1963
Туох буолбута
Тохсунньу
- Тохсунньу 18 — ССРС Киин тэлэбиидэнньэтин Оҕолорго аналлаах сүрүн эрэдээксийэтэ олохтоммут (Арассыыйаҕа оҕо тэлэбиидэнньэтин төрөөбүт күнүнэн ааҕыллар).
- Тохсунньу 19 — «Битлз» бөлөх Британияҕа улахан сэҥээриини ылбыт бастакы кэнсиэрэ Лондоҥҥа «Палладиум» эстрада тыйаатырыгар буолбут. Бөлөх 1957 сыллаахха төрүттэммитэ. Бу кэнсиэри биир сыл буолан баран АХШ тэлэбиидэнньэтэ көрдөрбүтэ, ол кэнниттэн аан дойдуга битломания саҕаламмыта[1].
- Тохсунньу 22 — Хас эмэ үйэ тухары өстөспүт Франция уонна Германия Елисейдээҕи бииргэ үлэлээһин туһунан дуогабар түһэрсибиттэр. Дуогабарга Франция бэрэсидьиэнэ Шарль де Голль уонна Арҕаа Германия канцлера Конрад Аденауэр илиилэрин баттаабыттар.
Олунньу
- Олунньу 19 — Дьокуускайга ССКП Саха сиринээҕи обкуомун пленума буолбут. Саха суруйааччыларын сойууһун бэрэстээтэлэ Сэмэн Данилов тыл этиитигэр "Баартыйа киин кэмитиэтэ уон сыллаахха тахсыбыт обкуом уурааҕын хос көрөр туһунан быһаарда, онон литэрэтиирэбит кыһалҕаларын аһаҕастык ырытар кыахтанныбыт" диэн биллэрбит. Ол аата учуонай Георгий Башарин үс саха суруйааччыларын тустарынан кинигэтэ мантан инньэ бобуулаах буолбатаҕын, ол аата Өксөкүлээх, Алампа уонна Н. Неустроев ааттара норуокка төннүбүтүн туһунан эппит.
Кулун тутар
- Кулун тутар 7 — Никита Хрущев айар интэлигиэнсийэни кытта иккис көрсүүтэ (бастакыта 1962 с. ахсынньы 17 буолбута). Онно сылдьыбыт Сэмэн Данилов күннүгэр суруйар: "Хрущев на это раз свиреп, видимо хорошо подготовился. Вознесенского уничтожил, кричал, стучал по столу кулаком"[2] (сахалыытын булуохха).
- Кулун тутар 8 — Кытай Арассыыйаны кытта 1858 сыллаахха түһэрсиллибит Айгуннааҕы сөбүлэҥи тохтоторун биллэрбит, сирдэрин төттөрү көрдөөбүт.
- Кулун тутар 17 — Балига Агунг вулкан эстэн 1100-тэн тахса киһи өлбүт.
Алтынньы
- Алтынньы 8 — Саха телевидениетэ тиһигэ быстыбакка эфиргэ тахсыытын саҕалаабыт. Дьокуускайга телецентр тутарга диэн быһаарыы ылыллыбытын кэннэ 4 сылынан телевидение үлэтин саҕалаабыт.
Сэтинньи
- Сэтинньи 1 — Пуэрто-Рикоҕа аарыма улахан 304,8 м диаметрдаах Аресибо радиотелескоп үлэтин саҕалаабыт. 2016 сыллаахха Кытайга 500 м диаметрдаах FAST радиотелескоп тутуллуор дылы аан дойдуга саамай улахан этэ.
- Сэтинньи 23 — Британияҕа саамай өр салҕанар билим фантастикатын сериала «Доктор Кто» бастакы сиэрийэтэ көстүбүт.
Төрөөбүттэр
- Олунньу 7 — Тимофеев Ньургун Семенович, политик, 2005 - 2008 сылларга Ил Түмэн бэрэссэдээтэлэ.
- Кулун тутар 1 — Шенер Айдан, турок омугун модела уонна киинэ артыыһа.
- Муус устар 1 — Хатылаева Клавдия Филипповна — саха ырыаһыта.
- Ыам ыйын 8 — Потапова Елизавета Федотовна — П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай театрын артыыһа, театр уонна киинэ артыыһа.
- Ыам ыйын 30 — Жиркова Римма Романовна — саха түөлбэ тылларын үөрэппит диалектолог учуонай, филология билимин кандидата, хомусчут,
- Ыам ыйын 30 — Игорь Александрович Фролов — Саха сиригэр төрөөбүт суруйааччы.
- Бэс ыйын 8 — Игнатьева Ванда Борисовна — история билимин кандидата.
- Алтынньы 10 — Авшар Хюлья, турок киинэ уонна тэлэбиидэнньэ артыыһа.
- Алтынньы 12 — Спиридонова Инна Егоровна — Саха сирин омуктарын сыһыаннаһыыларын чинчийэр социология билимин хандьыдаата.
- Алтынньы 12 — Сатоси Кон — анимацияҕа үлэлээбит дьоппуон режиссера.
- Алтынньы 18 — Афанасьев Афанасий Дмитриевич - СӨ үтүөлээх артыыһа.
- Сэтинньи 1 — Оглезнева Татьяна Николаевна — история билимин кандидата.
- Ахсынньы 3 — Артемьев Дмитрий Егорович - үҥкүүһүт, СӨ үтүөлээх артыыһа.
- Ахсынньы 4 — Сергей Бубка — Украина ураҕаһынан ыстанааччыта. Бубка алта сыл устата Аан дойду чемпионаттарын кыайбыта, Олимпиадаҕа кыһыл көмүс мэтээли ылбыта уонна ураҕаһынан ыстаныыга 35 аан дойду рекордун олохтообута.
- Ахсынньы 9 — Масако (төрүүрүгэр аата Масако Овада) — 2019 сылтан Дьоппуон ыраахтааҕыта.
- Ахсынньы 18 — Брэд Питт — Америка киинэ артыыһа, «Оскар» бириэмийэ икки төгүллээх лауреата.
Өлбүттэр
- Семенов Платон Саввич (1875—1963) — олоҥхоһут
- ↑ https://ysia.ru/etot-den-v-kalendare-19-yanvarya-5/
- ↑ Наталья Харлампьева Семен Данилов. — 2-е изд., испр.. — Москва: Молодая гвардия, 2021. — С. 129-130. — 285 с. — (Жизнь замечательных людей). — 1000 экз. — ISBN 978-5-235-04489-0