Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Эколог күнэ

Эколог күнэ (нууч. День эко́лога) — 2007 сыллаахха от ыйын 21 күнүгэр АБ-тин Бэрэсидьиэнин 933 №дээх ыйааҕынан олохтоммут тулалыыр эйгэни харыстыыр арассыыйа исписэлиистэрин идэлээх бырааһынньыктара[1][2]. Сыллата бэс ыйын 5 күнүгэр бэлиэтэнэр уонна ХНТ Киин Ассамблеята олохтообут Тулалыыр эйгэ аан дойдутааҕы күнүгэр (ааҥл. World Environment Day) сигэнэр[2][3][4][5][6].

Бырааһынньык устуоруйата

Арассыыйаҕа эколог күнүн устуоруйата былаас уорганнарын уонна уопсастыбаннас экология боппуруостарыгар болҕомтону үрдэтэр үлэлэриттэн саҕаланар. 2007 сыллаахха АБ-тин Судаарыстыбаннай Дууматын экологияҕа кэмитиэтин этиитигэр олоҕуран Арассыыйа бэрэсидьиэнэ анал ыйаах ылыммыта[1][2]. Бу «Эколог күнүн туһунан» ыйаах бырааһынньык бастайааннай күнүн быһыытынан бэс ыйын 5 күнүн олохтообута. Күнү талыы ХНТ 1972 сыллаахха олохтообут Аан дойдутааҕы тулалыыр эйгэ күнүгэр сөп түбэспитэ[6]. Арассыыйаҕа эколог күнэ бастакы төгүлүн 2008 сыллаахха бэлиэтэммитэ[7]. Бырааһынньык эспиэртиир экологиялыы уопсастыба саамай актыыбынай чилиэннэрин көҕүлээһининэн[8], тулалыыр эйгэни харыстааһын кыһалҕаларын тула судаарыстыбаннай, билим уонна уопсастыбаннай тэриллиилэр күүстэрин түмээри олохтоммута.

Бырааһынньык сокуоннай төрүтэ — Арассыыйа бэрэсидьиэнин 2007сыл от ыйын 21 күнүнээҕи 933 №-дээх ыйааҕа. Онно «Эколог идэлээх күнүн олохтуурга уонна бэс ыйын 5 күнүгэр бэлиэтииргэ» диэн этиллэр[1][2]. Ыйаах тута күүһүгэр киирбитэ. Онон арассыыйа сокуона экологтары официаллык, уопсастыбаҕа барытыгар суолталаах үлэлээх, сыаналаах идэлээх бөлөҕүнэн билиммитэ.

Эколог күнүн аан дойдутааҕы даатаны — тулалыыр эйгэ аан дойдутааҕы күнүн кытта дьүөрэлэһин Арассыыйа национальнай көҕүлээһиннэрин айылҕа харыстабылын глобальнай бэбиэскэтигэр сөпкө киллэрэр кыаҕы биэрбитэ. Бу хардыы экология эйгэтигэр аан дойдуну кытта бииргэ үлэлээһиигэ аһаҕас уонна бэлэм буолуу бэлиэтэ буолбута. «Биир Ньыгыл Арассыыйа» баартыйа экологиялыы боппуруостарын сүрүннээччитэ Владимир Грачев бэлиэтээбитинэн, даата дойду күүһүн аан дойду уопсастыбатын кытта холбуурга ананан талыллыбыта[9][10]:

« ...Арассыыйаҕа Эколог күнэ бэс ыйын 5 күнүгэр сылын ахсын бэлиэтэнэр аан дойдутааҕы тулалыыр эйгэ күнүгэр бигэргэтиллибитэ. Онон Арассыыйа экологтарын сүрүн бырааһынньыга аан дойдутааҕы сүрүн экологическай датаны кытта сөп түбэстэ, билигин планета айылҕа эйгэтин көмүскүүргэ ыҥырар кэккэ акциялар, тэрээһиннэр Арассыыйаҕа да, аан дойдуга да тэҥҥэ ыытыллаллар. »

Экологтар идэлээх бырааһынньыктарын олохтуур туһунан быһаарыы судаарыстыбаннай экологическай политика үөскээһинигэр уонна сайдыытыгар улахан суолталаах кэрдиис буолбута. Кини АБ-тин Конституциятын 42-с ыстатыйатыгар бигэргэтиллибит хас биирдии гражданиҥҥа табыгастаах тулалыыр эйгэҕэ быраабы мэктиэлиир конституционнай бириинсипкэ олоҕурар[11].

