Саха ата
Саха ата — Саха Сирин аборигеннай боруодата.
Саха ата уруулуу монгуол атыгар тэҥнээтэххэ төһө эмэ үрдүк, улахан уонна бөдөҥ. Саха Сирин экстремальнай тымныы климатыгар бэйэтэ адаптацияланан үөскээбит, кыһын дириҥ хаар анныттан оту хаһан сиир.
Саха ата - аан дойду үрдүгэр саамай хоту үөскээбит боруода. Улахан төбөлөөх, кылгас суон моойдоох, кэтит түөстээх, уһун киппэ эттээх-сииннэх, кэтит лаппаҕар көҕүстээх, кылгас атахтаах, хоту тыйыс усулуобуйатыгар хаар анныттан хаһан аһыы үөрүйэх.
Уратылара
Саха сылгыта хас да тииптээх:
- Хотугу тиип - ыраас саха боруодата дэнэр, сороҕор Орто Халыма эбэтэр Верхоянскай ата диэн ааттыыллар. Атыыра 139 см (13,3 ч) холун ортотунан 137 см (13,2 см) кээмэйдииллэр. Бу боруода саамай сыаналааҕынан аатырар.
- Иккис тиип - соҕурууҥҥу арыый кыра көрүҥ. Орто үрдүгэ 135 см (13,1 ч) атыыра 132 см (13,0 ч) биэтэ онтон кыра.
- Үһүс тиип - соҕурууҥҥу көрүҥ, атын боруодалары кытта буккуспатах уонна Саха сири киин улуустарыгар киэҥник тарҕаммыт. Бу тиип атыыра 141 см (14,0 ч), биэтэ - 136 см (13,2 см) тиийэр.
Саха ата үксүн тураҕас, күрэҥ, улаан, сурдуҥу өҥнөөх, дэҥҥэ саалыр буолар. Курдаах, наскылаах, ураанньыктаах, эбэтэр баһырҕас буолар. Эттээх боруодаларга киирсэр, 6 ыйдаах убаһа аҥардас этин ыраас ыйааһына 105 киилэ, 2,5 сааһыгар - 165 кг, сааһын сиппитэ -228 киилэҕэ тиийэр. Тыыннаах ыйааһына 430-470 киилэҕэ тиийэр.
Култуура
2025 сылга Дьокуускай куорат дьаһалтатыгар саха атын киинин тутар бырайыага киллэриллибитэ.
Саха сылгытын киэҥ араҥаҕа таһаарар сыалтан маннык киин Дьокуускайга баар буолуутун туһунан бары биир санааҕа кэллибит. Саха норуотун култууратын биир төрүтэ буолара этилиннэ. Киин сүрүнэ ат туризмын бизнеһэ буолуон сөп. Онно үлэлииргэ бэлэмнээх урбаанньыттар бааллар. Киин тутуллуон сөптөөх сиригэр историческай миэстэлэр, саханы төрүттээбит Эллэйи кытта сибээстээх пааматынньыктар, айылҕа кэрэ эбийиэктэрэ бааллар.
— Евгений Григорьев, Евгений Григорьев Telegram ханаала[1]
Быһаарыылар
Сигэлэр
- ЯКУТСКАЯ Архивная копия от 15 Тохсунньу 2010 на Wayback Machine
- Сылгы или Саха ата — якутская лошадь.