Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбата

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбата бэйэтин боломуочуйаларын чэрчитинэн^[2]:

1. үп, билим, үөрэх, доруобуйа харыстабыла, култуура, физическэй култуура уонна успуорт, социальнай хааччыйыы, суолга куттал суох буолуутун уонна экология эйгэлэригэр биир кэлим судаарыстыбаннай бэлиитикэни ыытыыга кыттар;
2. киһи уонна гражданин бырааптарын уонна көҥүллэрин олоххо киллэриигэ, хааччыйыыга уонна көмүскээһиҥҥэ, бас билиини уонна уопсастыбаннай бэрээдэги харыстааһыҥҥа, терроризмҥа уонна экстремизмҥа утарылаһыыга, буруйу оҥорууну утары охсуһууга дьаһаллары ылар;
3. Саха Өрөспүүбүлүкэтин социальнай-экономическай сайдыытыгар туһуламмыт дьаһаллары оҥорууну уонна олоххо киллэриини хааччыйар;
4. Саха Өрөспүүбүлүкэтин сиригэр-уотугар олорор Арассыыйа Федерациятын норуоттарын этнокультурнай араастарын, кинилэр тылларын уонна култуураларын харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга; төрүт аҕыйах ахсааннаах норуоттар уонна атын национальнай аҕыйах ахсааннаахтар бырааптарын көмүскээһиҥҥэ; миграннар социальнай уонна култуурунай адаптацияларыгар; норуоттар икки ардыларынааҕы (этностар икки ардыларынааҕы) иирсээннэри сэрэтиигэ, норуоттар, конфессиялар икки ардыларынааҕы сөбүлэһиини хааччыйыыга дьаһаллары ылар;
5. доруобуйа харыстабылын боппуруостарын координациялааһыҥҥа, ол иһигэр чэбдигирэр олох ньыматын үөскэтиигэ, гражданнар бэйэлэрин доруобуйаларыгар эппиэтинэстээх сыһыаннарын култууратын үөскэтиигэ дьаһаллары ылар;
6. нэһилиэнньэни социальнай көмүскэл судаарыстыбаннай гарантияларын хааччыйыыга, ол иһигэр социальнай хааччыйыыны, гражданнарга аадырыстаах социальнай өйөбүлү хааччыйыыга дьаһаллары ылар;
7. дьиэ кэргэни, ийэ буолууну, аҕа буолууну уонна оҕо сааһы көмүскээһиҥҥэ, эр киһи уонна дьахтар бииргэ буолууларын быһыытынан кэргэн буолуу институтун көмүскээһиҥҥэ, оҕолору дьиэ кэргэҥҥэ сөптөөхтүк иитиигэ, ону таһынан сокуоннай саастарын сиппит оҕолор төрөппүттэрин туһунан кыһаллар эбээһинэстэрин толорууларыгар усулуобуйаны оҥорууга дьаһаллары ылар;
8. Саха Өрөспүүбүлүкэтин бүддьүөтүн бырайыагын оҥорор;
9. Саха Өрөспүүбүлүкэтин бүддьүөтүн толоруутун хааччыйар уонна бу бүддьүөт толоруллубутун туһунан отчуоту, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үрдүкү толорор уорганын үлэтин түмүгүн туһунан сыллааҕы отчуоту, Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бырагыраамаларын олоххо киллэрии хаамыытын уонна көдьүүһүн сыаналааһын туһунан хомуур сыллааҕы дакылааты бэлэмниир;
10. Саха Өрөспүүбүлүкэтин бас билиитин Саха Өрөспүүбүлүкэтин сокуоннарыгар сөп түбэһиннэрэн салайар уонна дьаһайар, ону таһынан федеральнай сокуоннарга уонна Арассыыйа Федерациятын атын быраабы нуормалыыр аакталарыгар сөп түбэһиннэрэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин салайыытыгар бэриллибит федеральнай бас билиини салайар;
11. Саха Өрөспүүбүлүкэтин үрдүкү толорор уорганын салайыытыгар баар стратегическай былааннааһын докумуоннарын оҥоруу уонна көннөрүүлэри киллэрии бэрээдэгин быһаарар уонна оннук докумуоннары бигэргэтэр;
12. олохтоох салайыныы уорганыгар, олохтоох салайыныы дуоһунастаах сирэйигэр кинилэр таһаарбыт быраап аакталарын Арассыыйа Федерациятын сокуонугар сөп түбэспэт буоллаҕына, Арассыыйа Федерациятын Конституциятыгар, федеральнай конституционнай сокуоннарга, федеральнай сокуоннарга уонна Арассыыйа Федерациятын атын нормативнай правовой аакталарыгар, конституцияҕа (устаапка), Саха Өрөспүүбүлүкэтин сокуоннарыгар уонна атын быраабы нуормалыыр аакталарыгар утарсар буоллаҕына, ону сөп түбэһиннэрэргэ этии киллэрэр, ону таһынан суукка үҥсэр бырааптаах;
13. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Конституциятынан уонна сокуоннарынан, Арассыыйа Федерациятын Конституциятын 78-с ыстатыйатынан көрүллүбүт федеральнай толорор былаас уорганнарын кытта сөбүлэһиилэринэн көрүллүбүт атын боломуочуйалары олоххо киллэрэр.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин үрдүкү толорор уорганын урукку ааттара: Саха АССР Норуодунай хамыһаардарын сэбиэтэ (1922—1946 сс.), Саха АССР Миниистирдэрин сэбиэтэ (1946—1992)^[3].

1992 сыллаахха Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбата диэн буолбут.

• Николаев Михаил Ефимович (1992 сыл тохсунньу 16 — 1993 сыл ыам ыйа)
• Штыров Вячеслав Анатольевич (1993 сыл ыам ыйа — 1994 сыл ахсынньы)
• Птицын Владимир Ильич (э.т.) (1994 сыл ахсынньы)
• Кайдышев Юрий Васильевич (1994 сыл ахсынньы — 1997 сыл тохсунньу 14)
• Федоров Валентин Петрович (1997 сыл тохсунньу — 1998 сыл тохсунньу)
• Власов Василий Михайлович (1998 сыл олунньу — 2002 сыл олунньу)
• Назаров Семён Николаевич (2002 сыл олунньу — 2003 сыл олунньу)
• Борисов Егор Афанасьевич (2003 сыл олунньу 6 — 2010 сыл бэс ыйын 18)
• Данчикова Галина Иннокентьевна (2010 сыл бэс ыйын 18 — 2016 сыл балаҕан ыйын 28)
• Чекин Евгений Алексеевич (2016 сыл балаҕан ыйын 28 — 2018 сыл бэс ыйын 26)
• Солодов Владимир Викторович (э.т. 2018 сыл бэс ыйын 26 — алтынньы 18; 2018 сыл алтынньы 18 — 2020 сыл муус устар 3)
• Колодезников Алексей Засимович (э.т. 2020 сыл муус устар 3 — от ыйын 31)
• Тарасенко Андрей Владимирович (нууч.) (сах.(2020 сыл сэтинньи 10 — 2023 сыл алтынньы 3)
• Бычков Кирилл Евгеньевич (2023 сыл алтынньы 4 күнүттэн)

2023 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын үлэлиир састааба^[4]