Эрмээн тыла
Эрмээн тыла [1] Индо-Эуропа тыла[2][3], эрмээннэр саҥараллар.
Эрмээн сирин уонна Нагорнай Карабах ил тыла, Эрмээн дьон аан дойду үрдүнэн саҥараллар. Бэйэ бичиктээх - Эрмээн бичигэ. Икки араастаах - Илин уонна Арҕаа Эрмээн тыла.
Чинчийээччилэр гипотезаларынан көрдөххө ордук сыһыаннаах грек тыла буолар[4]. Билигин номнуо суох тыллары кытта: (фригия тыла, фракия, дакия, иллирий уонна пеония) тылларын кытта палеобалкан тылларын салаатыгар киирэрэ. Ол гынан баран аныгы чинчийиилэр түмүгүнэн грек уонна фрикия тылларын кытта сыһыана бигэргэтиллибэт. [5][6][7]. Ону тэҥэ, фрикия тыла былыргы грек уонна македония тылларын кытта сыһыаннааҕа көстөр. [6][7][8][9],
Эрмээн тыла биһиги эрабыт иннинэ VI үйэттэн туттуллара биллэр.[10] Индоэуропа тылларыттан былыргы бичиктээх[11][12]. Аныгы эрмээн тыла Месроп Маштоц б.э.и 405 сыллаахха айыбыта. Билигин икки салаалаах - арҕаа уонна илин эрмээн тыллара. Уһун устуорйатын устатыгар атын тыллары кытта таарыйсыбыттара[13], ол тылга хаалбыта. Особенно важны эти данные для урартологов, иранистов, картвелистов, которые черпают многие факты истории изучаемых ими языков из армянского.
Аан дойдуга саҥарааччы ахсаана 5.9 мөл кэриҥэ киһи буолар.[14].Массачусеттс технология институтун чинчийиилэрин түмүктэринэн[15], эрмээн тыла 50 аан дойду ордук күүстээх тыллар ахсааныгар киирэр.[16].