Марков Федор Иванович
Марков Федор Иванович (1948 алтынньы 5, Мэҥэ Хаҥалас улууһа) — сэбиэскэй муосчут, скульптор, ювелир, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай худуоһунньуга, Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх худуоһунньуга[1].
Олоҕун олуктара
1948 сыллаахха алтынньы 5 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Табаҕа сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.
1975 сыллаахха Дьокуускайдааҕы уус-уран училищены бүтэрбитэ, онно Николай Амыдаевтан муоһунан үлэлииргэ үөрэммитэ. «Сардаана» норуот промыслаларын фабрикатыгар ювелирынан уонна муосчутунан үлэлээбитэ[1][2].
1992—1994 сылларга Арассыыйа уус-уран академиятын Красноярскайдааҕы салаатын скульптураҕа айар мастарыскыайыгар стажировка барбыта. Стажировкатын Л. Н. Головницкай уонна Ю. П. Ишханов салайбыттара.
Айар үлэтэ
Кыра скульптуралары, рельефтэри фольклорга, кыылларга уонна аныгы олоххо аналлаах тиэмэлэргэ оҥорор. Сэлии муоһунан, уҥуоҕунан, маһынан уонна тимиринэн үлэлиир, муус уонна кумах скульптуратын айар. Үлэлэригэр саха номоҕор уонна үгэстэригэр, олоҕор-дьаһаҕар олоҕурар[2][1].
Сэлии муоһунан оҥоһуллубут «Күөл иччитэ» (1997) айымньытыгар уу иччитэ собону мииннэн баран иһэрэ көрдөрүллэр. Композицияҕа номох ис хоһоонун кытта саха балыктааһынын үгэһин ойуулара холбоммуттар[2].
Үлэлэрэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай уус-уран түмэлигэр, Санкт-Петербурга Нуучча этнографическай түмэлигэр, Москваҕа Бүтүн Арассыыйатааҕы декоративнай-прикладной уонна норуот искусствотын музейыгар, тус хомуурунньуктарга бааллар[1].
Быыстапкалара уонна норуоттар икки ардыларынааҕы бырайыактара
1975 сылтан быыстапкаларга кыттар. АХШ-ка (1994), Францияҕа (1996), Гон Коҥҥа (1997) быыстапкаларга кыттыбыта, Чехия Пльзень куоратыгар тус быыстапката (2003) ааспыта. Муус уонна кумах скульптура фестиваалларыгар кыттыбыта; 2004 сыллаахха Харбин куоракка муус фигуралар күрэхтэригэр кыайбыта. 2007 сыллаахха Александра Аргунова — Күөрэгэй ыҥырыытынан Исландия Рейкьявик куоратыгар саха балаҕанын туппута.
2023 сыл ахсынньы ыйыгар Саха Национальнай уус-уран түмэлигэр 75 сааһыгар аналлаах «Легенды бивня» быыстапка ааспыта. Ол сыл Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын стипендиятын ылбыта[1].
Үлэлэрэ Третьяков галереятыгар уонна Нуучча түмэлигэр эмиэ бааллар.
Быһаарыылар
Литература
- Иванова-Унарова З. И. Из плена вечной мерзлоты. Косторез Фёдор Марков: альбом-монография на русском и английском языках. — Якутск, 1999.
.svg){kind=small}