Нуучча тылынанПартнёрдар бырайыактараАнал бырайыактар
Тас көрүҥүн уларытТылы уларытИһитиннэрии
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Петров Дмитрий Ананьевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Петров.

Дмитрий Ананьевич Петров (1921 от ыйын 8, Боробул — 1971 сэтинньи 6, Ытык-Күөл, Саха АССР) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Белоруссия 1-кы фронун 11-с танковай куорпуһун 65-с танковай биригээдэтин автоматчиктар моторизованнай батальоннарын пулемётчига. Албан аат уордьанын толору кавалера[1].

Олоҕун олуктара

1921 сыл от ыйын 8 күнүгэр Таатта улууһун Боробул сэлиэнньэтигэр бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Кыра эрдэҕинэ тулаайах хаалбыта.

1938 сыллаахха Уолба сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ, онтон холхуоска үлэлээбитэ. Дьокуускайдааҕы култуурунай-сырдатар училищеҕа үөрэммитэ, ол эрээри матырыйаалынай кыһалҕаттан үөрэҕин бүтэрбэтэҕэ[2][3].

1942 сыллаахха Чурапчытааҕы байыаннай хамыһаарыйаатынан аармыйаҕа ыҥырыллыбыта. Забайкальскай байыаннай уокуруктан Гороховецкай байыаннай лааҕырга (Москва байыаннай уокуруга) анаммыта, манна 10-c снайперскай полкаҕа үөрэммитэ. Тоҕус ый устата отделениены салайбыта уонна взвод хамандыырын көмөлөһөөччүтүнэн снайпердары бэлэмнээһиҥҥэ сулууспалаабыта[4].

Аҕа дойду Улуу сэриитигэр

1944 сыл саҥатыгар фроҥҥа 65-с танковай биригээдэ моторизованнай батальонун автоматчигынан анаммыта. Белоруссияны уонна Польшаны босхолооһуҥҥа кыттыыны ылбыта[5].

1944 сыл от ыйын 20 түүнүгэр Арҕаа Буг өрүһү Любомль куорат таһынан туорааһыҥҥа отделениены кытта өстөөх траншеятыгар киирэн, муостаны былдьаһыыга кыттыспыта уонна сүрүн күүстэр кэлиэхтэригэр диэри позицияны тутан турбута. Кыргыһыыга өстөөх тоҕус киһитин суох гыммыта[4]. Албан аат III истиэпэннээх уордьанынан 1944 сыл от ыйын 27 күнүгэр наҕараадаламмыта[4].

1945 сыл олунньу 2 күнүгэр Франкфурт-на-Одер хотугулуу-илин өттүгэр сытар Треттин нэһилиэнньэлээх пууну ылааһыҥҥа бастакылартан биирдэстэрэ буолан киирэн, артиллерия орудиятын расчётун уонна өстөөх аҕыс байыаһын суох гыммыта[4]. Албан аат II истиэпэннээх уордьанынан 1945 сыл кулун тутар 25 күнүгэр наҕараадаламмыта[4].

1945 сыл муус устар 20 күнүгэр Берлин илин өттүгэр баар Хоэнштейн нэһилиэнньэлээх пуун иһин кыргыһыыга өстөөх пулемёт точкатыгар сыыллан тиийэн гранаталарынан тамнаабыта. Бааһырдар даҕаны, кыргыһыыттан тахсыбатах[4]. ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 1945 сыл ыам ыйын 31 күнүнээҕи Ыйааҕынан I истиэпэннээх Албан аат уордьанынан наҕараадаламмыта, онон уордьан толору кавалера буолбута[4][6].

1946 сыллаахха старшина чыыннаах демобилизацияламмыта уонна Саха сиригэр төннүбүтэ[4].

Сэрии кэнниттэн

Демобилизация кэнниттэн социальнай хааччыйыы салаатын иниспиэктэринэн, коммунальнай хаһаайыстыба оройуоннааҕы салаатын табельщигынан, «Коммунист» хаһыат үлэһитинэн, оройуоннааҕы былаанныыр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан, «Коммунизм» холкуос бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан, оройуон КПСС кэмитиэтин иниспиэктэринэн уонна оройуон КПСС кэмитиэтин бастакы сэкирэтээрин көмөлөһөөччүтүнэн үлэлээбитэ[7][8].

