Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Народнай суруйааччы Е.П. Неймохов аатынан Мэҥэ Алданнааҕы литератураны уонна кыраайы үөрэтэр түмэл

Gerb-icon.png

РФ Култуура министиэристибэтэ

Arrow-Right.png
Gerb-big.png
Арассыыйа Федерациятын Култуура министиэристибэтэ

Народнай суруйааччы Е.П. Неймохов аатынан Мэҥэ Алданнааҕы литератураны уонна кыраайы үөрэтэр түмэл (нууч. Мегино-Алданский литературно-краеведческий музей имени народного писателя Якутии Егора Неймохова) — Саха сирин муниципальнай хааһына тэрилтэтэ, Томпо улууһун Мэҥэ-Алдан сэлиэнньэтигэр, Октябрьскай ул, 21 №-дээх дьиэтигэр баар[1].

Егор Петрович Неймохов (1950-2011 сс.) аатынан литература-кыраайы үөрэтии түмэлэ — суруйааччы дьылҕатын, айар үлэтин, литературнай нэһилиэстибэтин туһунан түмэл, төрөөбүт дойдутун — Томпо оройуонун Мэҥэ-Алдан сэлиэнньэтин устуоруйатын арыйар[2].

Түмэл 1978 сыллаахха арыллыбыта[3].

Устуоруйата

1970-с сыллар саҕаланыыларыгар учууталлар Пантелеймон Романович Дарбасов уонна Давид Афанасьевич Томторов көҕүлээһиннэринэн былыргы үлэ тэриллн, миэбэл, иһит-хомуос оҥоһуктарын, туос уонна тирии оҥоһуктары уо. д. а. хомуйуу саҕаламмыта. П. Р. Дарбасов салалтатынан үөрэнээччилэр көтөр, кыыл чуучалатын (нууч.) (сах. оҥороллоро[3].

Түмэл бастакы экспонатынан Үлэ Кыһыл Знамята уордьан кавалера, сэлиэнньэ бастакы оҕуруот аһын үүннэрээччилэриттэн биирдэстэрэ, норуот суруйааччытын Егор Неймохов аҕата Петр Михайлович Неймохов (1917-1992) тэрилтэҕэ 1978 сыллаахха бэлэхтээбит саха хотуура буолар[4][5].

1978 сыллаахха ыам ыйын 25 күнүгэр оскуола кыраайы үөрэтэр түмэлин уопсастыбаннай төрүккэ арыйыы буолбута[3].

1994 сыллаахха олунньу 1 күнүгэр «Мэҥэ-Алдан кыраайы үөрэтэр түмэлэ» статуһу ылан, Мэҥэ-Алдан нэһилиэгин дьаһалтатыгар бэриллибитэ (Томпо оройуонун култуура салаатын 1994 сыл тохсунньу 20 күнүнээҕи 12 №-дээх бирикээһэ)[3].

1995 сыллаахха бэс ыйын 1 күнүгэр Саха сирин бырабыыталыстыбатын уурааҕынан түмэл Кириэс Халдьаайы сэлиэнньэтин1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин устуоруйатын түмэлин филиала буолбута[3].

2017 сыллаахха кулун тутарга кыраайы үөрэтэр түмэл базатыгар «Народнай суруйааччы Е.П. Неймохов аатынан Мэҥэ-Алданнааҕы литератураны уонна кыраайы үөрэтэр түмэл» муниципальнай хааһына тэрилтэтэ тэриллибитэ[3].

Аата уларыйбыт түмэл официаллык 2018 кулун тутар 31 күнүгэр арыллыбыта[2].

Түмэл иэнэ 100 м² тэҥ[3].

Түмэл үлэтин сүрүн көрүҥнэригэр билим-пуонда, билим-чинчийэр, култуурунай-сырдатар, экспозиция-быыстапка, экскурсия үлэтэ киирэллэр[2].

Музей тэрийээччитинэн «Мэҥэ-Алдан» нэһилиэгэ муниципальнай тэриллии буолар[1].

Түмэл дириэктэрэ — Кривошапкина Диана Николаевна[1].

Көрдөрүүлэрэ

Түмэлгэ этнография экспонаттара, палеонтолия хомуура, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарын, тыыл бэтэрээннэрин туһунан матырыйааллар, тыа сирин олохтоохторун ахтыылара, бэлэх кинигэлэрэ, ураты хаартыскалар бааллар[4].

Хомуурдара

Билигин сүрүн пуондаҕа 1 068 түмэл мала-сала баар, билим-көмө пуонда — 3 853 барамайдаах[3].

Ураты устуоруйалаах экспонаттарга киирэллэр:

  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин иккис бэрэсидьиэнэ Вячеслав Штыров бэлэхтээбит бизонун төбөтө;
  • Байаҕантай улууһун кулубатын остуола;
  • Хотохоон — Хантаарыйа Кырдала диэн сиртэн көстүбүт боотур улахан быһаҕа;
  • Матыа чорооно (XIX үйэ)[4].

Көрөөччүлэр кэрэхсиир экспонаттара - Егора Неймохов тус бибилитиэкэтин эриэккэс кинигэлэрэ — «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхо 1947 сыллаах таһаарыыта уонна «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бѳҕѳ» олоҥхо 1938 сыллаах таһаарыыта о.д.а.[3].

Үлэтэ-хамнаһа

Түмэлгэ литературнай киэһэлэр, кинигэ сүрэхтэниитэ, аҕа ууһун күрэхтэрэ, патриотическай уруоктар, быыстапкалар ыытыллаллар. Нэһилиэк историческай сирдэринэн велосипедынан квест үтүө үгэскэ кубулуйда[4].

Томпо улууһун култууратын тэрилтэлэрин биир сүрүн социальнай партнерунан «Полиметалл» хайа хостуур хампаанньа буолар, кини өйөбүлүнэн Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун Федор Охлопков аатынан Кириэс-Халдьаайы кыраайы үөрэтэр түмэлигэр уонна Е.П. Неймохов аатынан Мэҥэ-Алдан литература уонна кыраайы үөрэтэр түмэлигэр оборудование атыылаһыллыбыта. Мэҥэ-Алдан түмэлигэр «Нэһилиэк уонна дьиэ кэргэн-аҕа ууһун электроннай архыыбын тэрийии» бырайыагы олоххо киллэрэн эрэллэр. Бырайыак чэрчитинэн «Мин ураты төрүччүм» кулууп тэриллиитэ буолбута[6]

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 МКУ "М-АЛКМ им.Е.П. Неймохова" (рус.). muzeyneimohova.ru. Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Литературно-краеведческий музей им. Е. П. Неймохова (рус.). Маяк. Трэвел. Каталог городских сервисов для отдыха и путешествий ©. Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «Мегино-Алданский литературно-краеведческий музей имени народного писателя Е.П. Неймохова» (рус.). Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Музей им. народного писателя Якутии Егора Неймохова (рус.). Идем в музей. Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.
  5. ↑ «Мегино-Алданский литературно-краеведческий музей им. Е.П. Неймохова» (рус.). Муниципальное бюджетное учреждение культуры «Районный центр культурного развития и народного творчества» муниципального района «Томпонский район». Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.
  6. ↑ «Полиметалл» помогает музеям нашего района сохранять историю для новых поколений (рус.). Сигэнии күнэ: 18 Атырдьах ыйын 2026.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар