Савельев Виталий Геннадьевич
Виталий Геннадьевич Савельев (төр. 1954 сыл тохсунньу 18 күнэ, Ташкент) — Арассыыйа судаарыстыбаннай деятелэ, 2024 сыл бэс ыйыттан Арассыыйа бырабыытылыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы. 2024 сыл сэтинньи 25 күнүттэн — «Хоту-Соҕуруу» норуоттар икки ардыларынааҕы тырааныспар коридорун сайыннарыыга Арассыыйа Федерациятын бэрэсидьиэнин анал бэрэстэбиитэлэ[6]. Бу иннинэ 2020 сыл ахсынньы 10 күнүттэн 2024 сыл бэс ыйын 14 күнүгэр диэри Арассыыйа Федерациятын тырааныспарын миниистирэ[7]. 2009 сыл муус устар 10 күнүттэн 2020 сыл сэтинньи 9 күнүгэр диэри «Аэрофлот» ПАУо салайыы бэрэссэдээтэлэ уонна генеральнай дириэктэрэ. 2016 сылтан «Биир ньыгыл Арассыыйа» бэлиитикэ баартыйа үрдүкү сэбиэтин чилиэнэ. 2024 сыл бэс ыйыгар «РЖД» дириэктэрдэрин сэбиэтин салайбыта[8][9]. Экэниэмикэ билимнэрин хандьыдаата[10].
Биография
Виталий Савельев 1954 сыл тохсунньу 18 күнүгэр Ташкеҥҥа төрөөбүтэ.
Савельев 1977 сыллаахха М. И. Калинин аатынан Ленинградтааҕы политехническай институт (билигин Петр Улуу аатынан Санкт-Петербургтааҕы судаарыстыбаннай политехническэй университет) механико-машиностроительнай факультетын «тутуу уонна суол тиэхиньикэтин уонна тэрил, тутуу» идэтинэн бүтэрбитэ. MBA истиэпэннээх.
1986 сыллаахха Пальмиро Тольятти аатынан Ленинградтааҕы инженернэй-экэниэмикэ институт промышленнай оҥорон таһаарыы уонна тутуу тэрийээччилэрин факультетын (билигин Санкт-Петербурдааҕы судаарыстыбаннай инженернэй-экономическай университет) бүтэрбитэ. Тас дойдуга стажировканы ааспыта.
Үлэтэ
- 1977—1980 — ССРС энергетикатын министиэристибэтин Бүтүн Сойуустааҕы «Оргэнергострой» институтун Ленинградтааҕы салаатын үлэҕэ киллэрии салаатын инженерэ
- 1980—1984 — Красноярскай кыраай, Саяногорскай, ССРС энергетикатын министиэристибэтин «Красноярскэнергострой» УС көмө тэрилтэлэрин салаатын начальнига техническэй салайыытын сүрүн конструктора
- 1984 — ССРС энергетикатын министиэристибэтин Бүтүн Сойуустааҕы «Оргэнергострой» институтун Ленинградтааҕы салаатын КР-3 салаатын бөлөҕүн салайааччыта.
- 1984—1987 — Ленинград ССРС Монтаж уонна анал тутуу министиэристибэтин «Севзапметаллургмонтаж» треһин кылаабынай технологун, сүрүн технологун, салайааччы эбээһинэһин толорооччу, салайааччыны солбуйааччы эбээһинэһин толорооччу
- 1987—1988 — Ленинградка «Главленинградинжстрой» инженернэй тутуулары тутууга сүрүн дириэксийэ салайааччытын солбуйааччы
- 1988—1991 — Ленинградка «Диалог» сэбиэскэй-американскай холбоһуктаах тэрилтэ Ленинградтааҕы салаатын дириэктэрэ
- 1991—1993 — Санкт-Петербургка сэбиэскэй-американскай «Диалог-Инвест» АУо генеральнай дириэктэрэ
- 1993—1995 — Санкт-Петербургка «Арассыыйа» акционернай баан дириэктэрдэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ
- 2001—2002 — «Газпром» ААУо салайар сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта, Москва
- 2002—2004 — «Объединённая компания ГРОС» ООО үп-харчы дьыалаларыгар вице-бэрэсидьиэнэ, Москва уобалаһа Красногорскай
- 2004—2007 — Арассыыйа Федерациятын экэниэмикэ сайдыыга уонна атыыга-эргиэҥҥэ миниистирин солбуйааччы
- 2007—2009 — бастакы вице-бэрэсидьиэн — телекоммуникационнай активтарын сайыннарыы комплексын салайааччыта (Телеком систиэмэ), бастакы вице-бэрэсидьиэн — «Система» акционернай үп корпорациятын «Телекоммуникационнай активтар» бизнес-биирдэмин салайааччыта. 2009—2020 — «Аэрофлот—Арассыыйа авиалиниялара» ПАУо генеральнай дириэктэрэ
Савельев саҕана «Аэрофлот» туорааһын кээмэйинэн аан дойдуга саамай улахан 20 авиахампаанньа ахсааныгар киирбитэ[11], уонна аан дойду бары авиахампаанньаларын ортолоругар цифровизацияҕа төрдүс миэстэни ылбыта диэн Америка консалтинговай хампаанньата Bain & Company иһитиннэрбитэ[12].
