Борисов, Андрей Саввич
Борисов Андрей Саввич — судаарыстыбаннай уонна култуура диэйэтэлэ, уhулуччулаах режиссер. Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна духуобунаһын сайдыытын миниистирэ (1990-2014с.с.), Былатыан Ойуунскай аатынан Саха академическай тыйаатыр уус-уран салайааччыта, Олоҥхо тыйаатырын төрүттээччи.
Олоҕун олуктара
- 1951 сыл сэтинньи 28 күнүгэр Кэбээйи улууһун Нидьили нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
- 1974 сыллаахха М. С. Щепкин аатынан Үрдүкү тыйаатыр үөрэҕин (М. Н. Гладков кылааһа) бүтэрбитэ.
- 1983 сылтан Саха тыйаатырын сүрүн режиссера.
- 1976 сыллаахха армияттан кэлэн баран, Саха судаарыстыбаннай үнүбэрсиэтигэр тыйаатыр устуудьуйатын тэрийбитэ.
- 1977—1981 сыллардаахха А. В. Луначарскай аатынан ГИТИС (маастар — А. А. Гончаров) устудьуона. Устудьуоннуу сылдьан В. В. Маяковскай аатынан тыйаатыр испэктээктэригэр кыттар.
- 1982 сылтан Былатыан Ойуунускай аатынан Саха тыйаатырын режиссера.
- 1990 сылтан 2015 сылга диэри Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна духуобунаһын сайдыытын миниистирэ.
- 2000 сылтан 2007 сылга диэри АГИИК ректора.
- 2014 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай сүбэhитэ.
Дьиэ кэргэнэ, аймахтара
- Кэргэнэ — Борисова Степанида Ильинична, тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, ырыаһыт, Российскай Федерация норуодунай артыыһа;
- Улахан кыыһа — Мария Андреевна, француз уонна латыын тылларын преподавателэ;
- Кыра кыыһа — Зинаида Андреевна Борисова, Олоҥхо тыйаатырын салайааччыта (2025 сылтан)[1].
Айар үлэтэ
- Суорун Омоллоон «Сайсары», исправник, 1974
- Чингиз Айтматов. «Хаарыан хампа күөх кытылым», 1982. Бу испэктээк 1986 сыллаахха ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтин ылбыта
- В. Протодьяконов уонна А. Борисов «Мин хаалларбыт ырыаларым»
- Н. Гоголь. «Кэргэн кэпсэтии», 1984
- А. Софронов. «Бүдүрүйбүт көммөт», 1984. Бу испэктээги ССКП Саха обкома бобо сылдьыбыта
- Суорун Омоллоон. «Көҥүл итии күнэ», 1985
- Н. Лугинов. «Алампа, Алампа», 1986
- Б. Брехт. «Сезуан үтүө киһитэ», 1987
- В. Распутин. «Прощание с Матерой», 1989. Бу испэктээги Москуба куорат М. Горькай аатынан МХАТка туруорбута
- П. Ойуунускай. «Улуу Кудаҥса», 1990
- А. Борисов. «Танцплощадка», 1993
- Вл. Соловьев. «Три разговора», 1993. Бу испэктээги А. С. Пушкин аатынан Нуучча тыйаатырыгар туруорбута
- М. Жирков уонна Г. Литинскай. «Дьулуруйар Ньургун Боотур», опера, 1993. Бу испэктээги Опера уонна балет тыйаатырыгар туруорбута
- П. Ойуунускай. «Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай», 1994
- А. Чехов. «Хопто», 1995
- М. Мусоргскай. «Борис Годунов», опера, 1996. Бу испэктээги Опера уонна балет тыйаатырыгар туруорбута
- У. Шэкспир. «Илиир Хоруол», 1998. Бу испэктээк Арассыыйа Судаарыстыбаннай бириэмийэтин ылбыта
- В. Федотов. «Одиссея инока Якутского», 1999. Бу испэктээги А. С. Пушкин аатынан Нуучча тыйаатырыгар туруорбута
- Н.Лугинов «Чыҥыс Хаан ыйааҕынан» арамааныгар олоҕуран «Тайна Чингис Хаана» (Арассыыйа-Монголия-АХШ, 2009) диэн Чингисхаан туһунан киинэни устубута.
Наҕараадалара уонна ааттара
- Российскай Федерация норуодунай артыыһа,
- Российскай Федерация уонна Саха Республикатын искусствотын үтүөлээх деятелэ,
- ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата,
- Арассыыйа Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата,
- СӨ-тин П. А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата,
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык киһитэ (2011)[2]
- Арассыыйа Федерациятын Үлэ дьоруойа (атырдьах ыйын 4 күнэ 2026 сыл, РФ Бэрэсидьиэнин 548 № Ыйааҕа) — Аҕа дойду култууратын уонна ускуустубатын сайыннарыыга, Арассыыйа норуоттарын устуоруйаҕа уонна култуураҕа нэһилиэстибэлэрин харыстааһыҥҥа уонна элбэтиигэ уһулуччулаах кылаатын иһин[3][4][5].