Миронов Алексей Афанасьевич
Алексей Афанасьевич Миронов (1912 сыл кулун тутар 29 күнэ [муус устар 11 күнэ] , Кэнтик нэһилиэгэ, Саха уобалаһа, Арассыыйа импиэрийэтэ — 1945 сыл кулун тутар 30 күнэ, Венгрия) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, 247-с гвардейскай стрелковай полк 84-с гвардейскай стрелковай дивизиятын 16-с (1943 сыл ыам ыйын 1 күнүттэн — 11-с гвардейскай) аармыйатын арҕаа фронтун снайпера, гвардия сержант. Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1990).
Олоҕун олуктара
1912 сыллаахха кулун тутар 29 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Кэнтик нэһилиэгэр бааһынай дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ[1].
Алта кылааһы бүтэрбит. Холкуоска суотчутунан, нэһилиэк Сэбиэтин сэкирэтээринэн, Бүлүү куорат Норуодунай хаһаайыстыба учуотун дьаһалтатыгар иниспиэктэринэн үлэлээбитэ[1].
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр
Кыһыл Аармыйаҕа 1941 сыл балаҕан ыйыгар Бүүү оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт. Фроҥҥа — 1942 сыл олунньу 18 күнүттэн. 1943 сылтан ВКП(б) чилиэнэ[1].
247-с гвардейскай стрелковай полка (84-с гвардейскай стрелковай дивизия, 16-с аармыйа, кэлин 11-с гвардейскай аармыйа буолбут, Арҕаа фронт) снайпера, гвардия сержана, Москва аннынааҕы кыргыһыы кэмигэр снайпер хамсааһынын тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ[1].
Хорсун быһыыта
1943 сыл бэс ыйын 26 күнүгэр Мироновка Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатын иҥэрэргэ түһэриллибитэ. 247-с гвардейскай стрелковай полк хамандыыра, гвардия полковнига Василенко илии баттаабыт наҕараадалыыр лиистэн[2]:
«Гвардия сержана Миронов А. А. полкаҕа 1942 сыл олунньу 18 күнүттэн баар. Үчүгэй снайпер т. Миронов ньиэмэстэри сонордоһоругар элбэх өйүн-толкуйун уонна көҕүлээһинин уурар. Тугу да кэрэйбэккэ, ньиэмэстэри кистэммит сирдэриттэн уонна траншеяларыттан таһааран баран ытар этэ. Кимэн киирии кыргыһыыларга, мэлдьи бойобуой сорудах эппиэттээх учаастактарыгар сылдьан, хорсун быһыыны, булугас өйү көрдөрбүт. Ермолинка дэриэбинэ таһынааҕы кулун тутардааҕы кимэн киирии кыргыһыыларга т. Миронов суолтан 100 миэтэрэ тэйиччи саһан сытан, ньиэмэстэр колонналара айанныыр суолларын методическайдык ытыалаан 15 фашист уонна икки ат тыынын быспыт, өстөөххө куттал үөскэппит, онтон сылтаан ньиэмэстэр куотан хаалбыттар. Бэйэтин снайперскай суотугар т. Миронов барыта 123 фашист баар. Үлэһитинэн, толоругаһынан уонна сорудаҕы толорууга саамай үрдүк эппиэтинэстээх сыһыанынан биллэр т. Миронов полк рядовой байыастарыттан 13 үчүгэй снайперы бэлэмнээбит. Кылгас кэм иһигэр т. Миронов үөрэнээччилэрэ 65 фашист суох оҥорбуттара. Ньиэмэс талабырдьыттарын утары кыргыһыыларга көрдөрбүт хорсун быһыытын, булугас өйүн иһин т. Миронов „Кыһыл Сулус“ уордьанынан уонна „Хорсунун иһин“ мэтээлинэн наҕараадаламмыт. Т. Миронов, хаста да төхтөрүйэн кыргыһыыларга геройдуу быһыына, бэйэни харыстаабат буолууну уонна Ийэ дойдуга бэриниилээҕи көрдөрбүт киһи, СЭБИЭСКЭЙ СОЙУУС ДЬОРУОЙА ааты иҥэрэргэ сөптөөх».
Аармыйа Байыаннай Сүбэтин түмүгэр олоҕуран 30.06.1943 бирикээһинэн Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьанынан наҕараадаламмыт[2].
1943 сыл ыам ыйыгар Миронов бойобуой суотугар 129 ньиэмэс саллаата баар этэ[1].
1943 сыл ыам ыйын 1 күнүгэр «За Родину» хаһыат Миронов туһунан суруйбута[3]:
«Биһиги снайпердарбыт Гвардейскай дьиэ кэргэнигэр биир сылтан тахса кэмҥэ саха норуотун уола гвардия сержана А. Миронов баар. Кини бэргэн ытыынан 129 ньиэмэһи өлөрдө… Миронов — өйдөөх уонна хорсун буойун. Элбэх снайперы бэлэмнээтэ, кинилэри бэйэни харыстаабат буоларга үөрэттэ».
1945 сыл кулун тутар 28 күнүгэр Миронов кыргыһыыга бааһырбыт. Кулун тутар 30 күнүгэр ылбыт баастарыттан 758-с медико-санитарнай батальоҥҥа өлбүт. Венгрия Немешперештур диэн нэһилиэнньэлээх пуунун кылабыыһатыгар көмүллүбүт[4][5].
«ССРС Президенин 1990 сыл ыам ыйын 5 күнүнээҕи Ыйааҕынан „1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр көрдөрүллүбүт хорсун быһыы иһин“, гвардия сержант Миронов Алексей Афанасьевичка (өлбүтүн кэннэ) Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аата иҥэриллибитэ».
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа
- «Кыһыл көмүс Сулус» мэтээл.
- Ленин уордьана.
- Аҕа дойду сэриитин уордьана I ст. (30.06.1943, бастаан Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатыгар түһэриллибит).
- Кыһыл Сулус уордьана (23.01.1943)[1].
- «Хорсунун иһин» мэтээл.
- «Бойобуой өҥөлөрүн иһин» мэтээл.
- атын мэтээллэр.
- Бүлүү улууһун Ытык олохтооҕо[2].
Аатын үйэтитии
Быһаарыылар
Литература
Саха саарыннара / Л. Г. Николаев, А. Г. Николаев, Ф. Э. Данилов. — Дь.: Кудук, 1998. — ISBN 5-7863-0122-2