Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Бурцев Анатолий Алексеевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Бурцев.

Бурцев Анатолий Алексеевич (1944 сыл алтынньы 24 күнэ, Дьокуускай — 2025 сыл от ыйын 22 күнэ, Саха сирэ) — сэбиэскэй сойуус уонна Арассыыйа литературоведа[1]. Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет гуманитарнай салаа проректора. Байаҕантай нэһилиэгин уонна Томпо улууһун ытык олохтооҕо[2].

Биография

1944 сыл алтынньы 14 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ. 1967 сыллаахха СГУ нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин салаатын бүтэрбитэ.

1975 сыллаахха Ломоносов аатынан Москва судаарыстыбаннай университетыгар аспирантуратын «Арҕаа Европа, Америка, Австралия литэрэтиирэтэ» идэтинэн бүтэрбитэ.

Ити сыл «Ориентализм проблемата уонна XIX үйэ бүтүүтүгэр английскай кэпсээн сайдыыта» диэн тиэмэҕэ кандидатскай диссертациятын көмүскээбитэ.

Онно 1990 сыллаахха «19-с үйэ бүтүүтэ — 20-с үйэ саҕаланыытыгар английскай кэпсээн: типология уонна поэтика кыһалҕалара» диэн тиэмэҕэ дуокторскай диссертациятын бүтэрбитэ[3].

1991 сыллаахха нуучча уонна тас дойдулар литэрэтиилэрин кафедратыгар профессор билим аата иҥэриллибитэ.

1987 сылтан 2012 сылга диэри ХИФУ-га нуучча уонна омук литэрэтиирэтин кафедратын салайбыта[4].

Кини 2025 сыл от ыйын 22 күнүгэр 81 сааһыгар өлбүтэ[5]. Учуонайы кытта быраһаайдаһыы сиэрэ-туома 2025 сыл от ыйын 24 күнүгэр Өрөспүүбүлүкэтээҕи мэдиссиинэ киинин траур саалатыгар ааспыта[6].

Үлэ

Билим уонна үөрэх

1987 сылтан нуучча уонна омук литэрэтиирэтин кафедратын салайбыта, 1978-83 сылларга устуоруйа уонна филология факультетын академическай үлэҕэ деканын солбуйааччы, 1987—1988 сылларга устуоруйа уонна филология факультетын декана, 1988—1992 сылларга филология факультетын декана. 2002 сыллаахха иккистээн филологическай факультет деканынан талыллыбыта. 2009 сылтан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет гуманитарнай салааҕа проректорынан үлэлээбитэ[7].

Бурцев 1993 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимнэрин Академиятын дьиҥнээх чилиэнинэн талыллыбыта. Гуманитарнай билимҥэ Холбоһуктаах Академическай Сэбиэт уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимнэрин Академиятын Уставнай хамыыһыйатын чилиэнэ этэ. А. А. Бурцев икки идэҕэ аспираннары салайбыта: 10.01.02 — Арассыыйа норуоттарын литэрэтиирэтэ; 10.01.05 — Тас дойду норуоттарын литэрэтиирэтэ. «Арассыыйа норуоттарын литэрэтиирэтэ» идэҕэ кандидатскай диссертациялары көмүскүүр диссертационнай Сэбиэт бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан, «Философия» идэҕэ дуокторскай диссертациялары көмүскүүр диссертационнай сэбиэт чилиэнинэн билим-тэрийэр үлэни ыыппыта[7].

Оксфордка (нууч.) (сах., Лондоҥҥа, Эдинбурга (нууч.) (сах., Москваҕа, Санкт-Петербурга, Киевка, Харьковка, Ташкенҥа, Бишкекка ыытыллыбыт билим конференцияларга уонна симпозиумнарга кыттыбыта. Кини үлэлэрэ АХШ-ҕа, Японияҕа уонна сорох атын дойдуларга биллибиттэрэ[7][8].

Английскай литэрэтиирэҕэ үлэлэргэ английскай кэпсээн генезиһын, типологиятын уонна поэтикатын киэҥник үөрэтии ыытыллыбыта, жанр сайдыытын уопсай хайысхаларын уонна кини уратыларын сорох суруйааччылар айымньыларыгар уустук диалектическай ситимҥэ чинчийиллибитэ: Стивенсон, Киплинг, Конрад, Харди, Голсуорси, Уэллс, Джойс. Английскай кэпсээн нуучча уонна француз тылларын кытта сибээстэһиитигэр аан дойду литэрэтиирэ процеһын ис хоһоонугар киирбитэ[7].

Билим интэриэстэрэ

Кини 2000-с сыллартан ыла литэрэтиирэ айымньылар икки ардыларынааҕы сибээстэрин киэҥ уонна уустук боппуруһуон быһаарар. Саха литэрэтиирэтин саҥа, деидеологизированнай өйдөбүлүн айбыта, саха литэрэтиирэтин норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыаннаһыыларын проблемаларыгар ыстатыйалар сиэрийэлэрин уонна хас да кинигэни таһаарбыта. Бастакы концепциянан аан дойду литэрэтиирэтин бүтүннүүтүн туһунан өйдөбүл буолар. Олоҥхо аан дойду норуоттарын эпическэй пааматынньыктарын кытта тэҥнээн көрүллүбүттэрэ. Саха литэрэтиирэтэ классическай төрүттээччилэрин нэһилиэстибэтиттэн саҕалаан билиҥҥи суруйааччылар айымньыларыгар тиийэ ырытыллыбыттара. Ааптар харах далыгар — саха литэрэтиирэтин улуу бэрэстэбиитэллэрин айымньыларын национальнай уратыта уонна универсальнай пафоһа. Саха суруйааччыларын айымньылара саха уонна омук литэрэтиирэтин фонугар ырытыллан аныгы кэмҥэ сөп түбэһэллэр[7].

Саха уонна английскай литэрэтиирэҕэ үлэлэрэ Кембридж университетын уонна Раскин университетын (нууч.) (сах. бибилэтиэкэлэрин хомуурунньуктарыгар биэриллибиттэрэ[9].

Цитаталара

Былатыан Ойуунускай ураты киһи этэ, кини нэһилиэстибэтин бэлитиичэскэй уонна социальнай санаалар суумаларыгар тиэрдиэххэ сөбө суох. Суруйааччы социальнай справедливость идеалларыгар сулууспатын ис сүрэҕиттэн итэҕэйэрэ. — Анатолий Бурцев Былатыан Ойуунускай туһунан[10].

Хотугу омуктарбытыгар АХШ индеецтэрин курдук буоларын көҥүллүө суохтаахпыт. Тоҕо диэтэххэ, онно билигин үөскээбит резервациялар потребительскай уопсастыба институтуттан ордук туох да буолбатахтар. Уонна бу Америка «кыһаллыыта» барыта, уопсайынан, сымыйа уонна туһата суох. — Хотугу олохтоох омуктар тустарынан[11].

Үлэлэрэ

Английскай, американскай, японскай, нуучча, саха литэрэтиирэҕэ 200-тэн тахса үлэ ааптара, ол иһигэр монографиялар уонна учебниктар сериялара.

Сорох үлэлэрэ:

