Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Ильина Анегина Егоровна

Анегина Егоровна Ильина (Ильина-Дмитриева; 1943 сыл олунньу 3 күнэ, Дүллүкү, Саха АССР) — опера ырыаһыта (меццо-сопрано), ССРС норуодунай артыыската (1988)[1].

Олоҕун олуктара

  • 1943 сыллаахха олунньу 3 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Дүллүкү нэһилиэгэр төрөөбүт;
  • 1957 сыллаахха сэттэ кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран Дьокуускайдааҕы педучилище музыкальнай салаатыгар киирбит;
  • 1959 с. өрөспүүбүлүкэтээҕи ыччат бэстибээлигэр кыттыбыт. Онно кини толоруутугар хас да ырыаны истэн баран Москубатааҕы Чайковскай аатынан консерватория проректора М. Н. Анастасьев Москубалыырга сүбэлээбит. Онон 16 саастаах кыыс Москва консерваториятын музыкальнай училищетыгар педагог О. П. Померанцева вокал кылааһыгар киирбит. Түөрт сылынан туйгуннук бүтэрэн профессор А. А. Соловьеваҕа вокалга уонна пианистка В. Я. Шубинаҕа үөрэммит[1];
  • 1967 с. Аан дойдутааҕы «Пражская весна» куонкуруска кыттан иккис истиэпэннээх диплом уонна үрүҥ көмүс мэтээл ылбыт[2];
  • 1968 Москубатааҕы консерваторияны (Н. Л. Дорлиак кылааһа) бүтэрбит, ол сылтан Саха музыкальнай театрын солистката. 1968 с. Киев куоракка Аан дойдутааҕы камернай толорооччулар куонкурустарын лауреатын аатын ылбыт. 1971 с. Мюнхеҥҥа Аан дойдутааҕы вокалистар куонкурустарыгар бастакы бириэмийэ лауреата;
  • 1969 сылтан — Саха государственнай музыкальнай-драматическай театрын прима-солистката;
  • 1971 сылтан — Саха музыкальнай театрын солистката;
  • 1991 сылтан — опера уонна балет Саха Государственнай театрыгар опернай сцена мастера[3];
  • 1980-1982 сылларга Москваҕа ССРС Улахан тыйыытырыгар стажировкаламмыт;
  • Канадаҕа (1981), Румынияҕа (1984), Монголияҕа (1985), Германияҕа (1985 хаста да), АХШ-ка, Японияҕа араас делегациялар састааптарыгар ыллаабыта;
  • 1994 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Муусука Үрдүкү оскуолатыгар учууталлаабыт, онно сольнай ырыа уонна опера бэлэмнэниитин кафедратын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит[4];
  • 2001 с. Саха сирин эдэр талааннаах ырыаһыттарыгар А. Е. Ильина-Дмитриева аатынан бириэмийэ олохтоммут.

Билигин Саха сиригэр уонна Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурукка — ССРС соҕотох норуодунай артыыһа. Репертуарыгар 400-тэн тахса камернай вокальнай музыка айымньыта баар[1].

Айар үлэтэ

Операҕа толорбут меццо-сопрано партиялара

  • Ольга (дебют, А. И. Егорова);
  • Туйаарыма Куо («Ньургун Боотур» М. Жирков, Г. Литинскэй);
  • Кармен («Кармен» Ж. Бизе);
  • Розина («Севильский цирюльник» Дж. Россини);
  • Кончаковна («Князь Игорь» А. Бородин);
  • Княгиня («Русалка» А. Даргомыжскай);
  • Графиня («Пиковая дама» П. Чайковскай);
  • Азучена («Трубадур» Дж. Верди);
  • Кюбэйик («Колыбельная» З. Степанов);
  • Саргы Сахадова (В. Кац монооперата «Возвращение»);
  • Сардаана, Нагная, Алгыма («Лоокуут уонна Ньургуһун» Г. Григорян)[3].

Дискографията

«Мелодия» фирма устан таһаарбыт үс улахан пластинкалаах:

  • «Романсы, якутские песни» (1968);
  • «Арии и дуэты из опер» (1981);
  • «Якутские песни» (1971).

Ону таһынан, түөрт компакт-диискэлээх.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР үтүөлээх артыыската (1971);
  • П. А. Ойуунускай аатынан Саха АССР Государственнай бириэмийэтин лауреата (1972);
  • РСФСР үтүөлээх артыыската (1977);
  • М. И. Глинка аатынан РСФСР Государственнай бириэмийэтин лауреата (1977);
  • РСФСР народнай артыыската (1982);
  • ССРС народнай артыыската (1988);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык киһитэ (2000);
  • «370 лет Якутии с Россией» ураты Бэлиэ (2002);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Ытык грамотата (2005);
  • «Учитель ученических признаний» Бэлиэ (2011);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа (2013)[1]
  • Мэҥэ Хаҥалас улууһун Ытык киһитэ (1992)[5]
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык киһитэ (2000)[6]
  • «Гражданскай килбиэн» бэлиэ (2023);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бастакы Бэрэсэдьиэнин М. Е. Николаев аатыттан «Во славу и пользу республики» уордьан (2023);
  • «Учууталлар учууталлара» бэлиэ (2023);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Музыка Үрдүкү оскуолатын Бастакы бочуоттаах профессора (2023)[7].

Дьиэ кэргэнэ

  • Кэргэнэ — Дмитриев Петр Никифорович — Туутук — саха фольклорун чинчийээччи, оҕо суруйааччыта, тылбаасчыт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ.
  • Кыыргыттара — Дария (театр худуоһунньуга), Сардаана уонна Маайа[8].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 Анегина Ильина (рус.) (4 Олунньу 2026).
  2. ↑ За высотою высота. Д. И. Пухов, Дьокуускай, 1981
  3. ↑ 1 2 Ильина-Дмитриева, Анегина Егоровна (рус.) (4 Олунньу 2026).
  4. ↑ В Высшей школе музыки РС (Я) поздравили народную артистку СССР Анегину Егоровну Ильину (рус.). Высшая школа музыки РС (Я). Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2026.
  5. ↑ Почётные граждане Мегино-Кангаласского улуса. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2026. Архивировано из оригинала 12 Кулун тутар 2014 года.
  6. ↑ Почётные граждане Республики Саха (Якутия). Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2026. Архивировано из оригинала 4 Алтынньы 2013 года.
  7. ↑ Легендарная и всенародная Анегина Ильина. Улус Медиа. Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2026.
  8. ↑ Легендарная и всенародная: история восхождения оперной певицы Анегины Ильиной-Дмитриевой (рус.) (4 Олунньу 2026).

Категориялар