Решетникова Аиза Петровна
Решетникова Аиза Петровна (1945 сыл олунньу 10 күнэ, Дьокуускай — 2024 сыл ыам ыйын 10 күнэ, Дьокуускай) — пианист, муусуканы уонна фольклору чинчийээччи, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Муусука уонна фольклор түмэлин тэрийээччитэ. Арассыыйа үтүөлээх артыыһа, Арассыыйа култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа.
Олоҕун олуктара
1945 сыллаахха олунньу 10 күнүгэр Дьокуускайга Саха тыйаатырын артыыстарын Петр Решетников уонна Ирина Максимова дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт.
1959—1964 сс. П. И. Чайковскай аатынан Москватааҕы судаарыстыбыннай консерватория иһинэн Киин муусука орто анал оскуолатыгар үөрэммит. 1971 сыллаахха Москватааҕы консерватория фортепиано факультетын (доцент В. И. Носов кылааһа) бүтэрбит.
1971 сылтан Саха АССР телевидение уонна радио кэмитиэтин сүрүннүүр концертмейстера.
1973—1975 сылларга Москватааҕы консерваторияҕа кэтэхтэн аспирантураҕа үөрэммит.
1975 сыллаахтан саха уос номоҕун хомуйан, үөрэтэн саҕалаабыт. Ол кэмтэн ыла уопсайа 40-тан тахса ыстатыйаны, билим үлэлэрин бэчээттээбит.
1989—1990 сылларга Саха филармониятыгар лектордыыр, ону таһынан АХШка Гарвард уонна Джорджтаун университеттарыгар лекциялары аахпыт.
1989 сыллаахха Саха норуоттарын муусукатын уонна болкулуорун түмэлин тэрийбит. Манна 2019 сылга дылы үлэлээбит.
2008 сыллаахха «Фонд сюжетных мотивов и музыка олонхо в этнографическом контексте» диэн тиэмэҕэ устуоруйа билимин кандидатын аатыгар диссертациятын көмүскээбит[1][2].
2024 сыллаахха ыам ыйан 10 күнүгэр өлбүт[3].
Айар үлэтэ
1970—1980 сылларга телевидениеҕа уонна радиоҕа тахсыбыт биэриилэрэ:
- «Играет и рассказывает Аиза Решетникова»,
- «История фортепианного концерта»,
- «Русский романс»,
- «Якутия музыкальная»,
- «Композиторы Якутии»,
- «Избранные страницы якутской музыки»,
- «Якутская фортепианная музыка».
Ити биэриилэргэ саха композитордарын фортепиано муусуката толору оонньоммут, ол иһигэр:
- Григорян Г. А. «Размышления на берегах Лены» диэн 25 прелюдия,
- Комраков Г. Н. 12 прелюдията,
- Кац В. Г., Берестов Н. С. фортепиано цикллара,
- Бажов Н. «Фантазия»,
- Бочаров В. «Токката».
- Степанов З. К. «Ритуальный танец шамана».
Концертмейстер быһыытынан А. Ильина, М. Лобанов, А. Таразанов, А. Ипполитова, Н. Чигирева, П. Неустроев, В. Павлов уо.д.а артыыстары кытта бырагыраама туруорбут[1][2].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1980)
- ССРС хампаһыытардарын Сойууһун чилиэнэ (1980)
- Арассыыйа үтүөлээх артыыһа,
- Арассыыйа култууратын үтүөлээх үлэһитэ (2004);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа
- Устуоруйа билимин кандидата (2008)
- Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбыннай бириэмийэтин лауреата;
- Ирина Архипова Пуондатын лауреата (Кыһыл Көмүс мэтээл)[2].
Быһаарыылар
Литература
- Эпический стиль дьиэрэтии ырыа в инструментальной музыке якутских композиторов // Эпическое творчество народов Сибири и Дальнего Востока : сб. материалов II Всесоюз. конф. фольклористов, г. Якутск, 1977. — Якутск, 1978. — С. 206—211.
- Горизонты якутской музыки // Поляр. звезда. — 1979. — № 2. — С. 105—107.
- Об обрядовой функции варгана // Варган (хомус) и его музыка : материалы I Всесоюз. конф., 1988 г. — Якутск, 1991. — С. 79-86.
- Песенные стили магической репутации и музыка олонхо // Традиционное мировоззрение и культура народов Сибири и сопредельных территорий : тез. и материалы докл. Всесоюз. науч. конф. — Улан-Удэ, 1990. — С. 69-70.
- Музыка олонхо в системах интонирования тюрко-монгольского и тунгусского эпосов // Язык — миф — культура. Вып. 2. — Якутск, 1992. — С. 122—132.
- Женщина, которую не забывает муза : [мелодистка М. Данилова] // Якутия. — 2002. — 3 дек.
- Якутская балетная версия чеховской «Каштанки» : [спектакль Нац. театра танца] // Якутия. — 2003. — 30 мая.
- Биеннале: теперь с якутянами : [III Междунар. биеннале визуал. искусств] // Якутия. — 2003. — 18 июля.
- Борисова, А. «Я являюсь союзником…» : [беседа с нар. артисткой РС (Я), заслуж. артисткой РФ А. Борисовой о творч. работе засл. артистки РС (Я) А. Решетниковой / беседовала В. Бочонина] // Кыым. — 1995. — 18 апр.
- Золотая медаль Аизы Решетниковой : [золотая медаль и звание лауреата премии фонда Ирины Архиповой] // Неделя Якутии. — 2004. — 23 апр. — С. 13.
- Сивцева, С. Грани алмазного дара // Сивцева, С. Жизнь прекрасна… — М., 2002. — С. 117—128.
- Соловьева-Ойунская, С. Театр жизни источник вдохновения : [эпизод из будущей кн.] // Поляр. круг в Якутии. — 2002. — 25 апр.
- Никитин, П. А. П. Решетникова // Никитин, П. Мастера якутской сцены. — Якутск, 1985. — С. 186—187.
- Потапова, Л. Решетникова Аиза Петровна // Потапова Л. Композиторы и музыковеды Республики Саха (Якутия) : биобиблиогр. справ. — Якутск, 1994. — С. 46-49. — Библиогр.: 15 назв.
- А. П. Решетникова : (50 лет со дня рождения) // Якутия-1995 : календарь знаменат. и памят. дат. — Якутск, 1994. — С. 12-14. — Библиогр.: 26 назв.