2007 сылтан дойдуга уонунан сылларга экологическай сайдыы хайысхатын быһаарар стратегическай докумуоннар ылыллыбыттара[4]. Тутаах нормативнай акталар ахсааннарыгар киирэллэр:

  • «2030 сылга диэри Арассыыйа Бэдэрээссийэтэ экологиялыы сайдыытын эйгэтигэр судаарыстыбаннай бэлиитикэ төрүттэрэ» (2012 сыл муус устар 30 күнүгэр бигэргэтиллибитэ)[12];
  • «Тулалыыр эйгэни харыстааһын» судаарыстыбаннай бырагыраама, 2014 сыл муус устар 15 күнүттэн үлэлиир (олоххо киллэрии болдьоҕо — 2024 сылга диэри)[13];
  • 2017 сыл муус устар 20 күнүгэр бигэргэммит Арассыыйа Бэдэрээссийэтигэр экологическай куттал суох буолуутун 2025 сылга диэри үлэлиир стратегията.

2017 сылга Экология сылын ыытыы ураты суолталаах түһүмэҕинэн буолбута. Бу тематическай сылга элбэх улахан бырайыактар саҕаламмыттара: ойуурдаах сирдэри чөлүгэр түһэрии үлэтэ ыытыллыбыта, саҥа ураты харыстанар айылҕа сирдэрэ-уоттара аһыллыбыттара, тобохтору экологическай өттүнэн куттала суох туһаныы инфраструктурата сайдыбыта, уунан хааччыйыы тиһигэ саҥардыллыбыта. Ити барыта экологиялыы быһыыны-майгыны быраактыкалыы тупсарыы эрэ буолбакка, уопсастыбаҕа экологическай бэйэни салайыныы үрдээһинигэр көмөлөспүтэ.

Суолтата

Эколог күнэ айылҕаны харыстыыр исписэлиистэргэ да, уопсайынан уопсастыбаҕа да улахан суолталаах. Идэ өттүнэн бырааһынньык экологтар үлэлэрин суолтатын, кинилэр айылҕа харыстабылын судаарыстыбаннай уонна уопсастыбаннай эйгэтигэр оруолларын тоһоҕолоон бэлиэтиир. Эспиэрдэр бэлиэтииллэринэн, Эколог күнэ тэриллибитэ араас таһымҥа айылҕа харыстабылынан дьарыктанар судаарыстыба структураларын да, тутулуга суох экологическай түмсүүлэр да, үлэлэрэ тулалыыр эйгэ харыстабылыгар уонна айылҕа нэһилиэстибэтин харыстааһыҥҥа туһуламмыт дьон бары кылааттарын суолтатын көрдөрөр[6]. Ол эбэтэр бырааһынньык айылҕа харыстабылынан дьарыктанар дьону уонна тэрилтэлэри түмэр. Бу күнү сыл аайы бэлиэтээһин идэлээх уопсастыбаны бөҕөргөтүүгэ көмөлөһөр: бу күн тэрилтэлэр кэмпэриэнсийэлэри, мунньахтары ыыталлар, онно салаа ситиһиилэрин уонна кыһалҕаларын дьүүллэһэллэр, бастыҥ үлэһиттэри наҕараадалыыллар.

