Борисова Степанида Ильинична
Борисова Степанида Ильинична(1950 сыл муус устар 15 күнэ, Бастакы Наахара, Мэҥэ Хаҥалас улууһа) — тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, ырыаһыт, Арассыыйа Федерациятын норуодунай артыыһа. Кэргэнэ — Борисов Андрей Саввич, тыйаатыр режиссера, П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырын уус-уран салайааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна духуобунай сайдыытын миниистирэ (1990—2014 сс.)[2].
Олоҕун олуктара
1950 сыллаахха муус устар 15 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас оройуон Наахара нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1974 сыллаахха М. С. Щепкин аатынан Үрдүкү театральнай училищены бүтэрбитэ. Онтон бэттэх П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар оонньуур.
1980-с сылларга «Сычуантан үтүө киһи» (Бертольт Брехт пьесатынан) уонна да атын туруорууларга тойуктаах оонньуутунан биллибитэ.
1990-с сыллартан фолк-ырыаһыт быһыытынан элбэхтик гастроллаабыт, этномузыка элбэх фестивалларыгар кыттыбыт. «Чолбон» рок-бөлөххө ылаабыт.
2009 сыллаахха Москубаҕа режиссер Ф.Павлов-Андриевич туруоруутугар «Эмээхситтэр» моно-испэктээгилгэ ((Даниил Хармс кэпсээнинэн) оонньообута. Ол сыл «Чыҥыс Хаан Кистэлэҥэ» киинэҕэ Оэлун оруолун оонньообута.
2011 сылтан Олоҥхо Тыйаатырын артыыс студиятын уус-уран салайааччыта[2].
2025 с. муус устар ыйга П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар Степанида Борисова үбүлүөйүгэр анаммыт үс спектакль буолан ааспыта: муус устар 15 күнүгэр — «Кыыс Дэбилийэ» (реж. Н.Бурнашев-Боодоҕос), муус устар 16 күнүгэр — «Сахаантала», муус устар 17 күнүгэр — «Матералыын бырастыылаһыы» (реж. Андрей Саввич Борисов)[3].
Айар үлэтэ
Тыйаатырга оруоллара
- Эмээхсин («СтарухЫ» моно-испэктээк, Д. Хармс);
- Суоһалдьыйа Толбонноох («Суоһалдьыйа Толбонноох», И. Алексеев);
- Поэт кэргэнэ («Мной оставленные песни», В. Протодьяконов);
- Мааппа («Бүдүрүйбүт көммөт», А. Софронов);
- Кириискэ ийэтэ («Хаарыан хампа күөх кытылым», Ч. Айтматов);
- Пайпэткэ («Ханидуо уонна Халерхаа», С. Курилов);
- Шень Дэ, Шой Да («Добрый человек из Сезуана», Б. Брехт);
- Кутурҕан Куо («Улуу Кудаҥса», Былатыан Ойуунускай);
- Лагларыйа Даарыйа («Дойду киһитэ Дороҕуунап Ньукулай», Былатыан Ойуунускай);
- Кулут Кыыс — («Куһаҕан тыын», Н. Неустроев);
- Кыыс Дэбилийэ («Кыыс Дэбилийэ» олоҥхо);
- Одьулун («Чыҥыс Хаан ыйааҕынан», Н. Лугинов);
- Бернарда Альба («Дом Бернарды Альба», Г. Лорка);
- Тётя Таня («Ангелы не плачут», Д. Привалов);
- Иэйэхсит Хотун («Эллэй Боотур», Алтан Сарын);
- Айыыһыт («Ойуун түүлэ», А. Е. Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй)[2].
Уһуллубут киинэлэрэ
- «Охоноон» (реж. Анатолий Васильев, 1987);
- «Сирдээх дьон» (реж. Любовь Золотарева, 1989)[4];
- «Капитанские дети» (сериал, реж. Вячеслав Никифоров, 2006);
- «Чыҥыс Хаан кистэлэҥэ» (реж. Андрей Борисов, 2009);
- «Покидая благоухающую гавань» (реж. Сюзанна Ооржак, 2011);
- «Сааскы кэм…» (реж. Алексей Романов, 2017);
- «Сарыал» (реж. Сардаана Григорьева, 2018);
- «Бэйбэрикээн-2» (реж. Константин Тимофеев, 2020)[5].
Туруоруулара
- «Олох долгуннара» испэктээк;
- «Удаҕан кыргыттар» олоҥхо испэктээк (2013)[6].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин П. А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэтэ (1988);
- Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх артыыһа (1993);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа (2001)[2];
- Арассыыйа Федерациятын норуодунай артыыһа (2005)[7].
Быһаарыылар
| Бу артыыска сыһыаннаах сиппэтэх ыстатыйа. Көннөрөн уонна эбэн көмөлөһүөххүн сөп. |