Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Григорян Грант Арамович

Григорян Грант Арамович (эрм. Հրանտ Արամի Գրիգորյան; (1919 сыл муус устар 13 күнэ, Сухуми, Сухуми уокуруга[d] — 1962 сыл тохсунньу 27 күнэ, Дьокуускай) — композитор, саха бастакы мелодистарын, композитордарын үөрэппит киһи[1].

Олоҕун олуктара

Грант Григорян 1919 сыллаахха муус устар 13 күнүгэр Грузияҕа Сухуми куоракка төрөөбүтэ. Аҕа дойдуу улуу сэриитигэр кыттыбыта.

1952 (1953?) сыллаахха Москва куорат П. И. Чайковскай аатынан консерваториятын Е. К. Голубев профессор композиция кылааһын бүтэрбитэ.

1940—1947 сс. Бастакы Дальневосточнай армия ырыа уонна үҥкүү Ансамблыгар сулууспалаабыта.

1953 сылтан Дьокуускайга олорбута, Музыка училищетыгар учууталлаабыта, саха музыка культуратыгар сүҥкэн кылааты оҥорбута. 1954 сыллаахха ССРС композитордарын сойууһугар киирбитэ.

1953 сылтан 1961 сылга диэри композитор аҕыс экспедицияҕа сылдьыбыта, ол кэмҥэ сахалар, эбэҥкилэр, эбээннэр, дьүкээгирдэр, ону кытта Саха сирин хотугулуу-илин оройуоннарын нуучча олохтоохторун норуоттарын музыкатын хомуйбута. Фольклору сурунарыгар Григорян чинчийэр эрэ соругу туруорумматаҕа: норуот музыкатын суруйууларын, бастатан туран, бэйэтин айар үлэтигэр олох быһыытынан көрөрө.

1962 сыл тохсунньу 27 күнүгэр быһаҕынан өлөрбүттэрэ. Буруйдаах булуллубатаҕа.

Айар үлэтэ

Грант Григорян — «Лоокуут уонна Ньургуһун» опера (1959), «Хотугу сир сибэккитэ» оперетта (1961), «Дьол тааһа» балет (1961) ааптара. Ону таһынан композитор симфоническай айымньылары, фортепианоҕа анаан суруйуулары, ырыалары уонна хордары айбыта. Кини симфоническай үлэлэригэр музыкальнай дэгэттэри (выразительность) хааччахтаан туһаныы арылхайдык көстөр: Григорян айымньыларыгар үксүн икки эбэтэр үс куоластаах буолуу баһыйар, оттон партитура ордук үрдүк күүрүүлээх түгэннэригэр гармонизация отой да суох буолуон сөп (айымньы тиэмэтин оркестр унисонунан, ол эрээри биир тэҥник толорор).

Айымньылара

90 сахалыы ырыаны, сахалыы опера, сахалыы оперетта муусукатын айбыта, Дьокуускайга турбут балет муускуатын ааптара, саха тиэмэтигэр уонунан бөдөҥ симфоническай айымньылаах[1].

  • «Саха сирэ барахсан» икки томнаах хуордар уонна ырыалар хомуурунньуктара (1971—1972), Февронья Баишева көмөтүнэн.
  • «Лоокут уонна Ньургуһун», опера.
  • «Дьол тааһа», балет (1961).
  • «Сир симэҕэ», оперетта (1962).
  • «Северная весенняя», оратория (1955).
  • Симфония (1955).
  • «Праздник в горах», опера (О. Туманян).
  • «Солнце над Китаем», кантата.
  • Саха тематыгар скрипка уонна оркестрга аналлаах концерт.
  • Саха норуотун ырыаларын тупсарыыта.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

undefined
  • Саха АССР искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ (1957)
  • РСФСР искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ (1958)

Аатын үйэтитии

  • Дьокуускайга композитор 1955 сылтан 1962 сылга диэри олорбут дьиэтигэр (Ленин бэрэспиэгэ, 21) өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубута[2];
  • Дьокуускай куорат Гагарин уокуругар Г. А. Григорян уонна А. Н. Чилингаров пааматынньыктара туруоруллубуттара[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Андросов В.Т. уо.д.а. Саха ырыатын антологията / Васильев С.И.. — Дьокуускай: Бичик, 2015. — Т. 1. — С. 52—56. — 432 с. — 5000 экз.
  2. ↑ Памятная доска Г. А. Григоряну. 2ГИС. Сигэнии күнэ: 16 От ыйын 2026.
  3. ↑ Памятник Г. А. Григоряну и А. Н. Чилингарову. 2ГИС. Сигэнии күнэ: 16 От ыйын 2026.

Ылыллыбыт сирэ

Категориялар