Неймохов Егор Петрович

УРУБИИКИ диэн сиртэн ылыллыбыт
УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Неймохов.
Неймохов Егор Петрович
Неймохов Егор Петрович.jpg
Төрөөбүт күнэ 1950 сыл кулун тутар 30 күнэ(1950-03-30)
Төрөөбүт сирэ
Өлбүт күнэ-дьыла 2011 сыл бэс ыйын 25 күнэ(2011-06-25) (61 сааһыгар)
Өлбүт сирэ
Гражданствота (подданствота)
Үөрэҕэ
Идэтэ суруйааччы
Үлэлээбит сыллара 1975 — 2011
Айымньыларын тыла Саха тыла

Неймохов Егор Петрович (30.03.1950—25.06.2011) — саха норуодунай суруйааччыта, Платон Ойуунускай аатынан Судаарыстыбыннай бириэмийэ лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ[1].

Олоҕун олуктара

1950 сыллаахха кулун тутар 30 күнүгэр Томпо оройуонугар Мэҥэ Алдан нэһилиэгэр колхозтаах дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт. Кириэс-Халдьаайы орто оскуолатын бүтэрбит.

1973 сыллаахха Саха государственнай университет историко-филологическай факультетын бүтэрбит.

Саха АССР миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн бэчээккэ судаарыстыбыннай кистэлэҥ харабылын салалтыгар редакторынан, ССРС билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалын тыл, литература уонна устуоруйа институтун социологияҕа лабораториятын лаборанынан, "Эдэр коммунист" хаһыат корреспонденынан үлэлээбит.

  • 1978—1985 сс. — «Хотугу сулус» сурунаал эрэдээксийэтигэр салаа сэбиэдиссэйэ, сүрүн эрэдээктэри солбуйааччы;
  • 1985—1989 гг. — ССКП Саха обкомугар култуура салаатын инструктора;
  • 1989—1991 гг. — ССКП Саха обкомун кинигэтин кыһатыгар тахсар «Аргыс» уонна «Айсберг» сурунааллар сүрүн эрэдээктэрдэрэ;
  • 1993 г. — Саха государственнай университетын саха литературатын доцена;
  • 1993—1996 гг. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин судаарыстыбыннай наҕараадалыыр хамыыһыйа эппиэтээх сэкэрэтээрэ;
  • 1996—1999 гг. — Саха Сирин Санкт-Петербург куоракка бэрэстэбиитэлистибэтигэр Бастайааннай бэрэстэбиитэл сүбэһитэ;
  • 1999—2001 сс. — «Саха сирэ» хаһыат эрэдээксийэтигэр салаа эрэдээктэрэ;
  • 2001—2008 гг. — СӨ суол тутуутун Дириэксийэтигэр сүрүн специалиһа;
  • 2006—2011 гг. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ[1].

2011 сыллаахха бэс ыйын 25 күнүгэр ыалдьан өлбүт[2].

Айар үлэтэ

Саха уонна нуучча тылынан спортивнай публицистика, проза уонна кинодраматургия жанрдарыгар үлэлээбит. Литератураҕа бастакы айымньытынан 1975 с. «Эдэр коммунист» хаһыакка тахсыбыт «Сэргэлээххэ сааскы күн» кэпсээн буолбут. 1977 с. «Восхождение на Олимп», 1980 с. «Тустууга анаммыт олох» (Д. Эверстовы кытта) диэн саха тустууктарын Роман Дмитриев уонна Павел Пинигин тустарынан документальнай кинигэлэрэ тахсыбыт.

Сүрүн айымньылара: «Хапсыһыы» (1983), «Көтүү» (1986), «Сайсары күөлгэ түбэлтэ» (1988), «Хаһыы» (1992). Бу айымньыларынан Саха тыйаатыра, норуот тыйаатырдара испэктээкиллэри туруорбуттара.

