Айархаан

«Айархаан» (нууч. Айархаан; бөлөх урукку ааттара — «Кылыһах», «Төлкө», Ольга Подлужнаяны кытта холбоһук ырыалар )[1] — Саха сириттэн төрүттээх Арассыыйатааҕы ырыа этническэй бөлөҕө[2][3][4] . Бөлөххө Альбина Дегтярёва, Варвара Степанова, Алиса Саввинова, Нарыйаана Ренанто , Амгаяна Нестерева[5] киирэллэр. Айар үлэ хомус тыаһыгар олоҕурар. «Айархаан» диэн тыл тылбааһа - айар удьуор [1].

Муусуката

«Бэйэ куолаһынан уонна хомус тыаһынан саха кыргыттара айылҕа араас муусукатын , саҥатын, чыычаах ырыатын, сылгы кистиирин таһааран элбэх дьон биһирэбилин ылаллар. Сорох толоруулара аныгы тыас-уус оҥоруутун көмөтүнэн таҥыллан тахсыбыт кэриэтэ иһиллэр»[6]. Үтүгүннэрии ойуун оҥорор дуомугар майгынныыр. Холобур, саха ойууттара хас биирдии дуомнарын сылгы кистиир саҥатыттан саҕалыыллара[7]. «Айархаан» ырыалара аар-айыы итэҕэлигэр олоҕуран, аан дойду айыллыбыт кэрэтин, эйэтин, дьүөрэлэһиитин туойаллар[6].

Үлэлэрэ

Бөлөх альбомнара[6]:

2005 — «Олоҥхо дойдутун саҥата»;

2008 — «Былыргы үйэ дуораана».

Остуоруйата

Бөлөҕү 2002 сыллаахха хоһоонньут, ырыаһыт, композитор Альбина Дегтярёва хомуһу сайыннарар, этническэй муусуканы уонна саха норуотун ырыатын киэҥник тарҕатар сыаллаах тэрийэр[1]. Ол кэмтэн саҕалаан «Айархаан» — аан дойду араас этническэй, музыкальнай бэстибээллэрин кыттыылааҕа уонна кыайыылааҕа[1]. Ол иһигэр[8]:

  • 2003 — «Сияние Севера» бүтүн дойдутааҕы бэстибээл Гран-при кыайыылааҕа, Сыктывкар, Арассыыйа
  • 2004 — «Ил хомус» норуоттар икки ардыларынааҕы хомус муусукатын бэстибээлин 1 степеннээй лауреата, Дьокуускай, Россия
  • 2004 —«Sayanring» («Саянское кольцо») II Аан дойдутааҕы этническэй муусука бэстибээлигэр Гран-при кыайыылааҕа, Арассыыйа
  • 2005 — «Маgia glosu» («Магия голоса») норуоттар икки ардыларынааҕы тыыннаах муусука бэстибээлин лауреата, Броцлав, Польша. ( «Айархаан» бөлөх ырыаһыта Юлияна Кривошапкина бэстибээл сирэйэ буолар)
  • 2005 — «Niechwytntgo ozieozictwa kulturwego» норуоттар икки ардыларынааҕы тылынан уус-уран айымньы бэстибээлин лауреата, Варшава, Польша
  • 2005 — «Хомус» Норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл 1 степеннээх лауреата, Кызыл, Тыва Республика, Арассыыйа
  • 2006 — «Устуу Хурээ» норуоттар икки ардыларынааҕы тыыннаах муусука бэстибээлин «Бастыҥ этно-бөлөх» анал аатын кыайыылааҕа, хэд-лайнердар, Чадан, Тыва Республиката, Арассыыйа
  • 2006 — «Riddu-riddu» норуоттар икки ардыларынааҕы тыыннаах муусука хэд-лайнердара, Минладен, Норвегия
  • 2006 — «Ethnoland» норуоттар икки ардыларынааҕы этническэй муусука бэстибээлин хэд-лайнердара, Москва, Арассыыйа
  • 2006 — «Vijfde internationale mondharp festival» V норуоттар икки ардыларынааҕы хомус муусукатын конгреһын «Бастыҥ бөлөҕө», Амстердам, Нидерланды
  • 2006 — «Коркыт ата и музыка Великой степи» норуоттар икки ардыларынааҕы түүр омук муусукатын бэстибээлин хэд-лайнердара, Кызылорда, Казахстан
  • 2007 — «Современное искусство и образование» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл-куонкурус 1 степеннээх лауреата, Москва, Арассыыйа
  • 2007 — «Полбек» регионнар икки ардыларынааҕы түүр тыллаах омуктар тылларынан уус-уран айымньыларын бэстибээлин 1 степеннээх лауреата , Абакан, Хакасия, Арассыыйа
  • 2007 — «Sayanring» («Саянское кольцо») норуоттар икки ардыларынааҕы этническэй муусука «Көрөөччү биһирэбилэ» анал аат «Золотая Ирия» бириэмийэтин кыайыылааҕа, Красноярскай, Арассыыйа
  • 2007 — «Glatt& verkehrt» Норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл бастыҥнара, Кремс, Австрия
  • 2011 — Аан дойду муусукатын бэстибээлэ, Португалия
  • 2012 — Лондоннааҕы Олимпийскай оонньуулар программалара, Великобритания
  • 2018 — Мир Сибири, Арассыыйа
  • 2019 — ЮНЕСКО (атырдьах ыйын 25 - 30) Самаркандаҕа «Шарк тароналари» («Мелодии Востока») XII норуоттар икки ардыларынааҕы муусука бэстибээлигэр «Айархаан» бөлөх 77 араас дойдуттан үһүс бочуоттаах миэстэҕэ тиксэр[5][2].

Хос быһаарыылар

  1. 1 2 3 4 Этно-группа «Айархаан» (рус.). Ил Хомус (7 Муус устар 2009). Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано 18 Ахсынньы 2018 года.
  2. 1 2 Ayarkhaan. Sharq-Taronalari. sharq-taronalari.uz (2019). Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано из оригинала 31 Алтынньы 2019 года.
  3. Ayarkhaan. WOMEX. womex.com. Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано 31 Алтынньы 2019 года.
  4. Видеоархив. Мир Сибири" - Международный фестиваль этнической музыки и ремёсел. festmir.ru. Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано 31 Алтынньы 2019 года.
  5. 1 2 Этно-группа «Айархаан» завоевала «бронзу» на международном музыкальном фестивале, Якутское-Саха Информационное Агентство (31.08.2019). Архыыптаммыт 2019, Сэтинньи 1 күнүгэр. Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025.
  6. 1 2 3 Nurguyana Degtyareva. Ayarkhaan — Артисты (рус.). WOMAD Russia (2013). Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано из оригинала 23 Олунньу 2019 года.
  7. Айархаан (рус.). ayarkhaan_group. VK.com. Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025.
  8. Айархаан (рус.). Sakha Diaspora. SakhaOpenWorld.org (2007). Сигэнии күнэ: 8 Алтынньы 2025. Архивировано из оригинала 18 Ахсынньы 2018 года.

Эбии бу тиэмэҕэ