Алексеев Эдуард Ефимович

Эдуард Алексеев 1937 сыллаахха ахсынньы 4 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ. Аҕата Алексеев Ефим Георгиевич (1912—1972) уонна ийэтэ — Саха АССР үтүөлээх учууталлар, эһэтэ Алексеев Егор Николаевич — аатырбыт саха муосчута, ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ.

1952-56 сс. Москубатааҕы музыка консерваториятын иһинэн орто оскуолаҕа үөрэммитэ. Кыһыл көмүс мэтээлинэн бүтэрэн баран 1956-61 сс. Москубатааҕы консерватория теоретико-композиторскай факультетыгар профессор Лео Абрамович Мазель кылааһыгар дьарыктаммыта. 1963-66 сс. Наука академиятын Бүтүн сойуустааҕы научнай-чинчийэр институутугар музыка фольклористикатыгар аспирантуураҕа үөрэммитэ. 1958 с. бастакы фольклорнай эспэдииссийэтигэр Амма уонна Илин Хаҥалас улуустарыгар сылдьыбыта. Норуот ырыаһытын Устин Нохсоров ырыаларын нотаҕа түһэрбитэ уонна грампластинкаҕа таһаартарбыта. 1961-63 сс. Дьокуускайдааҕы музыка уонна педагогика училищаларыгар преподавателлээбитэ. 1964-93 сс. Ускуустуба устуоруйатын институутугар (1977 сыллаахтан Искусствознание Бүтүн Сойуустааҕы чинчийэр институута, 1992 с. Искусствознание судаарыстыбаннай институута). 1987 с. институукка музыкальнай фольклор уопсай теориятын сектор-лабораториятын тэрийбитэ (кэлин — отдел буолбута). Комплекснай эспэдииссийэлэри Саха сиригэр, Алтаайга, Абхазияҕа, Аджарияҕа, Адыгеяҕа, Башкортостан, Белоруссияҕа, Бурятияҕа, Арҕаа Грузияҕа уонна Сванетияҕа, Монголияҕа, Тувааҕа, Калмыкияҕа, Киргизияҕа, Крымҥа, Узбекистаҥҥа, Краснодаар кыраайыгар тэрийтэлээбитэ.

Нууччалар, эбээннэр, эбэҥкилэр, дьүкээгирдэр, эскимостар, калмыктар, дьэбириэйдэр, цыгааннар, крым татаардарын, шапсугтар уонна да атыттар музыкальнай фольклордарын образецтарын хомуйбута. Эбии баардар (бард) ырыаларын, фолк-рок ансаамбыллар музыкаларын (1960-80-с сс.) чинчийбитэ. Христофор Максимов ырыаларын хомуурунньугун хомуйааччы эрэдээктэрэ буолбута (Дьокуускай, 1962). «Образцы якутского музыкального фольклора» хомуурунньук кинигэ соавтора (Надежда Николаевна Николаевалыын, Дьокуускай, 1981).

1970-с сылларга — 1980-с сыллар саҕаланыыларыгар Головинскай Григорий Львовичтыын уонна психологтар Зараковскай Григорий Михайловичтыын уонна Волохов Владимир Фёдоровичтыын ыччат музыкаҕа вкуустарын чинчийбитэ. 20 сыл устатыгар (1972-92) ССРС композитордарын иһинэн Бүтүн Сойуустааҕы норуот музыкатын хамыыһыйатын салайбыта. Эдэр фольклористар сэминээрдэрин ыытар этэ, аан дойду норуоттарын ыккардынааҕы билим конференцияларын, эспедициялар отчуоттуур сессияларын, фольклор кэнсиэртэрин уонна фестивалларын тэрийсэр этэ.

1990 сыллаахха Бүтүн сойууһутааҕы искусствоведение билим-чинчийэр институутугар искусствоведение дуокторын диссертациятын «Раннефольклорное интонирование: звуковысотный аспект» диэн тиэмэҕэ көмүскээбитэ^[2].

1993-96 сс. — Дьокуускайга Аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын институутун үлэһитэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын Академиятын вице-бэрэсидьиэнэ (1996—1997).

1997 сылтан АХШ-ҕа олороро, Бостоннааҕы норуоттар ыккардыларынааҕы институт (International Institute of Boston) үлэһитэ.

Эдуард Алексеев 2021 сыллаахха кулун тутар 10 күнүгэр Бостоҥҥа өлбүтэ^[2].

Монографиялар:

• «Проблемы формирования лада (на материале якутской народной песни)» (М., 1976);
• «Образцы якутского песенного фольклора» (совм. с Н. Николаевой) (Якутск, 1981);
• «Раннефольклорное интонирование: звуковысотный аспект» (М., 1986, 2-е изд. 2008);
• «Фольклор в контексте современной культуры: Рассуждения о судьбах народной песни» (М., 1988);
• «Нотная запись народной музыки: Теория и практика» (М., 1990).