Арассыыйа уонна тас дойдулар авиахампаанньаларыгар тэҥ күрэстэһэр усулуобуйаны тэрийэргэ, ону тэҥэ Арассыыйаҕа авиабилет сыанатын чэпчэтэргэ көҕүлүүр сыалтан, Савельев араас кэмҥэ сокуону оҥорор көҕүлээһиннэри туруорсубута, онно олоҕуран Арассыыйа Федерациятын авиакодексыгар уларытыылар ылыллыбыттара. 2014 сыллаахха кини «төннөрүллүбэт тарифтары» киллэрэргэ этии киллэрбитэ, ол быһыытынан чэпчэтиилээх тарифка айанныыртан аккаастаммыт пассажир билиэт иһин төлөммүт харчытын төннөрүүттэн эмиэ аккаастаныахтаах[13][14].
Ол 2014 сыллаахха Савельев Арассыыйа авиахампаанньаларыгар Арассыыйа бырабыыталыстыбата олохтообут квотатын иһигэр уонна усулуобуйатыгар тас дойдулар гражданнарын самолет хапытаанынан үлэҕэ ылалларыгар көҥүл биэрэр көҕүлээһини саҕалаабыта[15][16].
Савельев 2017 сыллаахха «багажа суох тарифтар» диэн ааттанар тарифтары туһаныы кыаҕын көҕүлээбитэ, онно босхо бэрэбиэркэлэммит багажка көҥүл суоҕун уонна илии таһаҕаһын көҥүллэммит ыйааһынын 10 киилэттэн 5 киилэҕэ диэри кыччатыы көрүллэр. Бу саҥаны пассажирдартан уонна СМИ-ттэн критиканы үөскэппитэ[17].
2017 сыллаахха Савельев Арассыыйа Салгын кодексыгар уларытыылары киллэрэн, проблемнай пассажирдар «хара испииһэктэрин» диэн ааттанар оҥорор кыах биэрбитэ. Испииһэк авиакомпания урут самолетка олорон оҥорбут административнай буруйдарыгар олоҕуран, эбэтэр оннук буруйу оҥорбуттарын иһин суут бириигэбэригэр олоҕуран, өҥөнү оҥорортон аккаастанар бырааптаах дьон реестрэ этэ[18].
2011 сыллаахха Савельев Арассыыйа устуоруйатыгар аан бастаан «Аэрофлот» холдинг бөлөх тэрийбитэ. Хас да эрэгийиэн авиахампаанньалар Аэрофлот хонтуруолугар киирбитэ. 2014 сыллаахха Савельев салалтатынан «Победа» авиакомпания тэриллибитэ — «Аэрофлот» бөлөх иһигэр классическай чэпчэки сыаналаах авиакомпания. «Аэрофлот» авиахампаанньа рейстэригэр пассажирдар ахсааннарын биллэ элбэтиини ситиспитэ[19].
2019 сыллаахха «Аэрофлот» 37,2 мөлүйүөн пассажиры, оттон «Аэрофлот» бөлөх барыта 60,7 мөлүйүөнү илдьэ сылдьыбыта[20].
2016 сыл олунньу 6 күнүгэр Савельев «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа салайар уорганыгар — үрдүкү сэбиэккэ талыллыбыта[21].
Арассыыйа Федерациятын VII ыҥырыылаах Федеральнай мунньаҕын Судаарыстыбаннай думатыгар дьокутааттары быыбарга 2016 сылга «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа бырагырааматын докумуонун бэлэмниир хамыыһыйа чилиэнэ[22].
2020 сыллаахха Савельев «Аэрофлот» генеральнай дириэктэрин дуоһунаһыттан босхоломмута[23].
2020 сыл сэтинньи 10 күнүгэр Михаил Мишустин бырабыыталыстыбатыгар Арассыыйа Федерациятын тырааныспарын миниистиринэн анаммыта.
