Уус-Майа
Уус-Майа (нууч. Усть-Мая) — Саха сирин куорат типтээх бөһүөлэгэ. Уус-Майа улууһун дьаһалта киинэ.
Билэ:УусМайа21.PNG
Уус-Майа (кыһыл төгүрүгүнэн) улуус каартатыгар
Географията
Бөһүөлэк Алдан өрүс хаҥас кытылыгар, онно Майа өрүс түһэр сирин утары турар. Дьокуускайга диэри ырааҕа: сиринэн — 382 км, салгынынан — 310 км, уунан — 1035 км.
Килиимэтэ
Бөһүөлэк климата олус континентальнай.
Устуоруйа
Уус-Майа пристанын нуучча хаһаахтара XVII үйэ ортотугар олохтообуттара.
XVIII үйэ саҕаланыытыгар манна хараабылы оҥорор судоверфь-плотбище, килиэби хаһаанар маҕаһыын тутуллубута, хаһаахтар уонна байҕал сулууспалаахтара куруук олорбуттара.
XVII үйэ иккис аҥаарыттан Уус-Майа пристанын нөҥүө Дьокуускай-Охотскай тракт, онтон 1845 сылтан Дьокуускай-Айаан тракт ааһаллара.
1882 сылга Уус-Майа Майа биэдэмистибэтин киинэ буолбута, ол биэдэмистибэ билиҥҥи Уус-Майа оройуонун сирин киллэрэрэ.
1886 сылга Уус-Майаҕа таҥара дьиэтин аттыгар церковно-приходской оскуола аһыллыбыта, 1915 сылтан земскэй оскуола үлэтин саҕалаабыта.
1922 сылга Саха АССР тэриллиитинэн, Майа биэдэмистибэтин чааһа Уһук Илин кыраайга бас баринэрэ, онтон 1931 сыл ыам ыйын 20 күнүгэр бөһүөлэк Майа биэдэмистибэтин сүрүн чааһын хабар Уус-Майа оройуонун киинэ буолбута.
1957 сылга Уус-Майа бөһүөлэгэ оробуочай бөһүөлэк категориятыгар киирбитэ.
Нэһилиэнньэтэ
Инфраструктурата
Экэниэмикэтэ
Бөһүөлэккэ Өлүөнэ бассейновай суол салайыытын техническэй учаастага уонна «Уус-Майа» сопхуос киин уһаайбата бааллар.
Сүрүн производстволар — эт-үүт оҥоруу, сүөһү иитиитэ, сири таҥастааһын (хортуоппуй үүннэриитэ, бурдук култууралара), түүлээҕи бултааһын.
Социальнай объектар
Төрүт култуура киинэ, орто уопсай үөрэхтээһин уонна музыкальнай оскуолалар, доруобуйа харыстабылын, атыы-эргиэн уонна дьону-сэргэни күннээҕи өҥөлөөн хааччыйыы тэрилтэлэрэ бааллар.
СМИ
Ыраадьыйа ыстаансыйалар:
- 66,50 — план (100 Вт, 40 м)
- 70,04 — Маяк (100 Вт)
- 102,0 — Радио Саха [ГУ НВК Саха] (250 Вт, 10 м)
- 102,7 — план СТВ Радио [ООО СТВ-Радио] (100 Вт, 30 м) лиц 11128
Тэлэбиидьэннэ:
- Система / ТНТ (30 Вт)
- 27 — план цифра DVB-T (1мп) (50 Вт)
- 29 — план цифра DVB-T (2мп) (50 Вт)
Тырааныспар
Оройуон киинигэр массыына, салгын уонна өрүс тырааныспарынан тиийиэххэ сөп.
Култуура
- Уус-Майатааҕы В. Г. Прокопьева аатынан кыраайы үөрэтэр түмэл 1968 сыллаахха тэрилибитэ.
- Д. Н. Апросимов аатынан литэрэтиирэ түмэлэ 1995 сыллаахха аһыллыбыта.
Быһаарыылар
Литэрэтиирэ
Энциклопедия Якутии, М., 2000 г.
Сигэлэр
- Уус-Майа — статья из Большой советской энциклопедии.
- https://web.archive.org/web/20071014060542/http://www.sitc.ru/monitoring/ust-maisky/ust-maya.shtml
- пгтУсть-Мая (№ 0011900) / Реестр наименований географических объектов на территорию Республики Саха (Якутия) по состоянию на 13.12.2018 // Государственный каталог географических названий / rosreestr.ru.
- Лист карты P-53-126.