Егорова Анна Ивановна

1915 сыллаахха сэтинньи 28 күнугэр Байаҕантай улууһун (билигин Таатта улууһа) Уолба нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Эрдэ тулаайах хаалбыт.

Сэттэ кылаастаах оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан Т. П. Местников салалтатынан уус-уран самодеятельноска кыттар буолбут. Оскуола кэнниттэн улууһугар телефонисткалаабыт, онтон буоста начаалынньыгынан үлэлээбит.

1934 сыллаахха Дьокуускай куоракка көспүт. Онно кинини саха бастакы мелодиһа Ф. Г. Корнилов таба көрөн, 1935 сыллаахха саҥа тэриллэн эрэр Саха араадьыйатын ырыаһыттарын бөлөҕөр ыҥырбыт.

1936 сыл ахсынньы 1 күнүгэр ол кэмҥэ Саха муусука-дыраама тыйаатырын дириэктэрэ буолбут Т. П. Местников ыҥырыытынан тыйаатыр хорун артыыһа буолбут. Хору тэрийээччи бастакы саха хампаһыытара М. Н. Жирков этэ.

1940 сыллаахха, М. Н. Жирков көҕүлээһининэн, Воронежтааҕы муусука училищетыгар үөрэнэ барбыта, ол эрэн, сэрии саҕаланан, төннөн кэлбитэ, тыйаатырга үлэтин салҕаабыта.

1944—1948 сс. Муусука тыйаатыр-устуудьуйаҕа үлэлээбитэ.

1955—1959 сыллардаахха А. И. Егорова Саха араадьыйатын солисткатынан үлэлээбитэ. Бу сылларга плёнкаҕа элбэх норуот уонна араас ааптардар ырыаларын суруйбута.

1960—1963 сыллардаахха А. И. Егорова Римскэй-Корсаков аатынан Лениградтааҕы консерваторияҕа опернай режиссура факультетыгар үөрэммитэ.

1965 сылтан тыйаатыр муусука чааһын салайбыта.

Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан талылла сылдьыбыта. Аата ЫБСЛКС Бочуоттаах кинигэтигэр суруллубута.

1983 сыллаахха биэнсийэҕэ тахсыбыта.

1995 сыллаахха атырдьах ыйын 31 күнүгэр өлбүтэ.

Саха муусука-дыраама тыйаатырыгар норуодунай артыыстары П. И. Васильевы, Т. П. Местниковы, П. М. Решетниковы кытта алтыһан үлэлээбитэ, дыраама испэктээктэргэ ырыалаах оруоллары толорон сыана маастарыстыбатын оскуолатын ааспыта.

Ырыа суруйааччы, сольнай толорооччу быһыытынан биллибитэ. Ол курдук, кини «Арахсыы», «Билинии» (П. Тулааһынап тыллара), «Доҕоруом, дуораччы туойуохха» (Софрон Данилов тыллара), «Остуол ырыата» (Чаҕылҕан тыллара), «Комсомол» (Эллэй тыллара), «Сардаҥалаах аартыгынан» (Макаар Хара тыллара) ырыалары айбыта^[1].

1938 сыллаахха П. Ойуунускай «Туйаарыма Куо» дырааматыгар бастаан Айыы Умсуур удаҕан оруолун, онтон сүрүн Туйаарыма Куо оруолун толорбута.

1939 сыллаахха Москваҕа Е. А. Захаровалыын аан бастаан грампластинкаҕа сахалыы ырыалары суруттарбыта.

Ньургун Боотур" бастакы сахалыы операҕа (М. Жирков, Г. Литинскэй, Суорун Омоллоон либреттота) ыллаабыта. Манна кини Туйаарыма Куо баартыйатын бастакы толорооччута буолбута. Опера премьерата өрөспүүбүлүкэ 25 сыллаах үбүлүөйүгэр 1947 сыллаахха буолбута.

1948 сыллаахха Казань куоракка РСФСР Хампаһыытардарын сойууһун пенумугар Т. П. Местниковтыын М. Н. Жирков муусукатыгар сахалыы ыллаан улахан биһирэбили ылбыттара.

Айар үлэтин чыпчаалынан Москубаҕа 1957 с. саха литературатын уонна ускуустубатын ситиһиилэрин көрдөрөр Биэчэрдэргэ кыттыыта буолбута. Станиславскай уонна Немирович-Данченко ааттарынан Муусука тыйаатырын сыанатыгар Туйаарыма Куо баартыйатын толорбута. Бүтэһик түмүктүүр киэһэҕэ Улахан тыйаатыр филиалын сыанатыгар Г. Григорян суруйбут «Северная праздничная» ораторияттан Ийэ баартыйатын толорбута (Суорун Омоллоон либреттота).

1964 сыл бэс ыйыгар Нуучча литературатын күннэригэр Саха Сирин муусукалаах тыйаатырын устуоруйатыгар бастакынан П. Чайковскай суруйбут «Евгений Онегин» классика оператын туруорбута.

1966 с. — С. Рахманинов суруйбут биир аакталаах «Алеко» оператын, 1967 с. — Дж. Верди «Травиататын» туруорбута. Бу сылларга 1963 с. туруоруллубут У. Гаджибеков «Аршин мал ала» муусукалаах комедията эмиэ көрдөрүллэрэ.

«Галька» диэн ааттаах С. Монюшко оператын туруорарга, Г. Григорян «Сир Симэҕэ» опереттатын саҥаттан туруорарга көмөлөспүтэ. Онно Хара Мотуо оруолун бэйэтэ ыллаабыта.

Саҥа ырыаһыттары булууга элбэх өҥөлөөх. Мусоргскай аатынан Ураллааҕы консерваторияҕа ыыппыт оҕолоро бары үөрэххэ киирбиттэрэ. Кинилэр истэригэр аатырбыт баас И. П. Степанов, тенор С. П. Оконешников, эбээн омугуттан бастакы идэтийбит ырыаһыт С. Н. Дьяконов, артыыстар Н. Д. Сазонова, И. К. Иевлев, В. И. Колодезникова бааллар.

• Кэргэнэ — саха фронтовик-бэйиэтэ Макар Хара (1915—1981);
• Кыыһа — Земфира Макаровна Кузьмина (1942 с.т.), невролог быраас, Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх бырааһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх бырааһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах олохтооҕо.

• Саха АССӨ үтүөлээх артыыһа (1947);
• Саха АССӨ норуодунай артыыһа (1957);
• РСФСР норуодунай артыыһа (1958);
• «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан;
• «За доблестный труд в ознаменование 100-летия со дня рождения В. И. Ленина» мэтээл;
• «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл;
• Таатта улууһун Ытык олохтооҕо.