Таатта улууһун түмэлин дириэктэринэн, оройуон хаһыатын кэрэспэдьиэнинэн уонна суол учаастагын производственнай маастарынан үлэлээбитэ. 1948 сыллаахха ССКП чилиэнинэн киирбитэ. Ити сыл кэргэннэммитэ; үс уол уонна үс кыыс оҕоломмута[2].

1970 сыллаахха «Саллаат сулуһа» диэн ахтыы кинигэтин таһаарбыта[2].

1971 сыл сэтинньи 6 күнүгэр ыарахан ыарыыттан Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр өлбүтэ. Ытык Күөлгэ ССРС 50 сылыгар болуоссатыгар, биир дойдулаахтара — буойуттар пааматынньыктарын аттыгар көмүллүбүтэ.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Албан аат уордьанын I истиэпэнэ (31.05.1945);
  • Албан аат уордьанын II истиэпэнэ (25.03.1945);
  • Албан аат уордьанын III истиэпэнэ (27.07.1944);
  • «Германияни кыайыы иһин» мэтээл;
  • «Варшаваны босхолооһун иһин» мэтээл;
  • «Берлини ылыы иһин» мэтээл;
  • «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Тыа хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ;
  • Таатта улууһун Ытык олохтооҕо[7].

Аатын үйэтитии

  • Дмитрий Ананьевич Петров аатынан Дьокуускайга уулусса, оттон Таатта улууһун Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр переулок бааллар. Переулокка кини аата 2005 сыл балаҕан ыйын 9 күнүнээҕи ПГС-35-1 №-дээх быһаарынан иҥэриллибитэ[7].
  • Ытык-Күөлгэ киниэхэ аналлаах бүүс туруоруллубута[7].
  • Таатта улууһун Ытык-Күөл нэһилиэгин иккис нүөмэрдээх орто оскуолатыгар кини аата иҥэриллибитэ (2006 с.). Оскуолаҕа киниэхэ аналлаах мемориальнай хос-түмэл үлэлиир, оттон 2003 сылтан Таатта улууһугар оскуола оҕолоругар анаан «Петровскай ааҕыылар» ыытыллаллар[8].

Быһаарыылар

  1. ↑ Исполнилось 100 лет со дня рождения ветерана сельского хозяйства Якутии Семена Жиркова. Якутское-Саха информационное агентство (7 Балаҕан ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Режиссер Михаил Лукачевский: Снимать фильм — величайшее счастье на свете (рус.). ЯСИА (27 Атырдьах ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.
  3. ↑ «Улицы Победы»: переулок имени Дмитрия Ананьевича Петрова. Централизованная библиотечная система города Якутска. Сигэнии күнэ: 16 Балаҕан ыйын 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Петров Дмитрий Ананьевич (рус.). Герои страны. Сигэнии күнэ: 16 Балаҕан ыйын 2026.
  5. ↑ Виртуальная выставка, посвящённая полному кавалеру ордена Славы Дмитрию Ананьевичу Петрову (рус.). Централизованная библиотечная система Таттинского улуса. Сигэнии күнэ: 16 Балаҕан ыйын 2026.
  6. ↑ Афанасьева Айталина Саввична | Государственное Собрание (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия), old.iltumen.ru. Архыыптаммыт 2021, Муус устар 29 күнүгэр. Сигэнии күнэ: 9 От ыйын 2026.
  7. ↑ 1 2 3 4 Скончался ветеран сельского хозяйства Якутии Семен Жирков. Якутское-Саха информационное агентство (26 Ыам ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.
  8. ↑ 1 2 Виртуальная выставка, посвящённая полному кавалеру ордена Славы Дмитрию Ананьевичу Петрову (рус.). Централизованная библиотечная система Таттинского улуса. Сигэнии күнэ: 16 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Андреев Г. И., Вакуров И. Д. Солдатская слава. — М.: 1971. — С. 178—179.
  • Избеков Д. Д. Полный кавалер ордена Славы. — Якутск, 1965. — 36 с.
  • Пестерев В. И. История Якутии в лицах. — Якутск: Бичик, 2001. — С. 258—260. — 464 с. — ISBN 5-7696-1606-7
  • Сомов В. М. По велению сердца. — Якутск, 1974. — С. 125—135.
  • Албан Аат орден толору кавалера: Ахтыылар / Д. Н. Павлов. — Якутск: Сахаполиграфиздат, 2001. — 96 с.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар