Силуанов Антон Германович

1963 сыллаахха муус устар 12 күнүгэр Антон Силуанов Москваҕа Герман Михайлович уонна Янина Николаевна идэтийбит финансистар дьиэ кэргэттэригэр төрөөбүтэ.

1985 сыллаахха Силуанов Москватааҕы үп институту «финансалар уонна кредит» идэлээх бүтэрбитэ.

1985 сыл атырдьах ыйыттан 1987 сыл кулун тутар ыйыгар диэри — «Гипрорыбаҕа» экэнэмиис, РСФСР Үп министиэристибэтин старшай экэнэмиһэ.

1987 сыл кулун тутар ыйыттан 1989 сыл ыам ыйыгар диэри Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыта.

1989 сыл ыам ыйыттан 1992 сыл тохсунньу ыйыгар диэри — салайар экономист, 1 категориялаах экэнэмиис, салайар экэнэмиис, подотдел салайааччытын солбуйааччыта, РСФСР Үп министиэристибэтин консультанта.

1992 сыл олунньутуттан РФ Экэниэмикэ уонна үп министиэристибэтин отдел салайааччытын солбуйааччыта.

Силуанов 1992 сыл олунньуттан 1997 сыл алтынньытыгар диэри бүддьүөтү салайыы салаатын начаалынньыгын солбуйааччыта, бүддьүөт салаатын начальнигын солбуйааччыта — отдел начальнига, РФ Үпкэ министиэристибэтин бүддьүөт салаатын салайааччытын солбуйааччыта, онно аҕатын өйөбүлүгэр киирбитэ^[1].

1994 сыллаахха Силуанов «Бюджетная политика государства в условиях перехода к рыночным отношениям: На примере Российской Федерации» (специальность — 08.00.10 «Финансы, деньги обращения и кредит») диэн диссертация тиэмэтигэр экэниэмикэ билимнэрин хандьыдаатын учуонай истиэпэнигэр диссертациятын көмүскээбитэ^[2].

1997 сыл алтынньытыттан 2003 сыл от ыйыгар диэри РФ Үп министиэристибэтин макроэкономическай бэлиитикэҕэ уонна баан үлэтин департаменын салайааччыта.

2001 сыл ыам ыйын 22 күнүттэн Арассыыйа Федерациятын Үпкэ министиэристибэтин коллегиятын чилиэнэ.

2003 сыл от ыйыттан 2004 сыл ыам ыйыгар диэри — Арассыыйа Федерациятын үпкэ миниистирин солбуйааччы.

2004 сыл ыам ыйыттан 2005 сыл ахсынньы 12 күнүгэр диэри Арассыыйа Федерациятын Үп министиэристибэтин бүддьүөттэр икки ардыларынааҕы сыһыаннаһыыга департаменын дириэктэрэ.

2005 сыл ахсынньы 12 күнүттэн — Арассыыйа Федерациятын үпкэ миниистирин солбуйааччы.

2011 сыл балаҕан ыйын 27 күнүттэн — Арассыыйа Федерациятын үп миниистирин эбээһинэһин толорооччу.

2011 сыл ахсынньы 16 күнүгэр Арассыыйа Федерациятын үпкэ миниистиринэн анаммыта^[3] уонна Арассыыйа Федерациятын Куттал суох буолуутун Сэбиэтигэр киирбитэ^[4].

2012 сыллаахха Силуанов «Арассыыйаҕа федерализм сайдыытын чэрчитинэн бүддьүөттэр икки ардыларынааҕы сыһыаннаһыылар» (специальность — 08.00.10 «Үп-харчы, харчы эргиирэ уонна кирэдьиит») тиэмэҕэ экэниэмикэ билимин дуоктарын истиэпэнин ылар диссертациятын көмүскээбитэ. Официальнай утарсааччылар экэниэмикэ билимин дуоктара, профессор А. А. Аганбегян, экэниэмикэ билимин дуоктара С. Г. Синельников-Мурылёв уонна экэниэмикэ билимин дуоктара, профессор Л. Н. Лыкова буолбуттара. Салайар тэрилтэнэн Экэниэмикэ үрдүкү оскуолата буолбута^[5].

