Васильев Артур Дмитриевич
Артур Дмитриевич Васильев (1953 тохсунньу 5, Оҕуруоттаах, Уус-Алдан улууһа, ССРС) — сэбиэскэй уонна Арассыыйа худуоһунньуга, живописец. Арассыыйа уус-уран академиятын (РАХ) чилиэн-кэрэспэдьиэнэ (1997)[1][2]. Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай худуоһунньуга (2003)[3].
Олоҕун олуктара
1953 сыллаахха тохсунньу 5 күнүгэр Уус-Алдан улууһун Суотту нэһилиэгин Оҕуруооттаах сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ[4].
1976 сыллаахха Нам уус-уран училищетын, 1983 сыллаахха — Уһук Илин ускуустуба педагогика институтун бүтэрбитэ, онно С. А. Литвинов мастарыскыайыгар дьарыктаммыта. 1992 сыллаахха Красноярскайга Арассыыйа уус-уран академиятын уруһуй айар мастарыскыайыгар А. П. Левитин салалтатынан үөрэнэн бүтэрбитэ[5].
1983 сылтан — бүтүн сойуустааҕы, өрөспүүбүлүкэтээҕи, түөлбэ быыстапкаларыгар кыттан саҕалаабыта. Тус быыстапкалара: Мирнэйгэ (2002) уонна Дьокуускайга (2003).
Дьокуускайдааҕы уус-уран училищеҕа (1983—1987, 1992—1994), Арктикатааҕы судаарыстыбаннай ускуустуба уонна култуура институтугар (2000—2005, 2012 сылтан) уһуйааччынан үлэлээбитэ. Арассыыйа худуоһунньуктарын сойууһун Саха сиринээҕи салаатын бырабылыанньатыгар киирэ сылдьыбыта[4].
Худуоһунньук айымньылара Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай судаарыстыбаннай уус-уран түмэлигэр (Дьокуускай), Судаарыстыбаннай Нуучча түмэлигэр (Санкт-Петербург), Томскайдааҕы уобалас уус-уран түмэлигэр, ону тэҥэ Санкт-Петербург, Москва уонна Финляндия хас да куоратын чааһынай кэллиэксийэлэригэр харалла сыталлар.
Дьокуускайга олорор уонна айар-тутар[4].
Айар үлэтэ
Тиэмэ хартыыната, мэтириэт уонна пейзаж жанрдарыгар үлэлиир. Ойууга күннээҕи олоҕу, оҕо сааһы, дьиэ кэргэн өйдөбүлүн уонна көлүөнэлэр ситимнэрин киллэрэр. «Сырдыгы илдьээччилэр» (2000) хартыынатыгар умайа турар чүмэчилээх кырдьаҕастар уонна оҕо мэтириэттэрэ тэҥнэнэллэр; сырдык дьайыыта лессировкалаан суруйуу көмөтүнэн оҥоһуллар. Хартыына 2000 сыллаахха «Император Нуучча уус-уран академиятын Саха сиринээҕи иитиллээччилэрэ» быыстапкаҕа аан бастаан көрдөрүллүбүт[6].
«Тостубут сиэркилэ» триптиҕэр өйдөбүл тиэмэтэ фигуралаах композициялары уонна «Амма» өрүс пейзажын кытта дьүөрэлэһиитинэн арыллар. Ааптар араамалара былыргы түннүк холуодатын курдук оҥоһуллубуттар. Тыйаатыр мэтириэттэрэ туспа хайысханы ылаллар, ол иһигэр Владимир Заболоцкай «Ньургун Боотур» операҕа ойуун оруолугар (2007) уонна «Борис Годунов» операҕа уоннук (десятник) оруолугар (2008) мэтириэттэрэ[6].
Талыллыбыт айымньылар
«Ийэм» (1990), «Волейбол» (1987), «Мин аанньалым» (1998), «Биир отонноох сибэккилээх кыыс» (1999), «Сырдыгы илдьээччилэр» (2000), «Кынаттаах ситим» (2000), «Ааны аттыгар Ньургуйаана» (2002), триптих «Тостубут сиэркилэ» (2008), «Арассыыйа норуодунай артыыһа, Ф. М. Шаляпин аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата Иван Степанов Борис Годунов оруолугар мэтириэтэ» (2012), «Хоптолор. Кыыһым мэтириэтэ» (2014). Тиэмэ хартыыната, мэтириэт уонна пейзаж жанрдарыгар сүүстэн тахса уруһуй уонна графика айымньытын ааптара[4].
Быыстапкалар
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- РАХ чилиэн-кэрэспэдьиэнэ (Урал, Сибиир, Уһук Илин салаата, 1997);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай худуоһунньуга (2003);
- ССРС, РФ Худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ (1985);
- Арассыыйа Федерациятын Култуура министиэристибэтин Бочуотунай грамотата (2007);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Гражданскай килбиэн» бэлиэтэ (2011);
- ССРС Уус-уран академиятын (1991) уонна Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун (2011) кыһыл көмүс мэтээллэрэ.
.svg){kind=small}