Охлопков Фёдор Матвеевич
Охлопков Фёдор Матвеевич (1908 сыл кулун тутар 2 күнэ [15 күнэ], Байаҕантай (Томпо), Саха уобалаһа — 1968 сыл ыам ыйын 28 күнэ, Байаҕантай (Томпо), Саха АССР) — саха сэбиэскэй снайпера, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1965).
Олоҕун олуктара
1908 сыллаахха кулун тутар 2 күнүгэр Байаҕантай улууһун[1] Кириэс-Халдьаайы нэһилиэгэр дьадаҥы бааһынай кэргэҥҥэ төрөөбүтэ.
Алын кылаас үөрэхтэммитэ.
Сэрии иннигэр холкуоска механизаторынан, булчутунан үлэлээбитэ. Алдаҥҥа Орочоон көмүс хостуур бириискэлэригэр откатчик шахтёрунан үлэлээбитэ.
Сэриигэ кыттыыта
Аармыйаҕа 1941 с. атырдьах ыйыгар Мэҥэ-Хаҥалас улууһун военкоматынан ыҥырыллыбыта. Ол сыл ахсынньы 12 күнүттэн фроҥҥа сылдьыбыта. Пулемётчик, 30-с аармыйа 375-с дибиисийэтин 1243-с стрелковай полкатын автоматчиктар роталарын отделениетын хамандыыра, онтон 1942 сыл алтынньытыттан 179-с дивизия 234-с стрелковай полкатын снайпера буолбут.
1944 сыл тохсунньутуттан 179-с дивизия 259-с стрелковай полкатын, 43-с Аармыйа, 1-кы Прибалтийскай фронт снайпердар отделениеларын хамандыыра. Кини отделениетыгар фронт бастыҥ снайпердара сулууспалаабыттар: Квачантирадзе В. Ш. (534 табыы), Смоленскай К. Д. (414 табыы), Ганьшин Л. А. (267 табыы).
1944 сайыныгар 429 фашиһы өлөрбүтэ. Ол иһигэр ньиэмэс снайпердара бааллара. 30 снайперы үөрэтэн бэлэмнээбитэ. Фроҥҥа 12 төгүл бааһырбыта уонна контузияламмыта. Тверской, Смоленскай уобаластары, Белоруссияны босхолоспута.
1945 сыллаахха бэс ыйын 24 күнүгэр Кыайыы Парадыгар кыттыбыта.
Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аата 1965 с. ыам ыйын 6 күнүгэр иҥэриллибит, ону кытта Ленин уордьана туттарыллыбыт.
Сэрии кэнниттэн Саха сиригэр төннүбүт, араас үлэҕэ үлэлээбит.
1945—1949 сс. — ССКП Таттатааҕы райком байыаннай салаатын сэбиэдиссэйэ.
1946 сыллаахха ССРС үрдүкү Сэбиэтин Национальностар Сэбиэттэрин дьокутаатынан талыллыбыт.
1949—1951 сс. — Таатта улууһун түүлээҕи бултуур уонна бэлэмниир хонтуоратын дириэктэрэ.
1951—1954 сс. — Саха сиринээҕи эт тириэһин Тааттатааҕы хонтуоратын салайааччыта.
1954—1960 сс. — холкуостаах, сопхуос оробуочайа.
1960 сыллаахха биэнсийэҕэ тахсыбыт.
1968 сыллаахха ыам ыйын 28 күнүгэр өлбүт. Төрөөбүт дойдутугар Кириэс-Халдьаайыга көмүллүбүт[2].
Наҕараадалара
- «Кыһыл көмүс Сулус» мэтээл № 10678 (06.05.1965)
- Ленин уордьана (06.05.1965)
- Кыһыл Знамя уордьана (26.07.1944; Сэбиэскэй Сойуус Геройун аатыгар түһэриллибит)[3]
- Аҕа дойду сэриитин II ст. уордьана (17.10.1943; Кыһыл Знамя уордьаныгар түһэриллибит)[4]
- Икки Кыһыл Сулус уордьана (27.08.1942[5]; 04.12.1942[6])
- «Хорсунун иһин» мэтээл (18.07.1944)[7]
- Мэтээллэр
Үйэлээх аата
- Федор Охлопков аатын сүгэллэр:
- Томпо улууһун Кириэс-Халдьаайы орто оскуолата;
- Дьокуускай куорат, Хаандыга куорат тииптээх бөһүөлэк уонна Таатта улууһун Чөркөөх сэлиэнньэтин уулуссалара;
- Муора флотун устар аала;
- Герой бүүһэ Кириэс-Халдьаайыга, Хаандыгаҕа туруоруллубута;
- «Снайпер Саха» киинэ сүрүн дьоруойун прототибынан ааҕыллар (режиссёр Никита Аржаков, 2010)[2].