Атын биллэр айымньылара: «Таптал түөрт кэмэ» (Четыре времени любви, 2000), «Хара мааска» (Чёрная маска, 2002), «Ильмень үрдүнэн туруйалар» (Журавли над Ильменем, 2004), «Великий снайпер России» (2009) сэһэннэр; «Быһах биитинэн» (По лезвию ножа, 2005), «Алампа» (2006, 2009 гг., икки кинигэлээх), «Эр киһи уонна дьахтар» (Мужчина и женщина, 2010) арамааннар. Нууччалыы, атын да омуктар тылларыгар тылбаастаммыт айымньылардаах. Саха тылыгар нуучча суруйааччыта Ю. Сергеев «Царская охота» кинигэтин тылбаастаабыт.

Егор Неймохов Саха сиригэр уус-уран киинэ жанра сайдарыгар улахан кылаат киллэрбит. Кини сценарийынан уһуллубут «Хара мааска» киинэ 2003 сыллаахха Москваҕа буолбут детективнай киинэлэр Аан Дойдутааҕы кинофестивалларыгар «Бастыҥ оонньуулаах киинэ» номинация иһинэн ааттаммыта. Кини «Ильмень үрдүнэн туруйалар» сэһэнинэн 2005 сыллаахха уус-уран киинэ уһуллубута[1], 2016 сыллаахха «Сайсары күөлгэ түбэлтэ» сэһэнинэн «Сайсары күөлгэ» уус-уран киинэ уһуллубута (Арассыыйа үрдүнэн «Мой убийца» диэн аатынан тахсыбыта)[3]. «Хотугу сулус» уордьан, «Саха Өрөспүүбүлүкэтин ытык киһитэ» бириэмийэ уонна да атын судаарыстыбаннай наҕараадалар балаһыанньаларын, эскизтэрин уонна сокуоннарын ылыныытыгар көхтөөхтүк үлэлээбит[4].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Аатын үйэтитии

  • 2010 сыллаахха «Олох — бүппэт хапсыһыы» диэн Егор Неймохов туһунан икки сериялаах документальнай киинэ тахсыбыта[8];
  • 2012 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Учуонай сүбэтэ тыл уонна омуктар культураларын Институтун бастыҥ студеннарыгар анаан Е. П. Неймохов анал ааттаах стипендиятын олохтообут[9];
  • 2016 сыллаахха Дьокуускай куоракка Егор Неймохов олорбут Кальвица уулуссатын 9/1 дьиэтигэр мемориальнай дуоска туруоруллубута[10].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Неймохов Егор Петрович (рус.) (22 Ахсынньы 2025).
  2. ↑ Народный писатель Якутии Егор Неймохов ушел из жизни (рус.). РИА (22 Ахсынньы 2025).
  3. ↑ Мой убийца (2016). Сигэнии күнэ: 22 Ахсынньы 2025.
  4. ↑ Яркая жизнь Е.П. Неймохова (рус.) (22 Ахсынньы 2025).
  5. ↑ Ыйаах «Якутия» хаһыакка 07.06.2006 тахсыбыт
  6. ↑ Ыйаах «Саха сирэ» хаһыакка 25.11.2005 тахсыбыт
  7. ↑ Почётные граждане. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 22 Ахсынньы 2025. Архивировано 20 Кулун тутар 2014 года.
  8. ↑ Наша семья. Воспоминания Марии Неймоховой. Сигэнии күнэ: 22 Ахсынньы 2025.
  9. ↑ Вручена стипендия имени Е.П. Неймохова. Сигэнии күнэ: 22 Ахсынньы 2025.
  10. ↑ В Якутске открыли памятную доску народному писателю Егору Неймохову. ЯСИА. Сигэнии күнэ: 22 Ахсынньы 2025.

Өссө маны көр

Сигэлэр

Төрдө — «https://sah.ruwiki.ru/w/index.php?title=Неймохов_Егор_Петрович&oldid=921554»