2005
Туох буолбута
Тохсунньу
- Тохсунньу 14 — «Гюйгенс» диэн Европа космоска агентствотын зонда Сатурн аргыһыгар Титаҥҥа сымнаҕастык түспүт. Бүгүҥҥү (2021 сыл) туругунан бу Тас Күн систиэмэтигэр соҕотох сымнаҕас түһүү.
Олунньу
- Олунньу 14 — YouTube видеохостинг төрүттэммит.
- Олунньу 16 — Арассыыйа ратификациялаабытын кэнниттэн Киото боротокуола олоххо киирбит. Бу сайдыылаах уонна сайдан эрэр экономикалаах дойдулар парниковай эффеги оҥорор гаастары таһаарыыны кыччаталларын эбэтэр улаатыннарбаттарын мэктиэлиир докумуон.
- Олунньу 16 — Бүлүү улууһун дьаралыга бигэргэммит.
- Олунньу 20 — Испания бастакынан референдум ыытан Европа Сойууһун конституциятын бигэргэппит.
Кулун тутар
- Кулун тутар 2 — Үөһээ Бүлүү улууһун дьаралыга бигэргэммит.
- "Айархаан" бөлөх бастакы альбома тахсар
Бэс ыйа
- бэс ыйын 14 — Аан дойдуга Донор күнэ аан бастаан бэлиэтэммит. 2005 сыллаахха Доруобуйа харыстабылын Аан дойдутааҕы Ассамблеята хас сыл аайы бэс ыйын 14 күнүгэр хаан туттарааччылар күннэрин бэлиэтииргэ уураахтаабыта.
Алтынньы
- Алтынньы 5 — Дьокуускайга Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын уонна педагогика уопсастыбаннаһын XI сийиэһэ аһыллыбыт.
- Алтынньы 8 — Пакистаҥҥа Азад Кашмир эрэгийиэнигэр 7.6 магнитудалаах сир хамсааһына буолбут. 100 тыһыынчаҕа тиийэ киһи өлбүт, 69 000–75 266 киһи бааһырбыт, 4 мөлүйүөн киһи дьиэтэ-уота суох хаалбыт.
- Алтынньы 12 — Ил Түмэн уурааҕынан Өлөөн улууһа эбэҥки национальнай улууһун стаатуһун ылбыт.
- Алтынньы 20 — СӨ бырабыыталыстыбатын 562№ уурааҕынан «СӨ тырааныспарын комплекса 2005—2010 сылларга сайдыыта уонна 2015 сылга дылы сүрүн туһаайыылара» диэн судаарыстыбаннай тустаах бырагыраама ылыныллыбыт.
- Алтынньы 23 — Кэрээк автономиялаах уокуруга уонна Камчаатка уобалаһа холбоһоллорун туһунан референдум буолбут. Корякия дьоно үгүстэрэ төһө да сөбүлээбэтэллэр, куоластаабыт дьон баһыйар өттө холбоһуу диэки буолбут. Инньэ гынан 2007 сыл от ыйын 1 күнүгэр Камчатка кыраайа диэн саҥа эрэгийиэн үөскээбитэ.
Сэтинньи
- Сэтинньи 1 — Биики Сонун нууччалыы салаата аһыллыбыт.
Ахсынньы
- Ахсынньы 1 — Пермь уобалаһа уонна Коми-Пермяк автономиялаах уокуруга холбоһон Пермь кыраайа буолбуттар.
- Ахсынньы 2 — «О защите государственной собственности в алмазно-бриллиантовом комплексе Республики Саха (Якутия)» диэн боротокуолга илии баттаммыт. Бу дөкүмүөҥҥэ АЛРОСАны федерализциялааһын механизма бигэргэтиллибит. Боротокуол чэрчитинэн федеральнай киин АЛРОСА хампаанньа 50% +1 акциятын бас билбитэ. Кэлин 2013 сыллаахха Росимущество уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтэ аахсыйаларын 7-лии бырыһыанын кэтэх бас билиигэ атыылаабыттара.
Төрөөбүттэр
Өлбүттэр
- Иннокентий Федорович Бережнов, Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ
- Филиппов Степан Егорович (1936—2005) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
- Бэс ыйын 25 — Суорун Омоллоон (Дмитрий Кононович Сивцев) (14.09.1906—25.06.2005) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай суруйааччыта
- Алтынньы 4 — Бессонов Георгий Евдокимович, биллиилээх педагог, Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
- Алтынньы 20 — Тимофей Степанов — саха живописеһа, саха норуодунай худуоһунньуга, реставратор, Арассыыйа худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ.
- Сэтинньи 9 — Потапов Иннокентий Афанасьевич (07.07.1932—09.11.2005) — худуоһунньук, искусствоведение билимин кандидата
- Сэтинньи 11 — Питер Друкер (1909 төр.), АХШ экэнэмииһэ, мэнидьимиэн(менеджмент) аныгы түөрүйэтин аҕата.