Космачёв Михаил Михайлович
Космачёв Михаил Михайлович (1920 сыл алтынньы 15 күнэ, Колчаново[d], Волховский район[d] — 1944 сыл ахсынньы 23 күнэ, Ипельский-Соколец[d], Нитранский край[d]) — гвардия старшай сержана, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1945)[1].
Олоҕун олуктара
1920 сыллаахха Колчановскай буолас Юрцево дэриэбинэтигэр (билиҥҥитэ Ленинград уобалаһа, Волховскай оройуон, Колчаново сэл.) төрөөбүт[2].
1930 сыллаахха дьонун кытта Саха сиригэр Незаметный бөһүөлэккэ (билиҥҥитэ Алдан куорат) көспүт. Сэттэ кылаастаах оскуоланы, Алданнааҕы хайа техникумун бүтэрбит.
1939-1942 сыллардаахха Алдаҥҥа Якокут электростанцияҕа слесарь-монтажнигынан үлэлээбит[3].
1942 сыллаахха муус устарга Алдан оройуонун военкоматынан Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. Танк механик-ыытааччытын идэтигэр үөрэммит.
1943 сыл саас фроҥҥа барбыт. Воронежскай-Касторненскай операцияҕа, Курск тоҕойун кыргыһыытыгар, Украинаны босхолооһуҥҥа кыттыбыт.
1944 сыл сайын Румынияҕа Ясско-Кишиневскай операция кыргыһыыларыгар хорсуннук сэриилэспитэ бэлиэтэммит.
1944 сыл атырдьах ыйын 24—28 күннэригэр Бырлад, Фокшаны уонна Бакэу (Румыния) куораттар иһин кыргыһыыларга кини кыттыылаах экипаж өстөөх алта орудиетын эспитэ, элбэх өстөөҕү кыргыбыта. Кини танката Сирет өрүһү туоруур муостанан бастакынан тоҕо анньан тахсан, өстөөх артиллериятын батареятын уонна харабылын эһэн, муостаны көмө күүстэр кэлиэхтэригэр дылы туппута. Сэбиэскэй Сойуус Геройун аатыгар түһэриллибит.
1944 сыл ахсынньы 23 күнүгэр Соколаш (Ипельски-Соколец, Словакия) нэһилиэнньэлээх пуун аттыгар 22-с гвардейскай танковай бригада экипаһа, ол иһигэр Космачёв, сураҕа суох сүппүт[4]. Атын көрдөрүүлэринэн, өстөөх снаряда танкатыгар түбэһэн, умайан өлбүт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1945 сыл кулун тутар 24 күнүнээҕи Ыйааҕынан бойобуой сорудахтары уһулуччулаахтык толорорун, көрдөрбүт хорсун, геройдуу быһыытын иһин гвардия старшай сержаныгар Космачёв Михаил Михайловичка өлбүтүн кэннэ Сэбиэскэй Сойуус Геройун аата иҥэриллибит.
Сорох дааннайдарынан, уҥуоҕа Словакияҕа Штурово куоракка баар.
Наҕараадалара
- «Кыһыл көмүс Сулус» мэтээл (24.03.1945)[5][6];
- Ленин уордьана (24.03.1945);
- Албан аат II ст. уордьана (24.01.1945)[7];
- Албан аат III ст. уордьана (23.11.1944)[8];
- «Хорсунун иһин» мэтээл (05.01.1943)[9][3].
Аатын үйэтитии
- Дьокуускайга Новопортовской микрорайоҥҥа дьоруой аатынан переулок ааттаммыт (2005);
- Алдан улууһугар Ленинскэй бөһүөлэккэ Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойдарыгар — Кирьянов П. Н., Лебедев А. И., Жадейкин М. С., Космачев М. М., Тепляков М. П. — өйдөбүнньүк туруоруллубут.
- 2020 сыллаахха «Үбүлүөйдээх» туруупкаттан хостоммут 53,15 караттаах алмаас Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Михаил Космачев аатын ылбыт[3].