Уопсастыбаҕа уопсайынан Эколог күнэ тулалыыр эйгэ кыһалҕаларын санатыы буолар. Күн ыраас салгын, уу, буор уонна био-арааһы харыстааһын боппуруостарыгар киэҥ дьон болҕомтотун тардар кыаҕы биэрэр. Эспиэрдэр этэллэринэн, бырааһынньык уопсастыба болҕомтотун экология кыһалҕаларыгар туһаайарга уонна арассыыйа гражданнарыгар биһиги планетабыт экотиһигэ олус кэбирэх буоларын санатарга ананар[8]. Уопсастыбаҕа Эколог күнэ биллэрэр-иһитиннэрэр хампаанньаларынан, СМИ бэчээттээһиннэринэн уонна үөрэх акцияларынан доҕуһуолланар, ол экологиялыы култуураны үрдэтиигэ көмөлөһөр. Маны таһынан судаарыстыба экологтарга өйөбүлү оҥорор: 1996 сылтан айылҕаны харыстыыр технологиялары инники ырытан оҥорбутун уонна киллэрбитин иһин «Арассыыйа Үтүөлээх эколога» бочуоттаах аат иҥэриллэр[14]. Маннык судаарыстыбаннай наҕараадалары туттарыы үгүстүк идэлээх бырааһынньыктарга, ол иһигэр эколог күнүгэр ананар.

Тэрээһиннэр

Сырдатар тэрээһиннэр

Эколог күнэ уопсастыбаны сырдатыыга уонна ыччаты тардыыга улахан оруоллаах. Бырааһынньык үөрэх тэрилтэлэрин экологияҕа анал тэрээһиннэри ыытарга көҕүлүүр. Оскуолалар уонна үрдүк үөрэх кыһалара айылҕаны харыстааһыҥҥа аналлаах оҕо уруһуйдарын уонна бырайыактарын уруоктарын уонна семинардарын, куонкурустарын тэрийэллэр. Холобур, Эколог күнүн чэрчитинэн үгүс москватааҕы пааркалар уонна музейдар оҕолорго уонна ыччаттарга маастар-кылаастары уонна экологическай квестары ыыталлар[14]. Москваҕа Дарвин музейыгар Эколог күнүгэр «ЭкоМосква» мультимедийнай киин аһыллар, онно оскуола оҕолоро киин куорат айылҕатын уратыларын билиэхтэрин сөп[15][14].

Үгүс университеттар экологическай факультеттар аһаҕас күннэрин, төгүрүк остуоллары уонна эколог карьератын туһунан лиэксийэлэри ыыталлар. Билим уонна техническэй үрдүк үөрэх кыһаларыгар устудьуоннар субуотунньуктарга уонна экологическай волонтерскай бырайыактарга кытталлар. Ону таһынан бырааһынньык нэдиэлэтин чэрчитинэн «Ыраас айылҕа» тиэмэҕэ устудьуоннар уонна аспираннар билим үлэлэрин быыстапкаларын үгүстүк тэрийэллэр[16].

Бырааһынньык маннык сырдатар өрүтэ суолталаах: экологтары идэҕэ көҕүлүүр уонна уопсай экологическай өйү-санааны үрдэтэр. Эдэрдэр айылҕаҕа харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы практикатыгар үөрэх тэрилтэлэриттэн үөрэнэллэр. Холобур, үөрэх кииннэрэ уонна экологиялыы-биологическай куруһуоктар «экологическай марафоннар», флешмобтар («Арассыыйа эдэр экологтара»), билим стендаптар уонна да атын интерактивнай үөрэх көрүҥнэрин ыыталлар[17]. Онон оскуолалар, үрдүк үөрэх кыһалара бырааһынньыкка кытталлара экология туһунан билиини нэһилиэнньэ киэҥ араҥатыгар тарҕатар.

Уопсастыбаннай көҕүлээһиннэр уонна акциялар

Бэс ыйын саҥатыгар Арассыыйа үрдүнэн туруктаах сайдыы уонна айылҕаны харыстааһын боппуруостарыгар болҕомтону тардыыга туһуламмыт экологиялыы акциялар ыытыллаллар. Киин көҕүлээһиннэртэн биирдэстэрэ — «Күөх дьыала марафона» бүтүн арассыыйатааҕы акция[18]. Бу акция элбэх түбэлтэни түмэр, ол иһигэр мас олордуута, хос оҥорон таһаарар тэрилтэлэргэ экскурсиялар, хос туттуллар сырьену хомуйуу уонна да атын тэрээһиннэр[19][20].

