Габышев Лев Львович

1920 сыллаахха сэтинньи 10 күнүгэр Өлүөхүмэ улууһугар Түбэ сэлиэнньэҕэ элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ^[2].

1934 сыллаахха Өлүөхүмэ тыа хаһаайыстыбатын техникумугар үөрэнэ киирбитэ. Агроном идэтин баһылаан, Бэрдьигэстээххэ ананан үлэлээбит.

1942 сыллаахха буржуазнай-омугумсуйар тэрилтэҕэ кыттыбытын иһин диэн сымыйанан буруйданан НКВД уорганнара тутан хаайбыттар. Ол сылтаҕынан соҕотох ынахтаах эмээхсин ынаҕын былдьыы кэлбиттэригэр көмүскэспитэ буолбут. Көмүскэспитин нөҥүө күнүгэр муус устар 10 күнүгэр хаайбыттар. Япония туһатыгар үспүйүөннээбит диэн буруйдаабыттар. Ол дьыалаҕа эриллибит 9 киһиттэн суут буолуон иннинэ үһэ силиэстийэ ньымаларын тулуйбакка өлбүттэр^[3].

Лааҕырга үс сыл олорбута. 1956 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр буруйа суоҕа толору дакаастанан реабилитацияламмыта^[4]. Өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыгар, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр идэтинэн үлэлээбитэ. «Хотугу сулус» сурунаалга («Чолбон») эрэдээктэринэн, «Полярная звезда» сурунаалга сэһэн салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ^[5].

1994 сыллаахха сэтинньи 11 күнүгэр өлбүтэ.

1938 сылтан айар үлэнэн дьарыктанан саҕалаабыта. Бастакы хоһоонноро хаһыакка, онтон эдэр бэйиэттэр «Родная Якутия» (1948), «Боевая молодость» (1949), «У нас на Севере» (1952) хомуурунньуктарыгар бэчээттэммиттэрэ. Сэрии сылларын кэмигэр саха холкуостаахтарын олоҕун, хорсун үлэлэрин туһунан «Дьол төрдө» диэн сэһэни суруйбута^[6].

«Абаҕа сулустара» диэн дыраамата Саха тыйаатырын сыанатыгар туруоруллубута^[7].

Лев Габышев — сахалартан бастакы киносценарист^[8][9]. Кини сценарийынан^[10] «Таджикфильм» киностудия «Көмүстээх үрүйэ» диэн Николай Якутскай сэһэнинэн «Тайна предков»^[11] диэн ааттаах уус-уран киинэни устубута.

Лев Габышев М. Рыльскай, А. Мицкевич^[12], В. Сосюра, К. Федин, С. Шипачев, Э. Межелайтис, М. Исаковскай хоһооннорун сахалыы тылбаастаабыта. Сэмэн Тумат «Дьол төрдө — үлэҕэ»^[13] ыстатыйатыгар суруйан турардаах: «Бу курдук бары наукаларга күлүүс буолар, аан дойдулуун билиһиннэрэр кыахтаах нуучча тылыгар биһиги талааннаах прозаиктарбыт, драматурдарбыт айымньыларын дьиҥ-чахчы уус-ураннык тылбаастыыр саха киһитэ, оо, үгүһэ буоллар ньии! Лев Габышев нууччалыы тылга тылбаастыыра биһиги сахабыт норуота

култуурунай, интеллектуальнай таһыма үүммүтүн, үрдээбитин кэрэһэлиир диэтэххэ омун буолуо суоҕа».

Саха фольклорун уонна олоҥхо тылбааһыгар биллэр-көстөр кылааты киллэрбитэ. П. А. Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олонхотун тылбаастаабыта^[14].

Лев Габышев элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүт. Кини төрөппүттэрэ Лев Егорович Габышев уонна Матрена Григорьевна (кыыһынан Бояркина) бурдук ыһыытынан дьарыктаналлар, ынах-сүөһү туталлар эбит.

Кэргэнэ Наталья Иннокентьевна Габышева (26.07.1924 — 15.12.1975; кыыһынан Поротова) — II гильдия атыыһытын Захаров Петр Илларионович сиэнэ; Дьокуускайдааҕы фельдшерскэй-акушерскай оскуоланы бүтэрбит. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин хоту өттүгэр Быков мыс бөһүөлэгэр фельдшеринэн, онтон Саха АССР араас медицинскэй тэрилтэлэригэр үлэлээбит.

Лев Львович уонна Наталья Иннокентьевна 1946 сыллаахха ыал буолбуттар, биэс кыыстаммыттар:

• Габышева Лира Львовна — балет артыыската, СӨ ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ;
• Габышева Ася Львовна — ускуустубаны чинчийээччи, худуоһунньук, Арассыыйа ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ;
• Габышева Альбина Львовна — тыйаатыр режиссера, педагог, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна;
• Габышева Луиза Львовна — тыл билимин дуоктара, М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет профессора;
• Габышева Наталья Львовна — муусукаан, Марк Жирков аатынан Дьокуускайдааҕы муусука кэллиэһин преподаватела^[15][16].

• Л. Л. Габышев аатын Өлүөхүмэ куорат Киин бибилитиэкэтэ сүгэр^[17];
• 2025 сыллаахха Дьокуускайга Лев Габышев төрөөбүтэ 105 сылыгар аналлаах «Лев Габышев дьоло» диэн ахтыы киэһэтэ буолбута, онно суруйааччы кыргыттара 2026 сыллаахха Габышев ааҕыылара буолуохтара диэн биллэрбиттэрэ^[16].