Мамаев Иван Федорович
Мамаев Иван Федорович (1893 бэс ыйын 13, Горнай улууhа, Саха АССР — 1954) — Арассыыйа импиэрийэтин кэминээҕи уонна сэбиэскэй муосчут, чеканщик, ювелир, педагог, Саха АССР норуодунай худуоһунньуга[1].
Олоҕун олуктара
1895 сыллаахха от ыйын 3 күнүгэр Иккис Одуну нэһилиэгэр, билиҥҥи Горнай улууһун сиригэр төрөөбүтэ. Музей быыстапкатын бэлэмнииргэ булуллубут архив справкатын туһунан сурукка төрөөбүт күнэ чопчуланар; урукку матырыйаалларга 1893 сыл бэс ыйын 13 күнэ диэн суруллара[1].
Эдэр сааһыгар Хаҥалас уонна Булуҥ улуустарыгар хамначчыттаабыта. Булуҥҥа муоһу таҥастыырга үөрэммитэ. 1919 сылтан муосчуттаабыта, 1924 сыллаахха «Муосчут» артыалга киирбитэ.
1928 сыллаахха муосчут үлэтиттэн тырахтарыыс идэтигэр көспүтэ. Тыраахтарыыһынан, механигынан уонна тыраахтар дьыалатын инструктора буолан үлэлээбитэ; 1936—1946 сылларга тыраахтарыыстары үөрэппитэ. 1945 сыллаахха Саха АССР худуоһунньуктарын Сойууһугар ылыллыбыта. 1946 сыллаахха өрөспүүбүлүкэ Министрдэрин Сэбиэтин иһинэн искусство дьыалаларыгар Управлениеҕа муосчутунан үлэҕэ киирбитэ[1].
1950 сыллаахха Дьокуускайдааҕы музыкальнай-уус-уран училищеҕа муоска үлэни үөрэтэр преподаваателинэн буолбута. Кини үөрэнээччилэрэ — скульптордар Е. Винокурова, С. Егоров, П. Захаров, К. Пшенников уонна муосчут С. Заболоцкай.
Дьокуускай куорат Сэбиэтин иккис уонна үһүс ыҥырыыларын дьокутаата, Саха сирин сэбиэскэй худуоһунньуктарын Сойууһун бырабылыанньатын чилиэнэ[1].
1954 сыллаахха өлбүтэ[1].
Айар үлэтэ
Сэлии муоһу, тимири уонна атыт матырыйааллары кытта үлэлээбитэ, хаһыыны инкрустацияны кытта холбообута. Киэргэллэри, ювелирнай оҥоһуктары уонна скульптура композицияларын айбыта. 1925 сыллаахха Саха сирин ситиһиилэрин туһунан альбому сэлии муоһунан киэргэппитэ. Альбом ССРС Билимин академиятыгар 200 сылын бэлиэтииргэ бэлэхтэммитэ[1].
Урут оҥорбут үлэлэрин истэригэр В. И. Ленин кыра бүүһэ ааттанар. 1948 сыллаахха муостан «Якутия» чороону оҥорбута. И. В. Сталин 70 сааһыгар аналлаах чороону, үрүҥ көмүс куру уонна сэлии муоһа уктаах быһаҕы оҥорбута. Бу үлэлэригэр саха үгэстээх оҥоһуктарын быһыыта-тахсыыта маастар олоҕун кэмигэр сыһыаннаах тиэмэлэри кытта холбоммута[1].
Саха Национальнай уус-уран түмэлигэр И. В. Сталин ойуулаах шкатулката хараллар; 2018 сыллаахха быыстапкаҕа көрдөрүллүбүтэ. Атыт үлэлэрэ Арассыыйа аныгы устуоруйатын Судаарыстыбаннай киин түмэлигэр бааллар[2].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха АССР норуодунай худуоһунньуга (1952)[1].
.svg){kind=small}