2024 сыл ыам ыйын 11 күнүгэр Михаил Мишустин Госдумаҕа көрүүгэ саҥа бырабыыталыстыба састаабын киллэрбитэ, онно Савельев бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы дуоһунаһыгар кандидатуратын туруорбута[24]. Ыам ыйын 13 күнүгэр Госдума кинини бу дуоһунаска бигэргэппитэ[25]. Ыам ыйын 14 күнүгэр РФ бэрэсидьиэнэ анааһын туһунан ыйаахха илии баттаабыта[26]. Тырааныспары куратордыыр вице-премьер дуоһунаһа 2024 сыл ыам ыйыгар, саҥа бырабыыталыстыба састаабын оҥоруу кэмигэр, тэриллибитэ, уонна Савельев бу дуоһунаска бастакынан анаммыта[27]. Савельев бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы быһыытынан «Пилота суох авиация систиэмэлэрэ» национальнай бырайыагы оҥорууга уонна хонтуруолга эппиэттиир, тырааныспар блокун курируйдуур, Арассыыйа судаарыстыбаннай кыраныыссатын туораан бэрэбиэркэлиир пууннар үлэлэрин хааччыйар. Биэдимистибэлэри сүрүннүүр:
- Минтранс;
- Росавиация;
- Тырааныспары кэтиир федеральнай сулууспа;
- Суол тырааныспарын федеральнай агентствота;
- Байҕал уонна өрүс тырааныспарын федеральнай агентствота[28].
Кини 2024 сыл бэс ыйыгар «Арассыыйа тимир суоллара» холдинг дириэктэрдэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн хаттаан талыллыбыта[8], 2025 сыллаахха хат талыллыбыта[9].
2024 сыл сэтинньи 25 күнүгэр Владимир Путин «Хоту — Соҕуруу» норуоттар ыккардыларынааҕы тырааныспар коридорун сайыннарыыга анал бэрэстэбиитэлинэн Виталий Савельевы анаабыта[29].
Дьиэ кэргэн
Виталий Савельев кэргэннээх; үс оҕолоох.
Наҕараадалар уонна сыбаанньалар
- «Арассыыйа Флотугар 300 сыл» мэтээл (1996);
- «Тайфун спецназ этэрээт 10 сыла» үбүлүөй бэлиэ (2001);
- «Санкт-Петербург 300 сыллаах үбүлүөйүн кэриэһигэр» мэтээл (2003)[30];
- «ИТАР-ТАСС Агентство 100 сылын кэриэһигэр» памятнай мэтээл (2004);
- "Казань 1000 сылын кэриэһигэр» мэтээл (2005)[31];
- «Холуобунай-ситэриилээх систиэмэтин бөҕөргөтүү иһин» ФСИН үрүҥ көмүс мэтээлэ (2005);
- Арассыыйа Федерациятын Бырабыытылыстыбатын бочуотунай грамотата (2005);
- Бочуот уордьана (2006)[32];
- «Госрезерв 75 сыла» мэтээл (2006);
- «Арассыыйа МВД кытта холбоһон дьайыы иһин» бэлиэ (2006);
- «Арассыыйа ФСБ кытта холбоһон дьайыы иһин» мэтээл (2007);
- «Федерация Сэбиэтэ. 15 сыл» мэтээл (2010);
- «ИНО — ПГУ — СВР 90 сыла» Арассыыйа СВР мэтээлэ (2010);
- Ыраас сулууспатын иһин Сойуус судаарыстыба мэтээлэ (2010);
- РБК барылынан «Сыл киһитэ-2011» XI сиэр-туом кыайыылааҕа «Сыл салайааччыта» номинацияҕа (2012);
- IV истиэпэннээх «Аҕа дойду иннигэр үтүөлэрин иһин» уордьан (2013);
- 1 миэстэ ТОП-100 «Арассыыйа менеджердэрэ»/«Тырааныспар» категорияҕа үрдүкү салайааччылар рейтинэ (2013)[33];
- Доҕордоһуу уордьана (2014);
- Александр Невскай уордьана (2018)[34];
- «Холбоһон дьайыы иһин» мэтээл (СВР);
- «Аэрофлот туйгуна» бочуоттаах бэлиэ (2013);
- III истиэпэннээх «Аҕа дойду иннигэр үтүөлэрин иһин» уордьан (2023)[35];
- Столыпин П. А. I истиэпэннээх мэтээлэ (2024).
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Савельев, Виталий Геннадьевич. Заместитель председателя правительства РФ (рус.). Энциклопедия ТАСС. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2025.
- Виталий Савельев: "Аэрофлот" был и остаётся успешным перевозчиком. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2025.