Эрэгийиэн таһымыгар эмиэ тематическай тэрээһиннэр олоххо киирэллэр. Ол курдук, Кемеровоҕа үгэс быһыытынан «Күөх трамвай» акция ыытыллар[21], ол кэмигэр оскуола оҕолоро куорат тырааныспарын пассажирдарыгар судургу экологическай үгэстэр тустарынан кэпсииллэр. Трамвай бэйэтэ уопсастыбаннай көлө биир экологическай көрүҥүн быһыытынан акция символынан талыллыбыта.

Москва Бырабыыталыстыбатын өйөбүлүнэн уонна «Транснефть» хампаанньа партнерскай кыттыытынан «Олох эйигиттэн саҕаланар!» акция тэриллибитэ. Акция кэмигэр волонтердар куораты тупсарыыга, көҕөрдүүгэ бэйэлэрэ кылааттарын оҥороллорун туһугар Москва олохтоохторугар сырдык от күөҕэ лиэнтэлэри уонна кумааҕыга сууламмыт сибэкки сиэмэтин (400 тыһыынчаттан тахса устууканы) түҥэппиттэрэ[22].

Экология кэмпэриэнсийэлэрэ

Бырааһынньык иннинэ, ону тэҥэ быһаччы ыытыллар күнүгэр дойду үрдүнэн экология боппуруостарыгар аналлаах кэмпэриэнсийэлэр, форумнар ыытыллаллар. Бу уобаласка биир улахан тэрээһининэн 2008 сылтан Санкт-Петербурга ыытыллар Нева норуоттар икки ардыларынааҕы экологическай конгреһа буолар[23]. Бу форум кыттыылаахтарынан билим уопсастыба, норуоттар икки ардыларынааҕы делегациялар бэрэстэбиитэллэрэ, ону таһынан экология кыһалҕаларын дьүүллэһэр чааһынай эспиэрдэр буолаллар. Ол курдук, Москваҕа араас эрэгийиэннэртэн, дойдулартан эспиэрдэри, исписэлиистэри хомуйар «Экология» норуоттар икки ардыларынааҕы XV форум ыытыллар[14][24]. Форумҥа айылҕа харыстабылын үлэтин сүрүн өрүттэрин туһунан дьүүллэһэллэр, айылҕаны харыстааһын салаатыгар бастыҥ оҥорон таһаарыылары көрдөрөллөр уонна экология сокуоннарыгар уонна технологияларыгар анаммыт пленарнай мунньахтары ыыталлар[25].

2009 сылтан Экологическай үөрэхтээһин бүтүн арассыыйатааҕы кэсмпэриэнсийэтэ эмиэ ыытыллар[26]. Бу В. И. Вернадскай пуондата ыытар тэрээһинэ экология тематикатын үөрэх барылларыгар көдьүүстээхтик киллэриигэ үлэлэһэр уһуйааччылары уонна ньымаһыттары түмэр. 2022 сылтан кэмпэриэнсийэ сыл аайы ыытыллар.

Субуотунньуктар

Эколог күнүгэр анаммыт өссө биир улахан үгэһинэн сир-сир аайы ыытыллар субуотунньуктар буолаллар: тыһыынчанан волонтердар пааркалары, ойуур пааркаларын, уулаах сирдэри ыраастыырга, кытыллары бөҕү-сыыһы ыраастыырга тахсаллар. Дойду үгүс регионнарыгар бэс ыйын 5 күнүгэр үөрэх тэрилтэлэрин аттыгар уопсастыбаннай киэҥ сирдэри, пааркалары, кытыы зоналары уонна сири хомуйуу ыытыллар. Бу көҕүлээһиҥҥэ сыл аайы уонунан тыһыынча доброволец кыттыһар. Ол курдук, 2023 сылга субуотунньуктарга 2,5 мөлүйүөнтэн тахса киһи кыттыбыта[27]. Арассыыйа экологическай хамсааһынын толорооччу дириэктэрэ Элмурод Расулмухамедов этэринэн, дойду олохтоохторо маннык тэрээһиннэри кэрэхсииллэрэ халбаҥнаабакка үрдээн иһэр[28].

Саха сиринээҕи тэрээһиннэр

Саха сирэ айылҕа ресурсаларын харыстааһын тиһигин күүскэ сайыннарар, ураты айылҕаны харыстааһыны экологическай сырдатыыны уонна туруктаах туризмы кытта дьүөрэлиир. Өрөспүүбүлүкэҕэ экотропаҕа уонна маршруттарынан сылдьааччылар ахсааннара 3,5 төгүл кэриҥэ элбээтэ — 12 тыһыынчаттан 41 тыһыынчаҕа диэри буолла. 2024 сыл туругунан, өрөспүүбүлүкэҕэ 233 ураты харыстанар айылҕа сирэ (АУХС) уопсай иэннээх 115 913,2 тыһыынча гектарга тэҥнэһэр. Олор ортолоругар аҕыс АУХС федеральнай суолталаах (12 798,5 тыһыынча гектар), 95 региональнай (56 863,9 тыһыынча гектар) уонна 130 миэстэлээх (46 250,8 тыһыынча гектар)[29].

2025 сыллаахха бэс ыйын 5 күнүгэр, Экология күнүн чэрчитинэн, өрөспүүбүлүкэ экология, айылҕаны туһаныы уонна ойуур хаһаайыстыбатын миниистирэ Евгений Перфильев «Күөх чэппиэр» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи акция , үлэҕэ киирбитин кэпсээбитэ. Экологическай культураны үрдэтиигэ, гражданнары айылҕаны харыстыыр үлэҕэ тардыыга уонна тулалыыр эйгэҕэ харыстабыллаах сыһыаны үөскэтиигэ туһуламмыт акция Арассыыйа президенэ Владимир Путин сорудаҕынан дойдуга олоххо киллэриллэр «Экологическай чэгиэн-чэбдик буолуу» национальнай бырайыак уонна Саха сирин баһылыга Айсен Николаев «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр экологическай чэгиэн-чэбдик буолуу туһунан» стратегическай ыйааҕын сыалларыгар, соруктарыгар сөп түбэһэр[30].

Ону тэҥэ, Эколог күнүгэр, иккис сылын ыытыллыбыт күрэххэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин экология, айылҕаны туһаныы уонна ойуур хаһаайыстыбатын миниистирин аатынан бириэмийэ кыайыылааҕын аата биллибитэ. Бочуоттаах наҕараадаҕа Мирнэй куорат технологическай профилын дириҥник үөрэтэр 8 №дээх орто оскуола 11 кылааһын үөрэнээччитэ Алина Дедкова тиксибитэ[31]. Миниистир бэлиэтээбитинэн, бу күрэх сыллата ыытыллара былааннанар.

2026 сыллаах «Эколог күнэ» бүтүн арассыыйатааҕы бырааһынньык иннинэ Росприроднадзор Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Управлениетын үлэһиттэрэ В.Г. Белинскай аатынан 1 № ‑дээх Кыраайы үөрэтэр бибилэтиэкэ‑филиал ыҥырыытынан Дьокуускайга 26 №дээх орто оскуола 8-с кылааһын үөрэнээччилэригэр «Айылҕаны харыстааһын» тиэмэҕэ лиэксийэ ыыппыттара[32].

