Андреев Андрей Николаевич

Санкт-Петербург губерниятын дворяннарыттан төрүттээх. Коллежскай сүбэһит Николай Андреев (1826 сылга диэри өлбүт) уонна Марья Васильевна дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Кинилэр Новгород губерниятын (Новгородскай уезд, Кривино сэлиэнньэтэ) помещиктара этилэр. Сорох сибидиэнньэлэринэн, кинилэр 224 дууһа крепостнойдаахтара, атынынан 400 дууһалаахтара. Ону таһынан кинилэр бас билэр сукуна фабрикалаахтара, ол эрээри ону туһамматтар этэ.

Андрей Николаевич түөрт бырааттаах этэ:

• Василий, Симбирскайдааҕы казеннай палата коллежскай сүбэһитэ;
• Александр, Московскай полка лейб-гвардиятын поручига;
• Дмитрий, Измайловскай полка лейб-гвардиятын поручига;
• Иван, коллежскай регистратор^[1].

Петербургтааҕы губернскай гимназияҕа үөрэммитэ.

Андреев сулууспатын Измайловскай полка лейб-гвардиятыгар 1820 сыл бэс ыйын 27 күнүгэр подпрапорщигынан саҕалаабыта. Ол кэнниттэн 1822 сыл ыам ыйын 29 күнүгэр портупей-прапорщик, салгыы 1823 сыл олунньу 19 күнүгэр прапорщик, онтон 1824 сыл ахсынньы 12 күнүгэр подпоручик чыыннарын ылбыта^[2].

Бастаанньа буолуон нэдиэлэ иннинэ «Хотугу кистэлэҥ уопсастыбаҕа (нууч.) (сах.» киирбитэ, Кондратий Рылеев квартиратыгар буолбут мунньахтарга кыттыбыта. Бастаанньа иннинээҕи киэһэ Андрей Андреев саллааттар Николай I-кэ андаҕайартан аккаастаныахтара диэн эрэннэрбитэ^[3]. Лейб-гвардия атын офицердарын — подпоручиктар Александр Вадбольскайы, Михаил Малютины, Нил Кожевниковы, Александр Фогу кытта саллааттары өрө турууга ыҥырбыта^[4][5].

Өрө турбут Измайловскай полканы уонна Гвардейскай экипаһы Нижегородскай драгунскай полка офицера Александр Якубович баһылыахтаах этэ. Былаан быһыытынан, кини Кыһыҥҥы дыбарыаһы былдьыахтаах этэ^[6]. Ону эрээри, ахсынньы 14 күнүгэр кини бу сорудаҕы толорортон аккаастаммыта уонна ол туһунан Петр Каховскай баарыгар Александр Бестужевка биллэрбитэ. Түмүгэр, Измайловскай полка лейб-гвардията импэрээтэргэ андаҕайбыта.

Андреев 1825 сыл ахсынньы 15 күнүгэр Санкт-Петербург куоракка тутуллубута, уонна ахсынньы 16 күнүттэн Байыаннай госпиталь гауптвахтытыгар сыппыта.

1825 сыл ахсынньы 23 күнүгэр Силиэстийэ хамыыһыйата үлэтин саҕалаабыта, уонна ол күн бастакы доппуруостар биирдэригэр сүүрбэ икки саастаах подпоручик Андрей Андреев маннык эппитэ:

1825 сыл тохсунньу 5 күнүгэр Андреевы Петропавловскай кириэппэс (нууч.) (сах. Кронверкскэй куртинатын туспа хаайыылаах хоһугар уурбуттара^[7].

Андреев VIII разрядынан буруйданан, 1826 сыл от ыйын 10 күнүнээҕи конфирмациянан чыыннарыттан, дворянствотыттан уһуллубута уонна үйэ тухары көскө ыытыллыыга уураахтаммыта. Ол эрээри, 1826 сыл атырдьах ыйын 22 күнүгэр көскө сылдьар кэмэ 20 сылга диэри кылгатыллыбыта^[2].

1826 сыл от ыйын 25 күнүгэр Андреев Саха уобалаһыгар Эдьигээҥҥэ ыытыллыбыта. Кини тас дьүһүнүн маннык ойуулаабыттара: уҥуоҕа 2 аршыын 6 1/2 бөрсүөк, «баттаҕа хараҥа саһархай, бытыгын кырынар, харахтара улаханнар, харалар, сирэйэ уһун, хара, хаастара харалар, мунна көнө, орто кээмэйдээх».

