Гражданскай авиация үлэһитин күнэ
Устуоруйата
1923 сылаахха олунньу 9 күнүгэр ССРС Үлэ уонна Оборона Сэбиэтэ «Гражданскай авиация сэбиэтин тэрийэр туһунан» уонна «Салгын линияларын техническэй кэтээн көрүүнү Салгын флотун Кылаабынай управлениетыгар сүктэрии туһунан» уураах ылыммыт. Бу докумуоннар дойду гражданскай салгын флотун тэрийиигэ уонна сайыннарыыга правовой төрүтү уурбуттара.[4].
1923 сыл бэс ыйыгар Москваны уонна Аллараа Новгороду холбуур бастакы регулярнай ис авиалиния арыллыбыта. 1932 сыллаахха «Аэрофлот» авиапредприятие тэриллибитэ, 1964 сыллаахха ССРС гражданскай авиациятын Министиэристибэтэ тэриллибитэ.
Гражданскай авиация үлэһиттэрин күнэ официальнайдык Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Бэрэсидьиэнин 2013 сыл олунньу 9 күнүнээҕи 98 №дээх ыйааҕынан олохтоммута[1][5].
2023 сыллаахха арассыыйа гражданскай авиацията 100 сылын бэлиэтээбитэ[6][7].
Аэрофлоту кытта ситимэ
Гражданскай авиация үлэһитин күнэ ССРС-ка өр кэмҥэ баар буола сылдьыбыт Аэрофлот күнүн кытта сибээстээх. Бу идэтийбит бырааһынньык 1979 сыллаахха олохтоммута уонна сыл аайы олунньу иккис өрөбүлүгэр бэлиэтэнэрэ. Кини официальнай статуһа, 1988 сылга анал ыйааҕынан гражданскай да, байыаннай да авиация үлэһиттэрин уопсай бырааһынньыгар, Салгын флотун күнүгэр холбонуор диэри хаалбыта[8].
Гражданскай авиация исписэлиистэрин туспа идэтийбит бырааһынньыгын чөлүгэр түһэрии 2013 сыллаахха буолбута. Бу түгэн Арассыыйаҕа гражданскай авиация официальнай тэриллиитин 90 сыллаах үбүлүөйүгэр сөп түбэспитэ.
Бырааһынньык үгэстэрэ
Гражданскай авиация үлэһиттэрин күнүн бэлиэтээһиҥэ официальнай да, корпоративнай да тэрээһиннэр киирэллэр[7].
Үгэс быһыытынан үөрүүлээх мунньахтар уонна наҕараадалааһын тэрээһиннэрэ ыытыллаллар, онно АБ транспорын Министиэристибэтэ, Салгын транспорын бэдэрээлинэй ааҕыныстыбата (Росавиация) уонна авиакомпания салалталара бастыҥ үлэһиттэрин чиэстииллэр[2]. Туйгуннук үлэлээбит исписэлиистэргэ судаарыстыбаннай уонна биэдэмистибэннэй наҕараадалары, ол иһигэр «Салгын тырааныспарын туйгуна» түөскэ кэтиллэр бэлиэ туттарыллар[9].
Бырааһынньык дьоһун чааһынан гражданскай авиацияны сайыннарыы, көтөр куттала суох буолуутун үрдэтии, цифровой технологиялары киллэрии, эрэгийиэннээҕи маршрут ситимин кэҥэтии уонна квалификациялаах каадырдары бэлэмнээһин тустаах боппуруостарын дьүүллэһэр салаа конференциялара уонна төгүрүк остуоллар буолаллар.
Бу күн гражданскай авиация бэтэрээннэригэр ураты болҕомто ууруллар. Авиационнай үөрэх тэрилтэлэригэр курсаннар уопуттаах наставниктары кытта көрсүһүүлэрэ тэриллэллэр, ыччакка анаммыт аһаҕас аан күннэрэ ыытыллаллар[2].
Авиация түмэллэрэ дойду салгын флотун устуоруйатыгар аналлаах тематическай экспозициялары арыйаллар[9].
Быһаарыылар
Сигэлэр
- 100 лет гражданской авиации (рус.). rostransnadzor.gov.ru.
- 9 февраля – 90 лет гражданской авиации России (рус.). mintrans.gov.ru.
- Крылья страны Советов (рус.). arch.mosreg.ru.