undefined

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 21.07.2007 г. № 933, Президент России. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Tigers — День эколога. tig.com.ru. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  3. ↑ Всемирный день окружающей среды 5 июня. Официальный сайт Организации Объединённых Наций. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  4. ↑ 1 2 Мария Бадамшина. Когда в России и мире День эколога и почему этот день важен. РБК (11 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  5. ↑ Дарья Валиахметова. День эколога в России: дата, история и традиции праздника. Российская газета (4 Бэс ыйын 2024). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Всемирный день охраны окружающей среды, РИА Новости (20120605T1009). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  7. ↑ 5 июня – День эколога в России и Всемирный день окружающей среды (англ.). tigdvo.ru. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  8. ↑ 1 2 День эколога в России 2025: дата, история и традиции праздника, Lenta.RU. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  9. ↑ Владимир Грачев: «Экология страны под пристальным внимание партии «Единая Россия». businesseco.ru (30 Ахсынньы 2008). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  10. ↑ Владимир Грачев: «День Эколога в России отмечают вместе со всей планетой». B2Blogger.com (5 июня 2009). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  11. ↑ О плане действий по реализации Основ государственной политики в области экологического развития Российской Федерации на период до 2030 года. Официальный сайт Правительства Москвы (18 декабря 2012). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  12. ↑ Основы государственной политики в области экологического развития России на период до 2030 года. docs.cntd.ru. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  13. ↑ Государственная программа «Охрана окружающей среды». Официальный сайт Правительства Москвы. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  14. ↑ 1 2 3 4 5 июня — День эколога в России: история и традиции праздника, мероприятия, Известия (4 Бэс ыйын 2024). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  15. ↑ State Darwin museum. ЭкоМосква Государственный Дарвиновский музей. darwinmuseum.ru. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  16. ↑ 5 июня 2016 прошел круглый стол, посвященный «Дню эколога» (рус.). inep.sfedu.ru. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  17. ↑ Всероссийская акция «День эколога». xn----9sbmlieoffcycw7c0esa.xn--p1ai. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  18. ↑ Всероссийская акция «Марафон зелёных дел». Всероссийские дни единых действий. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  19. ↑ День эколога – 2023: Мосприрода подготовила масштабную программу «ЭкоВертикаль». mos.ru. Официальный портал мэра и правительства Москвы. (31 мая 2023). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  20. ↑ Экологическая неделя: экоцентры Департамента природопользования подготовили масштабную программу мероприятий ко Дню эколога. mos.ru. Официальный портал мэра и правительства Москвы. (3 июня 2024). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  21. ↑ Сегодня, 30 мая, с 14.00 до 16.00 пройдёт просветительская акция «Зелёный» трамвай» в рамках общероссийских Дней защиты от экологической опасности. Официальный сайт Администрации города Кемерово (30 мая 2017). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  22. ↑ Салатовая ленточка стала символом «Дня Эколога». sostav.ru (6 Бэс ыйын 2014). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  23. ↑ Планета Земля: гармония человека и природы. Информационный центр Невского международного экологического конгресса. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  24. ↑ XV Международный форум «Экология». Репортаж EcoStandard.journal. Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  25. ↑ Всемирный день окружающей среды 2025: когда, история, традиции праздника, РБК Тренды. Сигэнии күнэ: 7 Ыам ыйын 2025.
  26. ↑ Всероссийская конференция по экологическому образованию.
  27. ↑ Во Всероссийском субботнике приняло участие почти 2,5 млн россиян. Минстрой России (8 Бэс ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  28. ↑ Светлана Задера. Уборку небольших свалок предложили передать в ведение регионов. Российская газета (1 Сэтинньи 2024). Сигэнии күнэ: 2 Бэс ыйын 2026.
  29. ↑ В России отмечают День эколога: Якутия усиливает охрану природы и развивает экотуризм. Сигэнии күнэ: 4 Бэс ыйын 2026.
  30. ↑ Ольга Балабкина: «Экопроект «Зеленый четверг» помогает якутянам сделать мир чище и здоровее» — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (19 Ахсынньы 2025). Сигэнии күнэ: 4 Бэс ыйын 2026.
  31. ↑ Именную премию министра экологии Якутии получила школьница из Мирного Алина Дедкова, Улус Медиа (5 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 4 Бэс ыйын 2026.
  32. ↑ Сотрудники Управления Росприроднадзора по Республике Саха (Якутия) в преддверии всероссийского праздника «День эколога» провели лекцию школьникам на тему «Охраны природы» (25 Ыам ыйын 2026). Сигэнии күнэ: 4 Бэс ыйын 2026.

Литература

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар