Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Толоон (Сунтаар улууһа)

Бу тиэрмин атын эмиэ суолталардаах, көр Толоон (суолталара).

Толоон (нууч. Толон) — сэлиэнньэ, Сунтаар улууһун Толоон нэһилиэгин киинэ.

Географията

Сэлиэнньэ Саха сирин соҕуруу-арҕаа чааһыгар баар, Бүлүү өрүс хочотун уҥа кытылыгар, улуус дьаһалтатыттан Сунтаартан хотугулуу-хотугулу-арҕаа диэки (NNW) 46 килэмиэтир кэриҥэ (быһа) тэйиччи сытар. Нэһилиэнньэлээх пуун илин өттүтүгэр А331 массыына суола ааһар.

Климата

Климата резко континентальнай. Саамай сылаас ый (от ыйа) салгын орто температурата 17-18 °C; саамай тымныы (тохсунньу) — −34 − −50 °C. Сыллааҕы орто сөҥүүтэ 250—300 мм[2].

Кэм курдааһына

Толоон МСК+6 кэм курдааһыныгар баар. Туһаныллыбыт бириэмэ UTC-ҕа сыһыаннаах уларыйыыта +9:00[3].

Сунтаар нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Элгээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Тойбохой нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Кириэстээх нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Бордоҥ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Кутана нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Сиэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Арыылаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Күндэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Бүлүүчээн нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Түбэй Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Куокуну нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Маар Күөл нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Аллыҥа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Кэмпэндээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Хадан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Уустуйа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Күүкэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Хоро нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Түбэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Илимниир нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Туойдаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Толоон нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Тэҥкэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Наахара нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)Мирнэй улууһаМирнэй улууһаЛенскэй улуусНьурба улууһаӨлүөхүмэ улууһаҮөһээ Бүлүү улууһа
Толоон нэһилиэгэ (от күөх) Сунтаар улууһун картатыгар

Устуоруйата

Сэбиэскэй кэмҥэ сэлиэнньэ сиригэр-уотугар икки холхуос баара: «Комминтерн» уонна «Кыһыл Толоон». 1942 сыллаахха биир «Комминтерн» холхуоска холбоммуттара[4].

Этимологията

Сэлиэнньэ аата толоон диэн тылтан таҕыспыт[5].

Нэһилиэнньэтэ

Дьон ахсаана
200220102012[6]2013[7]2015[8]2016[9]
152↘127↘124↘122↘121→121
2017[10]2018[11]2019[12]2020[13]2021[14]
→121↘119↘117↗123↗125
50
100
150
200
2002
2016
2021

Эр киһи-дьахтар састааба

2020 сыллааҕы бүтүн Арассыыйатааҕы нэһилиэнньэ биэрэпиһинэн (нууч.) (сах., нэһилиэнньэ гендернай тутулугар эр дьон 55,7 %, оттон дьахталлар 44,3 % ылаллара[15].

Национальнай састааба

2002 сыллааҕы бүтүн Арассыыйатааҕы нэһилиэнньэ биэрэпиһинэн (нууч.) (сах., 152 киһилээх нэһилиэнньэ сахалартан 100 % турара.[16]

Инфраструктурата

Сэлиэнньэ икки уулуссалаах[17].

Сэлиэнньэҕэ МБОУ Толоон Начальнай уопсай үөрэҕи биэрэр оскуола — уһуйаан үлэлиир.

2023 сыл ахсынньытыгар «Информационнай инфраструктура» бырайыак чэрчитинэн нэһилиэккэ 4G куйаар-ситим киирбитэ[18].

Ыһыах. 2025 сыл

Быһаарыылар

  1. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года.
  2. ↑ Георгафия улуса. Официальный информационный портал Республик Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 7 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 9 Сэтинньи 2019 года.
  3. ↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (рус.) (3 Бэс ыйын 2011).
  4. ↑ Толоон сэрии сылларыгар. https://сунтаарсонуннара.рф. Сигэнии күнэ: 7 Атырдьах ыйын 2025.
  5. ↑ Багдарыын Сюлбэ Топонимика Якутии: краткий научно-популярный очерк. — Якутск: Бичик, 2004. — С. 103. — 192 с. — ISBN 5-7696-1972-4
  6. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года.
  7. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года.
  8. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года.
  9. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года.
  10. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года.
  11. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года.
  12. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года.
  13. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года.
  14. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года.
  15. ↑ Население по возрасту и полу. https://14.rosstat.gov.ru. Сигэнии күнэ: 9 От ыйын 2025.
  16. ↑ Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».
  17. ↑ Регионы России → Саха (Якутия) респ. → Сунтарский у. → Толон с. Сигэнии күнэ: 7 Атырдьах ыйын 2025. Архивировано 29 Тохсунньу 2020 года.
  18. ↑ Толоон суотабай ситимҥэ холбонно! https://сунтаарсонуннара.рф. Сигэнии күнэ: 7 Атырдьах ыйын 2025.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар