Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Алексеев Егор Николаевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Алексеев.

Егор Николаевич Алексеев (1883, Иккис Тыыллыма нэһилиэгэ (Мэҥэ-Хаҥалас улууһа) — 1957 сыл муус устар 20 күнэ, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй муосчута, норуот маастара. ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ.

Олоҕун олуктара

1883 сыллаахха Мэҥэ улууһун (билигин Мэҥэ Хаҥалас улууһа) II Тыллымы нэһилиэгэр төрөөбүтэ[1].

Саха АССР худуоһунньуктарын Сойууһун бастакы чилиэннэриттэн биирдэстэрэ этэ[1]. Аҕыйах төбө сүөһүлээх да буоллар, кулаактааһыҥҥа түбэспитэ.

Сэрии сылларыгар бэйэтэ айбыт станогар тараахтары оҥорор буолбута. Үлэтигэр туттар тэриллэрин туһааннаах матырыйааллартан (хотуур чаастарыттан, эрбиилэртэн) бэс силиһиттэн тупсаҕай уктаан оҥороро[2].

1957 сыл муус устар 20 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ.

Айар үлэтэ

Муосчут идэтин бэйэтэ үөрэтэн баһылаабыта уонна бэйэтэ туспа истииллэммитэ[2]. Декоративнай пластиналары, кумааҕыны быһар быһахтары, табахтыыр туруупкалары уонна тараахтары оҥоруунан дьарыктаммыта. Рельефтээх уонна ойута быһар араас техникалары баһылаабыта[1]. Кини айар үлэтэ сэрии кэннинээҕи сылларга Саха сиригэр муосчут ускуустубата сайдарыгар төһүү буолбута[3].

Биллэр үлэлэрэ: «Өстөөҕү самнарар саха аттаах буойуна» скульптура, «Эһэни бултааһын», «Табалаах булчут» (1947) пластиналар, «Кырса» (1953) тараах[4].

1949 сыллаахха оҥорбут «Якутия» диэн ааттаах кумааҕыны быһар быһаҕын И. В. Сталин 70 сааһыгар бэлэхтээбитэ. Оҥоһук киэргэллэринэн биллэр: «Якутия» диэн суруктаах ойута быһыллыбыт уктаах, ол аннынан икки балык ойуутунан киэргэтиллибит[5]. Быһах Бырааттыы Улуу Нуучча норуоттарын Түмэлигэр көрдөрүллүбүтэ, онтон кэлин хас да түмэлгэ харалла сылдьыбыт, билигин Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай уус-уран түмэлигэр сытар[2][4].

Дьиэ кэргэнэ

  • Кэргэнэ — Матрёна Герасимовна Алексеева (аҕатынан араспаанньата Соловьёва)[2][6].
  • Уола — Ефим Георгиевич Алексеев (1912—1972), Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала[2].
  • Кийиитэ — Ася Матвеевна Алексеева (аҕатынан араспаанньата Ицкович, 1911—1974), Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала[2].
  • Сиэннэрэ: Эвелина Ефимовна, Эсфирь Ефимовна.
  • Сиэнэ — Эдуард Ефимович Алексеев (1937—2021), сэбиэскэй уонна Арассыыйатааҕы этно-музыковед, искусствоведение дуоктара, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын Академиятын академига, 100-тэн тахса научнай ыстатыйа ааптара; 1997 сылтан Бостоҥҥа (АХШ) олорбута[6][7].
  • Хос сиэнэ — Вольф-Энтони Дьячков (Канадаҕа төрөөбүт)[2].

Аатын үйэтитии

  • Егор Алексеев уҥуоҕа Мэҥэ Хаҥалас улууһугар баар[6].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 История косторезного искусства в Якутии (рус.). Резчику.ру (13 Ыам ыйын 2017). Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Как дед Егор Сталину подарок дарил (рус.). sakhaopenworld.org (24 От ыйын 2008). Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  3. ↑ Цитата сыыһата: Сыыһа <ref> тиэк (тег); a1 диэн хос быһаарыыларга аналлаах тиэкис суох
  4. ↑ 1 2 Цитата сыыһата: Сыыһа <ref> тиэк (тег); a4 диэн хос быһаарыыларга аналлаах тиэкис суох
  5. ↑ Алексеев Егор Николаевич (рус.). Всенародный исторический депозитарий «Лица Победы». Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Вспомнили с особой благодарностью (рус.). Literra (15 Ахсынньы 2022). Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  7. ↑ Алексеев Эдуард Ефимович (рус.). Национальная библиотека РС(Я). Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.

Категориялар