Кэлин Андреевы Саха уобалаһын Өлүөхүмэтигэр олохсуйа ыыппыттара, онно кини бурдук ыһыытынан дьарыктаммыта. Декабрист Николай Чижовтуун кыттыһан куруһуок тэрийбиттэрэ: онно атыыһыттар Подъяков уонна Дудников, исправник Фёдоров, дуоктар Орлеанскай уонна атыттар киирбиттэрэ. Кинилэр кинигэлэри, сурунааллары ааҕаллара, уопсастыбаннай күүлэйдээһиннэри тэрийэллэрэ, сурунааллары сурутан ылаллара. Куоракка бастакы миэлиҥсэни туппуттара. Андрей Николаевич Норвегия астрономыгар лейтенант Дуэҕа Өлүөхүмэ кытылларыгар сүлүдээни чинчийэригэр көмөлөспүтэ.

1828 сыл ахсынньы 2 күнүгэр драматург Александр Сергеевич Грибоедов (кини эмиэ 1826 сыл тохсунньу бүтүүтүгэр декабристар дьыалаларынан тутулла сылдьыбыта, ол эрээри дакаастабыл суоҕунан босхоломмута), Тавриз куораттан декабрист Петр Сахно-Устимовичка маннык суруйбута: «Чыыныттан түһэриллибит Андреев туһунан өссө биир көрдөһүүлээхпин. Күндү доҕорум, кимтэн көрдөһөрбүн билэбин. Граф иннигэр мин оннубар кинини көмүскэһиий, бу муҥнаах киһиэхэ көмө булууй. Манна кини туһунан сурук баар. Кини аһыныгас төрөппүттэрин туһунан этэ, балта хараҕын уутун тоҕор».

Ардыгар бурдук үүммэт буолан уонна аймахтарыттан көмө тиийбэтиттэн, Андреев 1831 сыллаахха аһылык булунар сыалтан атын дьоҥҥо хамнаска үлэҕэ киирэрин көҥүллүүллэригэр көрдөһүү суруйбута, ол эрээри киниэхэ аккаас биэрбиттэрэ.

Үрдүкү ыйааҕынан 1831 сыл ыам ыйын 6 күнүгэр Илин Сибиир генерал-губернаторыгар Андреевы сыана арыый чэпчэки атын сиригэр көһөрөргө этиллибитэ. Александр Лавинскай талыыта Верхнеудинскай (билигин Улан-Удэ) куоракка тохтообута. Онно айаннаан иһэн, Андреев 1831 сыл балаҕан ыйын 27 күнүн сарсыардатыгар Иркутскай уокурук Верхоленскай сэлиэнньэтигэр тиийбитэ. Кини онно олохсуйан олорор декабрист Н. П. Репиҥҥэ сынньанаары тохтообута, ол эрээри 1831 сыл балаҕан ыйын 28-с түүнүгэр дьиэҕэ баһаар тахсан, кинини кытта бииргэ уокка өлбүтэ. Иинэ хаалбатах.

• Афанасьев В Рылеев. — М.: Молодая гвардия, 1982. — 319 с.
• Брюханов В. А Заговор графа Милорадовича. — Франкфурт-на-Майне: Литературный европеец, 2002. — 460 с. — ISBN 3-9808038-5-6
• Декабристы. Биографический справочник / Под редакцией М. В. Нечкиной. — М.: Наука, 1988. — 448 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-009485-4
• Муравьёв-Апостол М. И Воспоминания и письма / Штрайх С. Я. — Петроград: Былое, 1922. — 96 с.
• Розен А. Е Записки декабриста с портретом и приложениями. — СПб.: Общество польза, 1907. — 466 с.
• Чуковская Л. К Декабристы - исследователи Сибири. — М.: Географгиз, 1951. — 136 с.
• Эдельман О Восстание декабристов. Документы. — М.: Российская политическая энциклопедия, 2013. — Т. ХХII. Из бумаг П. И. Пестеля (семейная переписка). — 432 с. — ISBN 978-5-8243-1735-0