Егоров Василий Назарович - Тумарча
Егоров Василий Назарович — Тумарча (1936 сыл олунньу 13 күнэ, Одьулуун нэһилиэгэ, Саха АССР) — прозаик, саха норуодунай суруйааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ[1].
Олоҕун олуктара
1936 сыллаахха олунньу 13 күнүгэр Чурапчы улууһун Одьулуун нэһилиэгэр төрөөбүт.
1955—1958 сс., орто оскуоланы бүтэрээт, Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт.
1958 сыллаахха Саха государственнай университетын инженернэй-техническэй факультетын геологоразведочнай салаатыгар үөрэнэ киирбит. https://1sn.ru/peoples/870
Инженер-геолог дипломын ылан, идэтинэн Өймөкөөн улууһугар Үөһээ Индигиирдээҕи геологоразведочнай экспедицияҕа сылдьыбыт.
1968 сылтан Дьокуускайдааҕы геолого-производственнай холбоһук информация салаатын геолога.
1970 сылтан — билим-техническэй информация Киинин справочнай-информационнай салаатын салайааччыта. Бу дуоһунаска сылдьан өрөспүүбүлүкэтээҕи патент пуондатын тэрийбит.
1974—1984 сс. — Дьокуускайдааҕы геолого-производственнай холбоһук информация салаатын геолог-патентоведа.
1984 сыллаахтан литература, суруналыыстыка эйгэлэригэр көспүт. Сэттэ сыл «Хотугу сулус» сурунаал эрэдээктэринэн үлэлээбит.
1989 сыллаахха ССРС суруйааччыларын Сойуустарыгар киирбит.
1991 сылтан — Чурапчы улууһугар «Кулаада» крестьянскай хаһаайыстыба тэрийэн үлэлээбит. Бааһынай хаһаайыстыбатынан 13 сыл дьарыгырбыт. Улахан өҥөлөрүн иһин 1993 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай бириэмийэтин ылбыт[2][3].
Айар үлэтэ
Бастакы «Соһуччу» диэн ааттаах кэпсээнэ «Кыым» хаһыакка 1977 сыллаахха бэчээттэммит.
1982 сыллаахха Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатыгар бастакы «Кырыыстаах таас» сэһэнэ күн сирин көрбүт.
1985 сыллаахха «Өрүһүнүү» диэн романа тахсыбыт. Айымньы нуучча тылынан тылбаастанан «Возвышение» диэн аатынан тахсыбыт.
1994 сыллаахха «Өрүһүнүү» романын иккис чааһын суруйан бүтэрбит. Бу айымньыларын «Олох ситимэ» диэн сүрэхтээбит.
2007 сыллаахха Саха сирин бастакы Президенэ М. Е. Николаев туһунан «Биhи Аан Дархаммыт» кинигэтэ күн сирин көрбүт. Бу үлэтин иһин кини А. Е. Кулаковскай аатынан Судаарыстыбыннай бириэмийэни ылбыт.
Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар Булуҥ уонна Кэбээйи улуустарыгар күүһүнэн көскө көһөрүллүбүт Чурапчы олохтоохторун туһунан 2010 сыллаахха «Өбүгэ тыына» диэн роман суруйбут.
Библиография
- Кырыыстаах таас: Сэhэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1982. — 142 с.
- Өрүhүнүү. Роман. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1985. — 250 с.
- Олох ситимэ: Сэhэн. — Дь.: Бичик, 1994. — 355 с.
- Уодаһын : дьиҥнээх олохтон сэһэн. — Дь.: Бичик, 2003. — 111 с.
- Таптал уонна мөккүөр : кэпсээннэр, ыстатыйалар. — Дь.: Бичик, 2005. — 219, [2] с.
- Биhи Аан Дархаммыт : уус-уран хабааннаах историческай-документальнай суруйуу. — Дь.: Бичик, 2007. — 477, [1] с.
- Эн биһиги тапсыа этибит : уус-уран ахтыылар. — Чурапчы : «Саҥа олох» РИХ, 2018. — 67 с.
- Саха геолога : роман. — Дь.: Көмүөл, 2022. — 248 с[1][4].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин оҥорон таһаарыы эйгэтигэр Государственнай бириэмийэтин лауреата (1993);
- А. Е. Кулаковскай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай бириэмийэтин лауреата (2011);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
- Чурапчы улууһун Одьулуун нэһилиэгин Ытык киһитэ;
- Чурапчы улууһун Ытык киһитэ;
- Саха норуодунай суруйааччыта (2020)[5];
- 2025 сыллаахха «Үбүлүөйдээх» туруупкаҕа булуллубут 60,63 караттаах алмааска В. Н. Егоров — Тумарча аатын иҥэрбиттэр[6][7]
Дьиэ кэргэнэ, аймахтара
Кэргэнэ — Раиса Васильевна; икки уол оҕолоохтор — Василий Васильевич уонна Афанасий Васильевич.
Быһаарыылар
Литература
- Левин И. Өрүhүнүү суолун хайан // Хотугу сулус. — 1989. — № 8. — С. 100—101.
- Михайлов В. Д. Киhи өрүhүллүүтэ // Хотугу сулус. — 1986. — № 8. — С. 100—103.
- Тумат С. Өбүгэ тыына өлбөт // Чолбон. — 1996. — № 2. — С. 124—132.
- Кириллин Д. В., Павлова В. Н., Шевков Д. С. Писатели земли Олонхо — Якутск: Бичик, 1995. — 304 с.