрэссэдээтэлэ Олег Сидоров эппитэ.
Оттон тыл билимин дуоктара Анатолий Бурцев суруйааччы айар үлэтин бу курдук сыаналаабыт: «Кини романтическай, лирическэй хоһоонноро дириҥ философскай өйдөбүллээхтэр. Айар үлэтин ымыытынан төрөөбүт алааһа Мүрү буолбута. Ону тэҥэ, кини дьиэ кэргэн сыаннастарын — ийэтигэр, кэргэнигэр, бар дьонугар тапталын хоһуйбута»[7].
Талыллыбыт библиографията
- Ньургуһуннаах сурук : хоһооннор. — Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ. изд-вота, 1976.
- Сардааналаах кыысчаан : кэпсээннэр. — Якутскай : Кинигэ. изд-вота, 1985.
- Сүрэҕим кистэлэҥэ : хоһооннор. — Якутскай : Кинигэ. изд-вота, 1992.
- Тапталы, олоҕу туойабын : хоһооннор. — Дьокуускай : Бичик, 1994.
- Үлэҕэ таптал — дьолго таптал : очеркалар. — Дьокуускай : Бичик, 1995.
- Аҕам оттубут оһоҕун сылааһыгар : хоһооннор. 1967—1999. — Дьокуускай : Бичик, 2000.
- Күн таммаҕын ыһыспыт дьылҕалар : эсселэр, ахтыылар, дьүһүйүүлэр. — Дьокуускай : Бичик, 2000.
- Сүрэх сылаас иэйиитинэн : хоһооннор, интервьюлар, ахтыы. — Дьокуускай : Бичик, 2004.
- Лабаа аайы таммах : хоһооннор. — Дьокуускай : Бичик, (Владивосток), 2007. — 61, [3] с. : ил.
- Үөрүүбүн тэҥинэн үллэстэбин = Делю радость со всеми : хоһооннор. — Дьокуускай : Бичик, 2012.
- Оһуор ойуу оҥоойук = Расписной туесок. — Якутск : Бичик, 2014.
- Отон этим — оҕо этим : хоһооннор. — Дьокуускай : Бичик, 2014.
- Сулус санаалар. — Дьокуускай: 2016.
- Кустуктар куустуннар алааспын = Пусть над аласом радуга встает : Стихи. — Дьокуускай: Бичик. 2016[8].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай бэйиэтэ (2014);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэчээтин туйгуна;
- Н. Е. Мординов — Амма Аччыгыйа аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин оҕо литературатын эйгэтигэр бириэмийэтин лауреата (2011);
- ЫБСЛКС «Сыл бастыҥ дебюта» бириэмийэтин лауреата (1987);
- Уус-Алдан улууһун ытык олохтооҕо;
- Үөһээ Бүлүү улууһун ытык олохтооҕо;
- «Кинигэ дьыалатыгар ураты кылаатын иһин» мэтээл;
- Есенин кыһыл көмүс мэтээлэ (Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун наҕараадата, 2012);
- Н. Гумилев Улахан үрүҥ көмүс мэтээлэ (2013);
- И. Бунин, С. Маршак, А. Белый мэтээллэрэ;
- «Сибэтиэй Иннокентий» уордьан кавалера[1][3].
Аатын үйэтитии
- 2024 сыллаахха Иван Мигалкин төрөөбүтэ 70 сылыгар аналлаах «Оҕо мичээрэ, оҕо үөрүүтэ» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи онлайн уус-уран ааҕыы күрэһэ ыытыллыбыт[9];
- 2025 сыллаахха Уус-Алдан улууһун Тойон Мүрү алааһыгар «Мигалкин самаан сайына» өрөспүүбүлүкэтээҕи литература бэстибээлэ буолан ааспыт[10].
Олоҕун уонна айар үлэтин туһунан кинигэлэр
- Иван Мигалкин : Сааскы айылҕа уһуктар эрчиминэн… : ыстатыйалар, рецензиялар, интервьюлар, ааҕааччылар бэлиэтээһиннэрэ, биобиблиогр. — Дьокуускай : Бичик, 2010.
- Фролова, Г. А. Сир ийэни сырдыгынан күндүлүү… : нар. поэт И. Мигалкин поэзиятыгар санаа сулуһа / Галина Фролова. — Дьокуускай : Сайдам, 2014.
Быһаарыылар
- ↑ 1 2 3 4 5 Иван Васильевич Мигалкин (рус.). sakhalitera.ru. Сигэнии күнэ: 6 Ыам ыйын 2026.
- ↑ 1 2 Наследие замечательного детского писателя и талантливого поэта. https://амгагазета.рф. Сигэнии күнэ: 5 Ыам ыйын 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 Мигалкин Иван Васильевич (рус.). nlrs.ru. Сигэнии күнэ: 6 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Ушел из жизни народный поэт Якутии Иван Мигалкин (рус.). litinstitut.ru. Сигэнии күнэ: 6 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Ушел из жизни народный поэт Якутии Иван Мигалкин (рус.). yakutsk.bezformata.com. Сигэнии күнэ: 6 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Мигалкин Иван Васильевич (рус.). xn--80alhdjhdcxhy5hl.xn--p1ai. Сигэнии күнэ: 6 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Народный поэт Якутии Иван Мигалкин собрал полный зал на творческом вечере (рус.). Сигэнии күнэ: 15 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Иван Васильевич Мигалкин. sakhalitera.ru. Сигэнии күнэ: 5 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Тумуллар оҕо суруйааччыта Иван Мигалкин аатынан күрэстэргэ ситиһиилэннибит, Улус Медиа (21 Алтынньы 2024). Сигэнии күнэ: 5 Ыам ыйын 2026.
- ↑ Тойон Мүрү алааска «Мигалкин самаан сайына» буолан ааста. sakhalitera.ru. Сигэнии күнэ: 5 Ыам ыйын 2026.
Ылыллыбыт сирэ
- С. Ефремова, В. Степанова. Бэйиэт 55 сааһыгар // Кыым : хаһыат. — 2009, бэс ыйын 25 к..
.svg){kind=small}
- Бэс ыйын 23 күнүгэр төрөөбүттэр
- 1954 сыллаахха төрөөбүттэр
- Уус-Алдан улууһугар төрөөбүттэр
- Ыам ыйын 24 күнүгэр өлбүттэр
- 2024 сыллаахха өлбүттэр
- Дьокуускайга өлбүттэр
- А.М. Горькай аатынан литературнай институту бүтэрбиттэр
- Дьон алпаабытынан
- Суруйааччылар
- Саха хоһоонньуттара
- Тылбаасчыттар
- Саха норуодунай бэйиэттэрэ
- Саха суруйааччылара
- Уус-Алдан улууһун ытык дьоно
- Бүлүүтээҕи педучилищены бүтэрбиттэр