2013 сыл тохсунньутуттан РФ бырабыыталыстыбатын иһинэн Үп үнүбэрсиэтин үп-экэниэмикэ факультетын декана.

2015 сыл тохсунньутугар Силуановы Арассыыйа бырабыыталыстыбата Арассыыйа Сбербаанын хонтуруоллуур сэбиэтин чилиэнин дуоһунаһыгар туруорбута^[6].

2016 сыл олунньутугар «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа үрдүкү сэбиэтин (2012 сылтан чилиэнинэн сылдьыбыта) хаалларбыта.

Силуанов 2017 сыл муус устар ыйыгар ВТБ баан кэтээн көрөр сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн анаммыта^[7].

2018 сыл ыам ыйын 18 күнүгэр Арассыыйа Федерациятын бэрэсидьиэнэ Владимир Путин ыйааҕынан РФ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччытынан — РФ Үпкэ миниистиринэн анаммыта^[8].

Дмитрий Медведев иккис бырабыыталыстыбата 2020 сыл тохсунньутугар уурайбытын кэннэ, үп миниистирин дуоһунаһын хаалларан, бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы дуоһунаһын сүтэрбитэ^[9].

2024 сыл ыам ыйын 14 күнүгэр РФ үп миниистирин дуоһунаһыгар Госдумаҕа хаттаан бигэргэтиллибитэ^[10], ол күн РФ бэрэсидьиэнэ анааһын туһунан ыйаахха илии баттаабыта^[11].

2025 сыл ыам ыйын 15 күнүгэр РФ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан Арассыыйа Наукаларын Академиятын Попечительскэй сэбиэтигэр киллэриллибитэ^[12].

Силуанов 2018 сыллаахха Арассыыйаҕа биэнсийэҕэ тахсар сааһы үрдэтии туһунан сокуон ылыллыытыгар биир сүрүн өйөөччү этэ. Бу быһаарыы олохтоохтору хомнообута. Силуанов футболга Аан дойду чөмпүйэнээтин саҕаланыытын кытта сөп түбэһэр реформа саҕаланыытын «сөп түбэһиитин» туһунан, киэҥ уопсастыбаннай «ырытыы» туһунан, кэлин биэнсийэ систиэмэтигэр уларыйыыларга нэһилиэнньэ кытаанахтык сыһыаннаһыытын «күүтүллүбэтэҕин» туһунан этиилэрэ Арассыыйа олохтоохторун дьиибэргэппитэ^[13].

Силуанов Арассыыйа үп миниистирин быһыытынан Москва-Казань түргэн тимир суолун тутуу бырайыагар сүрүн кириитикэ уонна туормаһа буолар^[14][15].

2019 сыл муус устар ыйыгар Силуанов оскуола үөрэҕириитигэр бэйэ уурбаны тэринэр туһунан пропаганданы киллэрэр наадалааҕын туһунан биллэрбитэ^[16].

2019 сыллаахха Силуанов ВТБ салайааччыта Костин кыра дохуоттаах Арассыыйа олохтоохторугар, ону тэҥэ дьоҕус уонна орто урбаанньыттарга нолуоктары кыччатыы туһунан этиитин быһаччы ылымматаҕа^[17].

Силуанов 2020 сыллаахха Арассыыйаҕа үлэҕэ нолуок ыарахаттарын аһара диэбитэ. Үрдүк нолуок Арассыыйаҕа кистэлэҥ хамнас («кэмбиэркэ» хамнас диэн ааттанар) иһинээҕи валовай продуктан (ВВП) 13 % тиийэр. Тэҥниир чинчийиилэр көрдөрбүттэринэн, Казахстааҥҥа үлэҕэ нолуок кээмэйэ 10,1 % эрэ, АХШ-ҕа — 9,8 %, Канаадаҕа — 12,7 %, Германияҕа — 21,5 %, Великобританияҕа — 12 %. Үп миниистирэ Силуанов Арассыыйа бырабыыталыстыбата нолуогу кыччатыан баҕарбатын федеральнай бүддьүөт тэҥнэһиитэ суох буолуо диэн куттанан уонна Арассыыйа биэнсийэ пуондатыгар «дьөлөҕөс» үөскүөн сөп диэн быһаарбыт^[18].

