Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Степанов Ефим Николаевич

Ефим Николаевич Степанов (1950 сыл сэтинньи 10 күнэ, Байаҕантай (Томпо), Саха АССР) — сэбиэскэй уонна Арассыыйа тыйаатырын, киинэтин артыыһа, педагог. П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырын артыыһа, Арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай институтун доцена, тыйаатыр ускуустубатын хаапыдыратын сэбиэдиссэйэ. Арассыыйа Федерациятын норуодунай артыыһа (2025), ССРС, Арассыыйа Федерациятын уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай бириэмийэлэрин лауреата.

Олоҕун олуктара

1950 сыл сэтинньи 10 күнүгэр Томпо улууһун Кириэс Халдьаайы бөһүөлэгэр төрөөбүтэ. 1968 сылтан Платон Алексеевич Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар артыыс-практикант быһыытынан үлэлээн саҕалаабыта[1].

1969 сылга Михаил Семёнович Щепкин аатынан Тыйаатыр үрдүкү училищетыгар үһүс саха устуудьуйатыгар киирбитэ. 1974 сыллаахха училищены бүтэрэн баран, П. А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатыр труппатыгар киирбитэ[2].

1974 сылтан тыйаатыр түмэлин-архивын салайар. СӨ култуура уонна ускуустуба кэллиэһигэр уонна Арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай институтугар артыыс маастырыстыбатыгар үөрэппитэ. Доцент, тыйаатыр ускуустубатын хаапыдыратын сэбиэдиссэйэ[2].

Үөрэнээччилэрэ — тыйаатыр уонна киинэ артыыстара уонна режиссердараИннокентий Луковцев, Айаал Аммосов, Сергей Потапов, Алексей Амбросьев уонна Валентин Макаров[3].

Айар үлэтэ

Улахан оруолларынан Чингиз Торекулович Айтматов «Пегий пёс, бегущий краем моря» сэһэнинэн Андрей Саввич Борисов туруорбут «Хаарыан хампа күөх кытылым» испиктээккэ Кириискэ оруола буолбута[1]. «Илиир хоруол» испиктээккэ сүрүн оруолу толорбута; ону тэҥэ «Алампа, Алампа» испиктээккэ Анемподист Иванович Софроновы, оттон «Улуу Кудаҥсаҕа» Кудаҥсаны оонньообута[1].

«Хаарыан хампа күөх кытылым» испиктээккэ кэлин Орган диэн ытык кырдьаҕас оруолун толорбута[4]. «Ыаллыылар» телесериалга Сиидэркэ оруолун оонньообута[3].

Тыйаатырга сүрүн оруоллара

  • Джоро («Проделки Джоро», М. Тойбаев);
  • Митрофанушка («Недоросль», Д. Фонвизин);
  • Анучкин («Женитьба», Н. Гоголь);
  • Кириск («Хаарыан хампа күөх кытылым», Ч. Айтматов);
  • А. И. Софронов («Алампа, Алампа», Н. Лугинов);
  • Кудаҥса («Улуу Кудаҥса», Ойуунускай);
  • Лир («Король Лир», В. Шекспир);
  • Күһэнэй («Лоокуут уонна Ньургуһун», Т. Сметанин);
  • Аптекарь («Биирдэ куоракка», В. Шекспир);
  • Хохочой («Чыҥыс Хаан ыйааҕынан» Н. Лугинов);
  • Макарьев («Кэрэ көмүскэлигэр», И. Гоголев);
  • Городулин («Сатабыллаах саһыл саҕалаах», А. Островский);
  • Мэкчэ («Дыгын Дархан», И. Гоголев);
  • Отец Федор («Көмүөл») В. Васильев — Харысхал).

Тыйаатыр сыанатыгар туруоруулара

  • «Наара Суох» (И. Гоголев), саҥатык туруоруу;
  • «Олох дьэбэрэтэ» (А. Софронов);
  • «Татыйаас» (М. Михайлова);
  • «Уйбааныс» (А. Софронов);
  • «Алаас ортотугар соҕотох бэс» С. Ермолаев.

Уһуллубут киинэлэрэ

  • «Ыаллыылар» (телесериал), 1999, режиссер Л. Васильева;
  • «Тайна Чингисхана», 2009, режиссер А. Борисов;
  • «Белый ягель», 2014, режиссер В. Тумаев;
  • «Ыаллыылар» (уус-уран киинэ), 2016, режиссер А. Кириллин;
  • «Уол оҕото», 2017, режиссер В. Мункуев;
  • «Тиэтэйбит», 2020, режиссер Р. Дорофеев;
  • «Вертолет», 2021, режиссер М. Лукачевский[5].

Библиографията

  • «Андрей Борисов и Саха театр на рубеже столетий» (2000);
  • «Геннадий Сотников» (2010);
  • «Антология Саха театра» (2010, үс туомнаах);
  • «Ежегодник Саха театра. Сылтан сыл» (2012);
  • «Ежегодник Саха театра. Театральные сезоны 2011—2014» (2014)[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР Үрдүкү Сүбэтин Ытык грамотата (1984);
  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1985);
  • ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтэ (1986) — «Желанный голубой берег мой» испиктээккэ Кириск оруолун толорбутун иһин;
  • РСФСР үтүөлээх артыыһа (1993);
  • Арассыыйа Федерациятын Судаарыстыбаннай бириэмийэтэ (1998) — «Король Лир» испиктээккэ сүрүн оруолу толорбутун иһин;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа (2001);
  • Доҕордоһуу уордьана;
  • Платон Алексеевич Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай бириэмийэтэ (2011) — үс туомнаах «Антология Саха театра» бэлэмнээн таһаарбытын иһин;
  • Арассыыйа Федерациятын норуодунай артыыһа (кулун тутар 25 күнэ 2025 сыл)[2][1].

Дьиэ кэргэнэ

Кэргэнэ — Наталья Степанова, артыыс. Бииргэ «Ыаллыылар» телесериалга уһуллубуттара[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 Артист Саха театра Ефим Степанов удостоен звания народного артиста РФ (рус.). Якутия 24 (25 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Степанов Ефим Николаевич (рус.). Межпоселенческая централизованная библиотечная система Томпонского улуса. Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Ефиму Степанову присвоено звание народного артиста России (рус.). Якутия Daily (26 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.
  4. ↑ Спектакль, изменивший якутский театр (рус.). Якутское-Саха информационное агентство (2019). Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.
  5. ↑ Ефим Степанов (рус.). Кинопоиск. Сигэнии күнэ: 24 Ахсынньы 2025.

Литература

Степанов Е. Н., Борисов А. С. Андрей Борисов и Саха театр на рубеже столетий. — Дьокуускай, 2000. Степанов Е. Н. Геннадий Сотников. — Дьокуускай, 2010. Антология Саха театра / хомуйан оҥордо Ефим Николаевич Степанов. — Дьокуускай, 2010. — 3 туом.

Сигэлэр

Степанов Ефим Николаевич // Томпо улууһунааҕы элбэх нэһилиэк киин бибилэтиэкэтин тиһигэ. Артист Саха театра Ефим Степанов удостоен звания народного артиста РФ // Якутия 24. Спектакль, изменивший якутский театр // Саха-Иркутскайдааҕы иһитиннэрэр ааҕыныстыба.

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар