Бүлүү улууһа

Улуус
Бүлүү улууһа Вилюйский улус
Гиэрбэтэ	Былааҕа
Өрөгөй ырыата	Туругур, төрөөбүт Бүлүүбүт!
Дойду	Арассыыйа Арассыыйа
	Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
Улуус киинэ	Бүлүү
Иһигэр киирэллэр	21 олохтоох тэриллии
Улуус баһылыга	Винокуров Сергей Николаевич^[1]
Олохтоммут күнэ-дьыла	1930, тохсунньу 9
Сурукка киирбитэ	1800?
Иэнэ	55,2 тыһ. км²
Олохтоох дьонун ахсаана	24 816^[2] киһи (2013)

Кэм зоната	MSK+6 (UTC+9, сайын UTC+10)
Төлөппүөн кода	411—32
Почта индекстэрэ	678200—678228
ОКАТО кода	98 218 000
Официальнай ситим-сир

Бүлүү улууһа — Саха Сирин улууһа. Киинэ — Бүлүү куората, 1634 сыллаахха олохтоммута.

География

Улуус Өрөспүүбүлүкэ арҕаа өттүгэр тайаан сытар. Сирин ньуура дэхси.
Сирин иэнэ: 55,2 тыһ. кв. км.
Сытар координаталара: ?
Дьокуускайтан ырааҕа: сиринэн 592 км, уунан 735 км.
Сыл орто температурата: 10,7° тымныы.
Тохсунньу ый орто температурата: 38—40° тымныы.
От ыйын орто температурата: 16—18° сылаас.
Сылга сөҥүү түһүүтүн орто кээмэйэ: 200—300 мм.
Сүрүн өрүһэ Түҥ салаалаах Бүлүү өрүс. Бүлүү улууһугар элбэх күөллээх. Кинилэр уопсай иэннэрэ 295.157 гаҕа тэҥнэһэр. Саамай улахан күөллэринэн термокарстовай төрүттээх Мастаах уонна Боҕууда күөллэр буолаллар. Мастаах өрөспүүбүлүкэ саамай улахан күөллэриттэн биирдэстэрэ — 15 км усталаах, ортотугар тыалаах 13 арыылаах.

Демография

2013 сыл туругунан, улуус олохтоохторун ахсаана — 24 816 киһи, итинтэн тыа сирин олохтоохторо — 11 378 киһи.^[2]

Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана

Администрацияларынан араарыы

№№	Куорат, бөһүөлэк уонна нэһилиэктэр	Кииннэрэ	Кыра сэлиэнньэлэр	Улуус кииниттэн ырааҕа, км	Почта индексэ^[3]	Олохтоох дьон ахсаана, сурутуу түмүгүнэн (2010)^[4]	Олохтоох дьон ахсаана, 2013 сыл туругунан^[2]
1	Бүлүү	улуус киинэ	Сосновка		678200	10 537	10 529
2	Кыһыл Сыыр			73	678214	3106	2909
3	Арыылаах	Хампа		73	678225	1051	1006
4	Чернышевскай	Чинэкэ		20	678207	945	898
5	Чочу	Сыдыбыл	Кыадаҥда	22	678206	868	821
6	Халбаакы	Халбаакы	Староватово	18	678213	743	726
7	Бастакы Күүлэт	Уһун		140	678222	801	770
8	Тылгыны	Тылгыны		180	678220	644	628
9	Баппаҕаайы	Илбэҥэ	Арыылаах, Сортуол	215	678228	651	572
10	Кыргыдай	Сатаҕай		145	678212	554	518
11	Тоҕус	Балаҕаччы	Сиэйэт	110	678211	601	573
12	Үгүлээт	Күбэйиҥдэ		200	678221	619	600
13	Тааһаҕар	Тааһаҕар		57	678209	544	532
14	Бастакы Тоҕус	Тыымпы		104	678216	534	509
15	Бөкчөҥөө	Бөтүҥ		59	678208	477	429
16	Бороҕон	Чай		117	678215	479	460
17	Дьөккөн	Эбэ		106	678227	483	478
18	Иккис Күүлэт	Күүлэкээн		185	678223	412	397
19	Хаҕын	Кирово		145	678224	424	417
20	Лөкөчөөн	Лөкөчөөн		179	678205	428	425
21	Өкүндү	Өкүндү		28	678226	321	311
	Барыта					25 222	24 816

Үөрэҕирии

Сүрүн ыстатыйа: Бүлүү улууһун үөрэх тэрилтэлэрэ

Улуус биллиилээх дьоно

Кондаков Николай Алексеевич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.
Миронов Алексей Афанасьевич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.
Степанов Николай Саввич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.
Гоголев Иван Михайлович (Кындыл) — саха норуодунай поэта.
Тимофеев Михаил Елисеевич -- саха норуодунай поэта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Гимнин (Өрөгөй ырыатын) ааптара.

Алексеев Иван Егорович (Хомус Уйбаан) — тыл үөрэҕин билимнэрин дуоктара, АБ-тин уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ.
Алексеев Михаил Андреевич — учуутал, ССРС норуодунай учуутала, РСФСР уонна Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала.
Аржаков Степан Максимович — ил, политика уонна хаһаайыстыба үлэһитэ.
Васильева Дора Егоровна — тыл үөрэҕин билимнэрин дуоктара.
Жирков Марк Николаевич — саха бастакы идэтийбит композитора, Саха АССР уонна РСФСР искусствотын үтүөлээх үлэһитэ.
Филиппов Гаврил

Гаврильевич - филология билимин дуоктара, СГУ уонна ХИФУ бэрэпиэссэрэ, АБ-тин педагогическай уонна социальнай билимнэрин академиятын дьиҥнээх чилиэнэ. CӨ-тин билимин үтүөлээх үлэһитэ.

Махаров Егор Михайлович — философия билимнэрин дуоктара.
Чернышевскай Николай Гаврилович — 11 сыл 7 ый Бүлүүгэ көскө олорбут нуучча революционер-демократа.
Чиряев Гавриил Иосифович — партия уонна ил үлэһитэ.

Улуус кэрэхсэнэр сирдэрэ

1985 сыллаахха Кыайыы 40 сылын бэлиэтигэр Илбэҥэ бөһүөлэгэр Аҕа дойду Улуу сэриитин буойуннарыгар обелиск тутуллубута
1980 сыллаахха Бүлүү корат Кыайыы болуоссатыгар Бүлүүттэн төрүттээх Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойдарын А. А. Миронов, Н. А. Кондаков, Н. С. Степанов пааматынньыга туруоруллубута.

Быһаарыылар

[1] Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия)

[stat-2] ¹ ² ³ Численность населения по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов)

[3] Почтовые индексы России

[4] Всероссийская перепись населения 2010

[1]

[2]

[3]

[4]