Аҕата — Герман Михайлович Силуанов (төр. 25.02.1937), 1961 сыллаахха Москва судаарыстыбаннай экэниэмикэ институтун «Финансы» факультетын бүтэрбитэ. 1991 сылга диэри РСФСР Үп министиэристибэтин салаатын салайааччыта^[1], 1996 сыллаахха РФ Үп министиэристибэтин кирэдьиит уонна харчы эргиирин салаатын салайааччытын солбуйааччыта, 1996 сыллаахха пенсияҕа тахсыбыта.

Ийэтэ — Янина Николаевна Силуанова (төр. 20.01.1936), «Финансы и статистика» издательствоҕа үлэлээбитэ, онтон РФ Үп министиэристибэтин судаарыстыбаннай университетын эрэдээксийэлиир-бэчээттиир салаатын үлэһитэ этэ^[19][20].

Кэргэннээх, ол эрээри 2016 сыллаахха Силуанов кэргэнин туһунан дохуот декларациятыгар информация суох этэ^[21].

Уола Глеб (төр. 1999), РФ Бырабыыталыстыбатын иһинэн Үп университетын устудьуона, Эдэр бэлиитиктэр оскуолаларын выпускнига, байкер^[19][20][22].

Уола Алексей. 2023 сыллаахтан «Аэрофлот» эрэгийиэннээҕи сайдыыга Департаменын салайааччыта^[23].

Антон Силуанов мотоциклынан айанныыры уонна уу анныгар бултааһыны сөбүлүүр, грампластинкалары хомуйар. Ниэмэстии саҥарар^[20].

Кини бэйэтин этиитинэн, кистээн социальнай ситимнэргэ баар этэ Facebook уонна Instagram аккауннаах эрээри, ону псевдонимынан ыытар: «Бэйэм суруйбаппын, доҕотторум онно аҕыйах ─ уонтан тахсыбат киһи. Соцситимнэргэ миэхэ түбэлтэлэр ырытыылара уонна кыттааччылар комментарийдара интэриэһи тардар».

• «Аҕа дойду иннинэ үтүөлэрин иһин» III истиэпиннээх уордьан (2013 сыл муус устар 15 күнэ)^[24];
• «Аҕа дойду иннинэ үтүөлэрин иһин» IV истиэпиннээх уордьан (2011 сыл олунньу 2 күнэ)^[25];
• Арассыыйа Федерациятын Бэрэсидьиэнин Бочуотунай грамотата (2010 сэтинньи 18 күнэ)^[26];
• Арассыыйа Федерациятын Бэрэсидьиэнин махтала (2012 балаҕан ыйын 1 күнэ)^[27];
• Арассыыйа Федерациятын Бэрэсидьиэнин махтала (2002 балаҕан ыйын 6 күнэ)^[28];
• «Хотугу Сулус» уордьан (Саха Сирэ)^[29];
• «Дуслык» уордьан (Татарстаан, 2015 сыл)^[30];
• «Дуслык» уордьан (Татарстаан, 2015 сыл)^[31];
• «Чэчиэн Өрөспүүбүлүкэтин иннигэр үтүөлэрин иһин» мэтээл (2008 сыл сэтинньи 24 күнэ) — Чэчиэн Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай үп бэлиитикэтин ыытыыга улахан кылаатын иһин^[32];
• «Карелия Өрөспүүбүлүкэтин иннигэр үтүөлэрин иһин» мэтээл (2020 сыл бэс ыйын 8 күнэ) — Карелия Өрөспүүбүлүкэтин уонна кини олохтоохторун иннигэр өҥөлөрүн, өрөспүүбүлүкэ социальнай-экономическай сайдыытыгар улахан кылаатын уонна Карелия Өрөспүүбүлүкэтин тэриллибитэ 100 сылын бэлиэтииргэ бэлэмнэниигэ анаммыт Судаарыстыбаннай комиссиятын састаабыгар көхтөөх үлэтин иһин^[33].

• Межбюджетные отношения в условиях развития федерализма в России. — М.: Дело, 2011. — 295 с. : ил., табл.; ISBN 978-5-7749-0660-4