Борисова Степанида Ильинична

Борисова Степанида Ильинична(1950 сыл муус устар 15 күнэ, Бастакы Наахара, Мэҥэ Хаҥалас улууһа) — тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, ырыаһыт, Арассыыйа Федерациятын норуодунай артыыһа. Кэргэнэ — Борисов Андрей Саввич, тыйаатыр режиссера, П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырын уус-уран салайааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна духуобунай сайдыытын миниистирэ (1990—2014 сс.)[2].

Олоҕун олуктара

1950 сыллаахха муус устар 15 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас оройуон Наахара нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1974 сыллаахха М. С. Щепкин аатынан Үрдүкү театральнай училищены бүтэрбитэ. Онтон бэттэх П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар оонньуур.

1980-с сылларга «Сычуантан үтүө киһи» (Бертольт Брехт пьесатынан) уонна да атын туруорууларга тойуктаах оонньуутунан биллибитэ.

1990-с сыллартан фолк-ырыаһыт быһыытынан элбэхтик гастроллаабыт, этномузыка элбэх фестивалларыгар кыттыбыт. «Чолбон» рок-бөлөххө ылаабыт.

2009 сыллаахха Москубаҕа режиссер Ф.Павлов-Андриевич туруоруутугар «Эмээхситтэр» моно-испэктээгилгэ ((Даниил Хармс кэпсээнинэн) оонньообута. Ол сыл «Чыҥыс Хаан Кистэлэҥэ» киинэҕэ Оэлун оруолун оонньообута.

2011 сылтан Олоҥхо Тыйаатырын артыыс студиятын уус-уран салайааччыта[2].

2025 с. муус устар ыйга П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар Степанида Борисова үбүлүөйүгэр анаммыт үс спектакль буолан ааспыта: муус устар 15 күнүгэр — «Кыыс Дэбилийэ» (реж. Н.Бурнашев-Боодоҕос), муус устар 16 күнүгэр — «Сахаантала», муус устар 17 күнүгэр — «Матералыын бырастыылаһыы» (реж. Андрей Саввич Борисов)[3].

Айар үлэтэ

Тыйаатырга оруоллара
  • Эмээхсин («СтарухЫ» моно-испэктээк, Д. Хармс);
  • Суоһалдьыйа Толбонноох («Суоһалдьыйа Толбонноох», И. Алексеев);
  • Поэт кэргэнэ («Мной оставленные песни», В. Протодьяконов);
  • Мааппа («Бүдүрүйбүт көммөт», А. Софронов);
  • Кириискэ ийэтэ («Хаарыан хампа күөх кытылым», Ч. Айтматов);
  • Пайпэткэ («Ханидуо уонна Халерхаа», С. Курилов);
  • Шень Дэ, Шой Да («Добрый человек из Сезуана», Б. Брехт);
  • Кутурҕан Куо («Улуу Кудаҥса», Былатыан Ойуунускай);
  • Лагларыйа Даарыйа («Дойду киһитэ Дороҕуунап Ньукулай», Былатыан Ойуунускай);
  • Кулут Кыыс — («Куһаҕан тыын», Н. Неустроев);
  • Кыыс Дэбилийэ («Кыыс Дэбилийэ» олоҥхо);
  • Одьулун («Чыҥыс Хаан ыйааҕынан», Н. Лугинов);
  • Бернарда Альба («Дом Бернарды Альба», Г. Лорка);
  • Тётя Таня («Ангелы не плачут», Д. Привалов);
  • Иэйэхсит Хотун («Эллэй Боотур», Алтан Сарын);
  • Айыыһыт («Ойуун түүлэ», А. Е. Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй)[2].
Уһуллубут киинэлэрэ
  • «Охоноон» (реж. Анатолий Васильев, 1987);
  • «Сирдээх дьон» (реж. Любовь Золотарева, 1989)[4];
  • «Капитанские дети» (сериал, реж. Вячеслав Никифоров, 2006);
  • «Чыҥыс Хаан кистэлэҥэ» (реж. Андрей Борисов, 2009);
  • «Покидая благоухающую гавань» (реж. Сюзанна Ооржак, 2011);
  • «Сааскы кэм…» (реж. Алексей Романов, 2017);
  • «Сарыал» (реж. Сардаана Григорьева, 2018);
  • «Бэйбэрикээн-2» (реж. Константин Тимофеев, 2020)[5].
Туруоруулара
  • «Олох долгуннара» испэктээк;
  • «Удаҕан кыргыттар» олоҥхо испэктээк (2013)[6].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Быһаарыылар

  1. выгрузка данных FreebaseGoogle.
  2. 1 2 3 4 Борисова Степанида Ильинична. vecherniy.com. Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.
  3. Саха театр покажет три спектакля к юбилею Степаниды Борисовой (рус.). YakutiaDaily. Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.
  4. Экранизации и фильмы по сценариям Семена Ермолаева (рус.). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.
  5. Степанида Борисова (рус.). КиноПоиск. Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.
  6. Первая актриса театра Олонхо (рус.). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.
  7. Указ Президента Российской Федерации от 01.12.2006 г. №1332 (рус.). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2026.