  • Проблема неоромантизма и развитие жанра рассказа в английской литературе конца XIX — начала XX в. Деп. в ИНИОН АН СССР, 1987. № 32215. — 90с.
  • Английский рассказ конца XIX — начала XX в.: Проблемы типологии и поэтики. — Иркутск: Изд-во ИГУ, 1991. — 366с.[3]
  • На крылатом коне: якутская поэзия от А.Кулаковского до С.Тарасова. — Якутск: Сахаполиграфиздат, 1995. — 224с. В соавторстве П. В. Максимовой.
  • Поэт страны незаходящего солнца: Человек и мир в творчестве М. Ефимова. — Якутск: Сахаполиграфиздат, 1997. — 40с.
  • Наследие А. Кулаковского в контексте мировой литературы: Препринт. — Якутск: Изд-во ИГИ ЯНЦ, 2002. — 31с.
  • Диалоги в едином пространстве мировой литературы: Международные связи якутской литературы. — Якутск: Изд-во ЯГУ, 2004. — 180с. В соавторстве с А. М. Скрябиной.
  • Введение в историю якутской литературы. — Якутск: Сахаполиграфиздат, 2004. — 212с.
  • Якутская литература в портретах и лицах (на английском языке). — Якутск: Сахаполиграфиздат, 2004. — 92с. В соавторстве М. А. Бурцевой.
  • Yakut Literature in Portraits and Persons. — Yakutsk, 2004 — 92р. В соавторстве с М. А. Бурцевой.
  • Якутская классическая литература и современность. — Якутск: Бичик, 2007. — 160 с.
  • Там, где пасётся Пегас… (Современная якутская поэзия). — Якутск: Бичик, 2009. — 216 с. В соавторстве с М. А. Бурцевой.[12]
  • Якутские олонхо в контексте мифологии и эпической поэзии народов Евразии. — Якутск: Сфера, 2012. — 75 с. В соавторстве с А. И. Гоголевым.
  • История Егянского наслега (Үөгэн ууһа уонна нэһилиэгэ). — Дьокуускай, 2012. — 348 с. В соавторстве с Н. С. Николаевым, В. Г. Кутяркиным.
  • Классики и современники. Вершинные явления и избранные лики якутской литературы. — Якутск: Сфера, 2013. — 448с.
  • Шекспир и Ойунский. Связь времён и диалог культур. — Якутск: Издательский дом СВФУ, 2013. — 264с.
  • «Великая традиция» якутской литературы. Творчество Народных писателей. — Якутск: Издательский дом СВФУ, 2015. — 392 с.

Наҕараадалар

Быһаарыылар

  1. ↑ Кто есть кто в Российском литературоведении | Библиографический словарь-справочник. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 24 От ыйын 2014 года.
  2. ↑ Почетные граждане Баягантайского наслега | Сайт Правительства РС(Я). Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 14 Ахсынньы 2013 года.
  3. ↑ 1 2 Английский рассказ конца XIX — начала XX века. Проблемы типологии и поэтики. | Научная библиотека диссертаций и авторефератов disserCat. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 14 От ыйын 2014 года.
  4. ↑ История кафедры | Северо-Восточный федеральный университет им. М. К. Аммосова. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 14 От ыйын 2014 года.
  5. ↑ Ушёл из жизни якутский учёный Анатолий Бурцев (rus), Sakhaday.ru (23 July 2025). Сигэнии күнэ: 24 От ыйын 2025.
  6. ↑ Назначена дата похорон Анатолия Бурцева(биллибэт). sakhatime.ru (23 От ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025.
  7. ↑ 1 2 3 4 5 Ректорат | СВФУ им. М. К. Аммосова(кыаллыбат сигэ)
  8. ↑ Конференция «Творческая личность в историко-культурном пространстве» | Дневники на Ykt.Ru. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано из оригинала 14 От ыйын 2014 года.
  9. ↑ СВФУ и Кембриджский университет обозначили новые направления сотрудничества | Sakhapress.ru. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 6 Кулун тутар 2016 года.
  10. ↑ Студенты России и мира приняли участие в конференции, посвященной юбилею Платона Ойунского http://sakhapress.ru/archives/159895 Архивная копия от 14 От ыйын 2014 на Wayback Machine
  11. ↑ Забота не должна быть мнимой. Бизнес-газета «Дальний Восток». http://biznes-gazeta.ru/?ids=2270 Архивная копия от 5 Кулун тутар 2016 на Wayback Machine
  12. ↑ Там, где пасется Пегас…: соврем. якут. поэзия | Google Books. Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 17 От ыйын 2014 года.
  13. ↑ 1 2 3 Члены Президиума Академии наук Республики Саха (Якутия) | Академия Наук РС(Я). Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано из оригинала 14 От ыйын 2014 года.
  14. ↑ Присуждена Государственная премия Республики Саха (Якутия) в области науки и техники за 2010 год | Федеральный информационный портал «SakhaNews». Сигэнии күнэ: 4 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано из оригинала 14 От ыйын 2014 года.

Сигэлэр

Категориялар