Нуучча тылынанПартнёрдар бырайыактараАнал бырайыактар
Тас көрүҥүн уларытТылы уларытИһитиннэрии
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Южакова Елизавета Николаевна

Елизавета Николаевна Южакова (1852, Херсон күбүөрүнэтэ[d] — 1883 тохсунньу 4, Саха уобалаһа) — Ыраахтааҕылаах Арассыыйа кэминээҕи норуодунньук өрөбөлүүссүйэньиэр, Одессаҕа өрөбөлүүссүйэ куруһуоктарыгар уонна Швейцарияҕа нуучча «якобинецтарын» үлэлэригэр кыттыбыт. «Набат» сурунаал типографиятыгар үлэлээбит, Сибииргэ, онтон Саха уобалаһыгар көскө ыытыллыбыт[1].

Олоҕун олуктара

1851 эбэтэр 1852 сыллаахха Херсон күбүөрүнэтигэр дворян дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Төрөөбүт сыла ыйынньык таһаарыыларга араастык ыйыллар: 1851 — «Улуу Сэбиэскэй энциклопедия» үһүс таһаарыытыгар, 1852 — «Улуу биографическай энциклопедияҕа». Генерал-лейтенант кыыһа уонна публицист Сергей Николаевич Южаков балыһа этэ[2][1].

1869—1871 сылларга Цюрих университетын естественнэй факультетыгар үөрэммитэ. 1872—1875 сылларга тас дойдуга олорбута, нуучча эмиграннарын өрөбөлүүссүйэ дьыалатыгар үлэлэспитэ, «Норуот босхолонуутун уопсастыбатыгар» киирэрэ. Наташа диэн псевдонимынан туһанара[1].

1875—1877 сылларга Одессаҕа олорбута, өрөбөлүүссүйэ куруһуоктарыгар кыттыбыта. Серб-турок сэриитин кэмигэр серб аармыйатыгар сиэстэрэнэн үлэлээбитэ. 1877—1878 сылларга Швейцарияҕа олорбута уонна «Набат» сурунаалы таһаарыыга кыттыбыта[1].

Тутуллуута уонна көскө ыытыллыыта

1879 сыллаахха Одессаҕа тутуллубута. 1880 сыллаахха Одесса байыаннай-эргиэн суута прокламациялары тарҕатыыга уонна Херсон хааһынатын харчытын уоран ылыыга кыттыылаахтарга көмөлөспүтүн иһин 15 сыллаах хаатырга үлэтигэр бириигэбэрдээбитэ. Хаатыргатын Сибииргэ көскө ыытыллыыга уларыппыттара[2].

1881 сыллаахха көстөн күрээбитэ, ол эрээри сотору тутуллубута. Куотуутун иһин алта ыйга хаайыыга ууруллубута, ол кэннэ Саха уобалаһыгар көскө ыытыллыбыта[2][1].

1883 сыл тохсунньу 4 (16) күнүгэр Саха уобалаһын Нам улууһун нэһилиэгэр өлбүтэ[1]. Кинини блиитикэнэн көскө ыытыллыбыт Игнатий Антонович Бачин өлөрбүтэ, ол кэннэ бэйэтигэр тиийинэн өлбүтэ[2].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Южакова Елизавета Николаевна (рус.). Большая советская энциклопедия, 3-е издание (электронная копия). Сигэнии күнэ: 1 Алтынньы 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Южакова, Елизавета Николаевна (рус.). Большая биографическая энциклопедия (электронная публикация). Сигэнии күнэ: 1 Алтынньы 2026.

Литература

  • Деятели революционного движения в России: биобиблиографический словарь. Т. 2: Семидесятые годы. Вып. 4: С—Я / сост. А. А. Шилов, М. Г. Карнаухова. — М.: Издательство Всесоюзного общества политических каторжан и ссыльно-поселенцев, 1932.
  • Голосов Г. К биографии одного из основателей «Северно-Русского рабочего союза» (И. А. Бачин и его драма) // Каторга и ссылка. — 1924. — № 6 (13). — С. 48—70.
  • Ивановская П. Е. Н. Южакова и её драма // Каторга и ссылка. — 1926. — № 1 (22). — С. 232—235.
  • Ковальская Е. О Южаковой и Бачине // Каторга и ссылка. — 1926. — № 1 (22). — С. 236—238.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар