Романов Петр Петрович

Романов Петр Петрович (1902 сыл ыам ыйа, Мэлдьэхси нэһилиэгэ1952 сыл ыам ыйын 1 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй худуоһунньуга, сахалартан бастакы идэтийбит худуоһунньук, Саха АССР норуодунай худуоһунньуга.

Олоҕун олуктара

1902 сыллаахха ыам ыйыгар Боотур Уус улууһун (билигин Мэҥэ-Хаҥалас улууһа) Мэлдьэхси нэһилиэгэр төрөөбүт.

Өрөбөлүүссүйэ иннинэ таҥара дьиэтин оскуолатын уонна реальнай училищены бүтэрбит.

Саха сиригэр биир бастакынан хомсомуол тэрилтэтигэр киирбит, Гражданскай сэрии кыттыылааҕа.

1927 сыллаахха Москубатааҕы ускуустуба рабфагын бүтэрбит.

Онтон 1934 сыллаахха Москубатааҕы ойуулуур искусство институтун литография салаатын бүтэрбит. Онно Д. С. Моор уонна А. А. Дейнека диэн худуоһунньуктарга үөрэммит.

1936—1937 сс. Нуучча драматическай тыйаатырыгар үлэлээбит.

1938—1939 сс. Москубаҕа квалификациятын үрдэтиммитэ.

1939—1940 сс. Саха судаарыстыбаннай тыйаатырын сүрүн худуоһунньуган үлэлээбит.

1943—1948 сс. Худуоһунньуктар сойуустарын бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ.

1945 с. кини көҕүлээһининэн, туруорсуутунан уонна тэрйииитинэн Дьокуускайдааҕы художественнай училище аһыллыбыта.

Олоҕун бүтэһик күннэригэр дылы училищеҕа учууталлаабыт.

1952 с. ыам ыйын 1 күнүгэр Дьокуускайга өлбүт[1].

Айар үлэтэ

Араас хайысхаларга үлэлээбит: бэлиитическэй плакатка, карикатураҕа, кинигэ ойуулааһыныгар, тыйаатыр декорациятын ускуустубатыгар, сэлии муоһуттан оҥоһуктарга. Живописька «Колхуос ыһыаҕа» диэн бастакы жанровай хартыынаны 1937 сыллаахха суруйбутунан биллэр. «Боотур сүгүннэрбит кыыһын кытары» (1938) хартыыната саха ускуустубатын көмүс пуондатыгар киирэр. 1943 сыллаахха «Баланов лейтенант» хартыынаны суруйбут[2]. Саха устуоруйатыгар аналлаах хартыыналардаах: «Кеша Алексеев» (1941), «Гибель Каландарашвили» (1940), «Осада якутами Ленского острога в XVII веке» (1941), «Налет Манчары» (1945)[3].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР норуодунай худуоһунньуга;
  • «Аҕа дойду Улуу сэриитин 1941—1945 сс. Килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл (1945);
  • Саха комсомолун бириэмийэтин лауреата (өлбүтүн кэннэ, 1967).

Аатын үйэтитии

1995 сылтан кини аатын Дьокуускайдааҕы художественнай училище сүгэр[4];

2022 сыллаахха Дьокуускайга «Петр Романов: на заре нового искусства» диэн худуоһунньук 150 тахса үлэлэтин быыстапката буолбут[5]

Быһаарыылар

  1. РОМАНОВ Петр Петрович (рус.). Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2026.
  2. [https://ysia.ru/chelovek-kotoryj-tvoril-i-sozdaval-istoriyu-yakutii-v-nhm-otkrylas-vystavka-petra-romanova/ «Человек, который творил и создавал историю Якутии». В НХМ открылась выставка Петра Романова Источник © ysia.ru Ссылка: https://ysia.ru/chelovek-kotoryj-tvoril-i-sozdaval-istoriyu-yakutii-v-nhm-otkrylas-vystavka-petra-romanova/] (рус.). Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2026.
  3. Илин № 2 2002. ilin-yakutsk.narod.ru. Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2026.
  4. Исторический, культурологический журнал «Илин», № 5(46) — 2005:Кирилл Гаврильев: «Искусство должно быть абсолютно свободным»
  5. Юбилейная выставка «Петр Романов: на заре нового искусства»(биллибэт). www.sakhaparliament.ru. Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2026.