Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Манчаары оонньуулара

Манчаары оонньуулара — Баһылай Манчаары аатынан бириистэргэ ыытыллар Саха Сирин норуоттарын спартакиадата.
Бастакы спартакиада 1968 сыллаахха бэс ыйын 24—25 күннэригэр Дьокуускайга ыытыллыбыта.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Правительствотын бэрэссэдээтэлэ В. Федоров 1997 сыл муус устар 4 күнүнээҕи 386 №-дээх Ыйааҕынан «Баһылай Манчаары бирииһигэр Спартакиада» күрэс аата, уларыйан, «Баһылай Манчаары бирииһигэр Олоҥхо Оонньуулара» диэн ааттаммыт.
XIX Манчаары оонньуулара 2013 сыл от ыйын 1—4 күнүгэр Чурапчыга ыытыллыбыта[1].

Өрөгөй ырыа

2025 сыл олунньу 21 күнүгэр спартакиада өрөгөй ырыатын бырайыагын оҥорууга күрэхтэһии иккис түһүмэҕэ түмүктэммитэ. Кыайыылааҕынан «Айар уустар» Дьокуускайдааҕы креативнай индустрия кэллиэһин устудьуона Ариана Егоровна Решетникова буолбута[2].

Манчаары оонньууларын көрүҥнэрэ

Күрэс көрүҥэ Бастаан
ыытыллыбыт сыла 		Кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Атах оонньуулара
1968
 Кылыы, ыстаҥа, куобах Атах оонньууларыгар кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Мас тардыһыыта
1968[3]
 Мас тардыһыытыгар кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Гиирэни анньыы
1968[3]
 60 кг[4], 70 кг. 80/82 кг, 82 кг үрдүкү[4] Гиирэни анньыыга кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Wrestling pictogram.svg Хапсаҕай
1968
 Хапсаҕайга кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Archery pictogram.svg Оҕунан ытыы
1968[3]
 Оҕунан ытыыга кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Athletics pictogram.svg Чэпчэки атлетика
1969
 20 км сүүрүү[5], 800 м[3]1971 сылтан ыытыллар, 1500 м[3], 3000 м[3], 10 000 м[3] Чэпчэки атлетикаҕа кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Төрүкү хомуур күрэс
1993
 Тутум эргиир, кулун тардыы, бэрэбинэлээх сүүрүү, үс төгүл үс, таас көтөҕүү Төрүкү хомуур күрэскэ кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Shooting pictogram.svg Буулдьанан ытыы
2009
 Буулдьанан ытыыга кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Equestrian Vaulting pictogram.svg Ат сүүрдүүтэ
2009
 1600 м, 2400 м, 3200 м Ат сүүрдүүтүгэр кыайыылаахтар тиһиктэрэ
Хотугу хомуур күрэс
1993
 Маамыктаны быраҕыы, наартаны ойуу Хотугу хомуур күрэс кыайыылаахтарын тиһигэ

Оонньуулар буолбут сыллара, ыытыллыбыт сирдэрэ

Оонньуулар Буолбут сыла Ыытыллыбыт сирэ Кыттыбыт улуус ахсаана Кыттыбыт спортсмен ахсаана
I 1968, бэс ыйа 24—25 ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай 12 253
II 1969, бэс ыйа 28—29 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		16 350
III 1971, бэс ыйа 23—26 ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай 18 400
IV 1973, бэс ыйа 27—29 ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай 18 373
V 1975, бэс ыйа 25—27 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		17 350
VI 1977, бэс ыйа 23—24 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		21 450
VII 1979, бэс ыйа 16—17 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		19 451
VIII 1981, бэс ыйа 20—21 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		17 450
IX 1983, бэс ыйа 18—19 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		22 287
X 1985, бэс ыйа 8—9 Бүлүү
Бүлүү улууһаFlag of Vilyuisk ulus.jpg Бүлүү улууһа 		14 300
XI 1987, бэс ыйа 15—17 Амма
Амма улууһа 		22 509
XII 1990, бэс ыйа 15—17 Бэрдьигэстээх
Горнай улууһаFlag of Gornui ulus.jpg Горнай улууһа 		17 400
XIII 1993, бэс ыйа 11—13 Покровскай
Хаҥалас улууһа 		23 497
XIV 1995, бэс ыйа 15—17 Төҥүлү
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		27 474
XV[6] 1997, бэс ыйа 25—27 Ньурба
Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа 		29 599
XVI 1999 Ытык Күөл
Таатта улууһа 		40 1200
XVII 2005, от ыйа 1—4 Майа
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа 		35 1500
XVIII 2009, от ыйа 1—5 Бүлүү
Бүлүү улууһаFlag of Vilyuisk ulus.jpg Бүлүү улууһа
XIX 2013, от ыйа 1—4 Чурапчы
Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа 		35[7] 1779
XXII 2025, от ыйа 7-12 Ытык Күөл
Таатта улууһа
 35 1662[8]

