Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Кузнецов Григорий Дмитриевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Кузнецов.

Кузнецов Григорий Дмитриевич (1911 сыл бэс ыйын 18 күнэ, Шевелёво[d] — 1953 сыл бэс ыйын 27 күнэ, Снежное[d], Донецкай уобалаһа) - Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1944), шахтер[1].

Олоҕун олуктара

1911 сыллаахха бэс ыйын 5 (бэс ыйын 18) күнүгэр Шевелёво дэриэбинэҕэ[2] бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт. Омугунан нуучча.

Оскуоланы бүтэрээт, Саха сиригэр кэлбит. Незаметный[3] бүһүөлэккэ (билиҥҥитэ Алдан куорат) «Открытый» бириискэҕэ забойщигынан үлэлээбитэ, Стаханов хамсааһынын көхтөөх кыттыылааҕа.

1937-1939 сылларга Рабочай-крестьянскай Кыһыл Аармыйаҕа сулууспалаабыта. Сулууспа кэннэ Алдаҥҥа төннүбүт[1].

Сэрии кэмигэр

1942 сыллаахха Алдан оройуонун военкоматынан иккиһин Аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. 1942 сыл балаҕан ыйыттан Сталинградскай, Соҕуруулуу-Арҕаа, 3-с Украинскай фроннарга сэриилэспит.

Бастакы бойобуой сүрэхтэниини Сталинград аннынааҕы кыргыһыыга ылбыт. Бааһырыы ылбыт, «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт.

1943 сыллаахха, сайыҥҥы кимэн киирии кэмигэр, Кузнецов дьоһун өстөөҕү туппутун иһин иккис «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт.

Украинаны босхолооһун кыргыһыыларыгар хорсун быһыыта бэлиэтэммит. 1944 сыл кулун тутар 3 күнүгэр взвод хамандыыра гвардия старшай сержана Григорий Кузнецов Ингулец өрүс туорааһынын Зелёное бөһүөлэк аттынан (Днепропетровскай уобалас, Криворожскай оройуон) табыгастаахтык тэрийбит. Разведчиктар биэрэккэ өстөөх тирэх пууннарыгар кимэн киирэн, өстөөх пулемётун, гранатомётун, 16 саллаатын кыдыйбыттар. Кузнецов тус бэйэтэ пулемёт расчётун эспит. Салгыы тимир суолга өстөөх эшелоннарын сырыытыгар, өстөөх бөҕөргөтүүлэригэр мэһэйдэри оҥорбуттар. Өстөөх уотун бэйэлэригэр сээбэҥнэтэн, кыһыллар роталара Зелёное диэн бөһүөлэги ылалларыгар толук буолбуттар. Кузнецов сатабыллаахтык маневрдаан ниэмэстэр иккис тирэх пууннарыгар кимэн киирбит, өстөөх 20 саллаатын уонна офицерын суох гыммыт, 6 ниэмэһи билиэн ылбыт[1].

ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1944 сыл бэс ыйын 3 күнүнээҕи Ыйааҕынан байыаннай сорудахтары көрдөрүүлээхтик толоруутун уонна өстөөхтөрү кытта кыргыһыыларга хорсун, геройдуу быһыытын иһин гвардия старшай сержаныгар Кузнецов Григорий Дмитриевичка Сэбиэскэй Сойуус Геройун аата иҥэриллибит.

Герой, салгыы сэриилэһэн, Белоруссия, Польша босхолооһуннарыгар кыттыбыт. Кыайыы Күнүн Берлиҥҥэ көрсүбүт[1].

Сэрии кэнниттэн

Сэрии бүтэн, 1945 сыллаахха дойдутугар Ивановскай уобаласка төннүбүт. 1951 сыллаахха Донбасска көһөн, Снежное куоракка шахтаҕа үлэлээбит. 1953 сыллаахха бэс ыйыгар шахтаҕа, оһолго түбэһэн, өлбүт[1].

Наҕараадалара

Аатын үйэтитии

  • Герой аата Сокольское бөһүөлэккэ, Иваново куоракка өйдөбүнньүктэргэ суруллубут[5];
  • 2020 сыллаахха Саха сиригэр Үбүлүөйдээх туруупкаттан хостоммут бөдөҥ алмааска «Григорий Кузнецов» ааты иҥэрбиттэр[6];
  • Герой аатынан Алдан уулуссата ааттаммыт[7].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Кузнецов Григорий Дмитриевич (рус.). Герои страны (11 Олунньу 2026).
  2. ↑ Билигиҥҥинэн Нижегородскай уобалас, Сокольскай оройуон (1998 сылга дылы — Ивановскай уобалас)
  3. ↑ 1939 сылтан — Алдан куорат.
  4. ↑ Кузнецов Григорий Дмитриевич (рус.). xn--c1aejxbfe9a.xn--p1ai. Сигэнии күнэ: 11 Олунньу 2026.
  5. ↑ Кузнецов Григорий Дмитриевич. names52.ru. Сигэнии күнэ: 11 Олунньу 2026.
  6. ↑ Алмаз Григорий Кузнецов. Драгоценному камню присвоено имя якутянина — Героя Советского Союза — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (27 Муус устар 2020). Сигэнии күнэ: 11 Олунньу 2026.
  7. ↑ Кузнецов Григорий Дмитриевич(биллибэт). Якутия Помнит/Саха Сирэ умнубат - Книга памяти о воинах-якутянах, тружениках тыла, вдовах, сиротах, детях войны в воспоминаниях и рассказах их потомков и земляков. Сигэнии күнэ: 11 Олунньу 2026.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар