Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Артемьев Дмитрий Егорович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Артемьев.

Артемьев Дмитрий Егорович (төр. 1963 сыл ахсынньы 3 күнэ, Одьулуун[d], Саха АССР) — үҥкүүһүт, СӨ үтүөлээх артыыһа.

Олоҕун олуктара

Дмитрий Артемьев 1963 сыллаахха ахсынньы 3 күнэ Чурапчы Дьабылатыгар төрөөбүтэ[1].

Хабаровскайдааҕы култуура институутун 1985 сылга бүтэрбитэ. Ол кэнниттэн Үҥкүү судаарыстыбаннай ансаамбылыгар балет артыыһа буолбута[2].

2007 сыл ахсынньытыгар Дмитрий Артемьев Джузеппе Верди «Реквием» диэн тыйаатыр көрдөрүүтүгэр, дьоппуон дирижёра Икуо Ямамото тэрийбит «Саха сирэ — Дьоппуон: култуура бииргэ үлэлээһин иһинэн» диэн аан дойдутааҕы бырайыакка кыттыбыта[1].

2016 сыллаахха Дмитрий Артемьев көҕүлээһининэн Үҥкүү национальнай тыйаатырын фольклорнай жанр артыыстарын күүһүнэн оҕолорго аналлаах «Күн Боотур» куукуланан олоҥхо-остуоруйа айыллыбыта.

2021 сыл атырдьах ыйыгар Дмитрий Артемьев Владикавказ куоракка сылдьан, оннотооҕу доҕор-артыыстарын уонна опера ырыаһытын, СӨ Норуодунай артыыһа Григорий Петров көмөлөрүнэн, Саха сиригэр Тыаҕа буолбут баһаардартан эмсэҕэлээбиттэргэ көмөлөһөр пуондаҕа анаан, благотворительнай акцияны тэрийбитэ уонна кэнсиэргэ кыттыыны ылбыта[1].

2022 сыл муус устар 27 күнүгэр Үҥкүү национальнай тыйаатыра Арассыыйа Норуоттарын култуураларын нэһилиэстибэтин сылын бэлэмниир уонна ыытар Оргкомитет мунньаҕар, Арассыыйа Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Татьяна Голикова салайар Пашков дьиэтигэр ыҥырыллыбыта. Бу тэрээһиҥҥэ Арассыыйа култууратын уонна ускуустубатын дьоно-сэргэтэ кыттыбыта. Үҥкүү национальнай тыйаатырын артыыстара «Оһуохай» үҥкүүнү көрдөрөргө ыҥырыллыбыттара. Оһуохайы Дмитрий Артемьев саҕалаабыта. Бу толоруу саха үҥкүүтэ оһуохай Арассыыйа норуоттарын материальнайа суох нэһилиэстибэтин 100 бастыҥ айымньытын испииһэгэр киирэригэр тирэх буолбута[1].

Айар үлэтэ

Тыйаатырга

Туруорууларга сольнай кыттыыта[1]:

  • «Легенда о добром охотнике и шестирогом олене»;
  • «Память»;
  • «Приветственный дуэт»;
  • испанскай «Тореро»;
  • перуанскай «Павлин»;
  • индийскэй «Преклонение»;
  • калмыык үҥкүүтэ «Чичердык»;
  • дьоппуон үҥкүүтэ «Самурай»;
  • бүрээт үҥкүүтэ «Охотник и орёл»;
  • башкиир үҥкүүтэ «Салават»;
  • дьэбириэй үҥкүүтэ «Солнце над Вифлеемом»;
  • осетин үҥкүүтэ «Песнь гор»;
  • бразильскай «Макумба»;
  • американскай «Весёлый ковбой»;
  • индейскэй «Апачи» уонна «Индейский вождь»;
  • «Айаным аартыгар» (Дмитрий Артемьев бэйэтин туруорута);
  • «Арабский танец» (Марина Кузьмина туруоруута).

Испэктээкиллэргэ оруоллара[1]:

  • «Уруу» — Үрүҥ ат уонна Суорумньу;
  • «Бохсуруйуу» — Эдэр Ойуун Сээнэгэй;
  • «Лолита» — Гумберт;
  • «Дао» — Человек неба;
  • «Анатомия революции» — Вагант большого города;
  • «Ярхадана» — эбээн ууһун баһылыга;
  • «Атыыр мунха» — Баhыччы көмөлөһөөччү;
  • «Пир во время чумы» — Демон;
  • «Айыы аймаҕа» — Олоҥхоһут;
  • «Үөдэн түгэҕэ» — Дьикти таба
  • «На краю Ойкумены» — Аҕабыыт;
  • «Ньырбакаан» — Арчыкан;
  • «Куллустай Бэргэн» — Алгысчыт;
  • «Дети Белого Солнца» — Алгысчыт;
  • «Киһи» — Алгысчыт;
  • «Ситим» — Үрүҥ Айыы Тойон;
  • «Волшебник Изумрудного города» — Железный Дровосек;
  • «Волшебная кисточка» — Волшебник;
  • «Куклы мастера Тяп-Тяп» — Тыал;
  • «Волшебная флейта» — Клоун;
  • «Маугли» — Зелепуп;
  • «Каштанка» — Хаас;
  • «Эрбэхчэй и Сааскылаана» — Чысхаан;
  • «Алыптаах Хомус» — сэһэнньит.

Тэлэбиидьэннэҕэ

Дмитрий Артемьев тэлэбиидьэннэ бырагыраамаларыгар устубута: «Шире круг (нууч.) (сах.» (1990) уонна «Народное творчество» (1990)[3].

Кини үлэтин туһунан «Саха» НКИХ биэриилэрэ: «Лик» (1995, 2004), «Сарыал» (1997), «Аал Луук Мас» (2004), «Новый день» (2004, 2006, 2008, 2011)[3].

Киинэҕэ

«Уот иччитэ» (1998), «Орто дойду» (1999) диэн уус-уран киинэлэргэ оруоллары толорбута. 2020 сыл алтынньытыгар Алтайга режиссёр Павел Костомаров «Бансу» диэн уус-уран киинэтигэр уһуллубута (Ойуун уонна Аҕабыыт оруолларын толорбута)[4].

Наҕараадалар

  • С. П. Дягилев аатынан Дойдулар ыккардыларынааҕы пуондун диплома;
  • «Эллэй эһэбит эрэлэ» номинацияҕа «Ысыах Туймаады» оһуохайдьыттар өрөспүүбүлүкэтээҕи куонкурустарын кыайыылааҕа;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх оһуохайдьыта (2023);
  • Чурапчы улууһун Мугудай нэһилиэгин ытык олохтооҕо;
  • Арассыыйа Федерациятын Тыйаатыр деятеллэрин сойуустарын чилиэнэ;
  • Тыйаатыр уус-уран сэбиэтин чилиэнэ;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа;
  • Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх артыыһа;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа.

Тус олоҕо

Дмитрий Артемьев чороону коллекциялыыр. Кини коллекцията икки быыстапкаҕа көрдөрүллүбүтэ: В. Г. Белинскэй аатынан бибилэтиэҕэ «Тихий шёпот чоронов» быыстапка (2023), СӨ национальнай бибилэтиэкэтигэр «Уйгу-быйаҥ иһитэ — чороон» быыстапка[1].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Дмитрий Артемьев: Человек мира. https://minkult.old.sakha.gov.ru/. Министерство культуры и духовного развития Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 10 Алтынньы 2025.
  2. ↑ Энциклопедия культуры и искусства Якутии. — 2011. — ISBN 978-5-7696-3514-4
  3. ↑ 1 2 К 60-летию Дмитрия Артемьева: вся жизнь в танце. https://yakutia-daily.ru. Сигэнии күнэ: 13 Алтынньы 2025.
  4. ↑ К 60-летию Дмитрия Артемьева: вся жизнь в танце — Yakutia-daily.ru, Yakutia-Daily.ru — свежие новости Якутии и Якутска – все важное и интересное (8 Олунньу 2024). Сигэнии күнэ: 24 Атырдьах ыйын 2026.

Категориялар