Оонньуулар түмүктэринэн кыайыылаах хамаандалар

Оонньуулар Буолбут сыла
Бастакы
Иккис
Үһүс
I
1968
 Үөһээ Бүлүү улууһаFlag of Verkhnevilyuysky rayon (Yakutia).png Үөһээ Бүлүү улууһа Уус-Алдан улууһаFlag of Ust-Aldansky rayon (Yakutia).png Уус-Алдан улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
II
1969
 Үөһээ Бүлүү улууһаFlag of Verkhnevilyuysky rayon (Yakutia).png Үөһээ Бүлүү улууһа Уус-Алдан улууһаFlag of Ust-Aldansky rayon (Yakutia).png Уус-Алдан улууһа Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа
III
1971
 Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Уус-Алдан улууһаFlag of Ust-Aldansky rayon (Yakutia).png Уус-Алдан улууһа Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа
IV
1973
 Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа Уус-Алдан улууһаFlag of Ust-Aldansky rayon (Yakutia).png Уус-Алдан улууһа Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
V
1975
 Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа Нам улууһа
VI
1977
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Ньурба улууһаFlag of Nurba.png Ньурба улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
Хоту улуустар
Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Анаабыр улууһа Өлөөн улууһа
VII
1979
Киин улуустар
Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай
Хоту улуустар
Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Орто Халыма улууһа Анаабыр улууһа
VIII
1981
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
Хоту улуустар
Орто Халыма улууһа Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Эдьигээн улууһа
IX
1983
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай
Хоту улуустар
Орто Халыма улууһа Өлөөн улууһа Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа
X
1985
Киин улуустар
ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
XI
1987
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай
Хоту улуустар
Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Орто Халыма улууһа Булуҥ улууһа
XII
1990
Киин улуустар
ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
XIII
1993
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Уус-Алдан улууһаFlag of Ust-Aldansky rayon (Yakutia).png Уус-Алдан улууһа
Хоту улуустар
Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Өлөөн улууһа Томпо улууһаFlag of Tomponsky rayon.png Томпо улууһа
XIV
1995
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Үөһээ Бүлүү улууһаFlag of Verkhnevilyuysky rayon (Yakutia).png Үөһээ Бүлүү улууһа
Хоту улуустар
Эдьигээн улууһа Өймөкөөн улууһа Орто Халыма улууһа
XV
1997
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
Хоту улуустар
Томпо улууһаFlag of Tomponsky rayon.png Томпо улууһа Үөһээ Дьааҥы улууһаFlag of Verkhoyansky rayon (Yakutia).png Үөһээ Дьааҥы улууһа Эдьигээн улууһа
XVI
1999
Киин улуустар
СГУ Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
Хоту улуустар
Үөһээ Дьааҥы улууһаFlag of Verkhoyansky rayon (Yakutia).png Үөһээ Дьааҥы улууһа Эдьигээн улууһа Өлөөн улууһа
XVII
2005
Киин улуустар
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа
Хоту улуустар
Орто Халыма улууһа Үөһээ Дьааҥы улууһаFlag of Verkhoyansky rayon (Yakutia).png Үөһээ Дьааҥы улууһа Өлөөн улууһа
XVIII
2009
Киин улуустар
ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
Хоту улуустар
Орто Халыма улууһа Кэбээйи улууһа Үөһээ Дьааҥы улууһаFlag of Verkhoyansky rayon (Yakutia).png Үөһээ Дьааҥы улууһа
XIX
2013
Бастакы бөлөх
ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Нүөрүҥгүрү улууһа
Иккис бөлөх
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Сунтаар улууһаFlag of Suntarsky rayon (Yakutia).png Сунтаар улууһа
Үһүс бөлөх
Кэбээйи улууһа Томпо улууһаFlag of Tomponsky rayon.png Томпо улууһа Үөһээ Дьааҥы улууһаFlag of Verkhoyansky rayon (Yakutia).png Үөһээ Дьааҥы улууһа
Төрдүс бөлөх
Эдьигээн улууһа Муома улууһаFlag of Momsky rayon (Yakutia).png Муома улууһа Өлөөн улууһа
XXII
2025
Бастакы бөлөх[9]
Мэҥэ-Хаҥалас улууһаFlag of Megino-Kangalassky rayon (Yakutia).png Мэҥэ-Хаҥалас улууһа Бүлүү улууһа ДьокуускайYakutsk flag.png Дьокуускай
Иккис бөлөх
Чурапчы улууһаFlag of Churapchinsky Uluus (Yakutia).jpg Чурапчы улууһа Үөһээ Бүлүү улууһаFlag of Verkhnevilyuysky rayon (Yakutia).png Үөһээ Бүлүү улууһа Таатта улууһа
Үһүс бөлөх
Кэбээйи улууһа Орто Халыма Томпо улууһаFlag of Tomponsky rayon.png Томпо улууһа
Төрдүс бөлөх
Эдьигээн улууһа Өлөөн улууһа Анаабыр улууһа

XXII оонньуулар түмүктэринэн Мэҥэ Хаҥалас улууһа 14 кыһыл, 15 үрүҥ көмүс, 22 боруонса мэтээллээҕэ[10].

Галерея

XXII Манчаары оонньууларыгар туруоруллубут, 14 Таатта нэһилиэктэрин ыйар сэргэлэр. 2025[11]

Быһаарыылар

  1. ↑ Положение о XIX спартакиаде по национальным видам спорта «Игры Манчаары»
  2. ↑ Дьулустаан Толстяков. «Манчаары оонньууларын» өрөгөй ырыатын кыайыылаахтарын хамыыһыйа быһаарда. https://sakha-sire.ru. Sakha-sire.ru (20 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 21 Олунньу 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Бу көрүҥҥэ күрэх 1971, 1997, 1999 сс. ыытыллыбатах.
  4. ↑ 1 2 Бу көрүҥ 1969 сылтан киллэриллибит.
  5. ↑ 1969 эрэ сыллаахха ыытыллыбыт
  6. ↑ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Правительствотын бэрэссэдээтэлэ В. Федоров 1997 сыл муус устар 4 күнүнээҕи 386 №-дээх Ыйааҕынан «Баһылай Манчаары бирииһигэр Спартакиада» ааттан «Баһылай Манчаары бирииһигэр Олоҥхо Оонньуулара» диэҥҥэ уларытыллыбыт.
  7. ↑ Маны таһынан Дьокуускай, Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет, Жатай бөһүөлэгин, киин үрдүкү үөрэх кыһаларын студеннарын уонна Чурапчы улууһун 2-с хамаандалара кыттыбыттара.
  8. ↑ Таатта — «Манчаары оонньууларыгар». https://sakha-sire.ru. Саха Сирэ (2 От ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 7 От ыйын 2025.
  9. ↑ Манчаары оонньуулара: бөлөхтөрүнэн кыайыылаахтар уонна призердар. https://sakha-sire.ru. Саха Сирэ (12 От ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2025.
  10. ↑ Манчаары оонньуулара: үс күннээҕи түмүк. https://sakha.ysia.ru. СИА (11 От ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 16 От ыйын 2025.
  11. ↑ «Манчаары оонньуулара»: Ытык Таатта ыалдьыттарын уратытык көрсөр. https://sakha-sire.ru. Саха Сирэ (6 От ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 7 От ыйын 2025.

Сигэлэр

Категориялар