Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Платонов Юрий Егорович

Юрий Егорович Платонов (1941 сыл бэс ыйын 18 күнэ, Майа — 2020 сыл бэс ыйын 29 күнэ) — саха сэбиэскэй ырыаһыта, РСФСР үтүөлээх артыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһасаха эстрадатын тэрийээччи[1][2].

Олоҕун олуктара

1941 сыллаахха бэс ыйын 18 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.

1964 сыллаахха Дьокуускайдааҕы өрүс училищетын бүтэрэн, Жатайдааҕы устар ааллары өрөмүөннүүр собуокка механик көмөлөһөөччүтүнэн үлэҕэ киирбит.

1965—1967 сыллардаахха Римскай-Корсаков аатынан Ленинградтааҕы судаарыстыбыннай консерваторияҕа вокал салаатыгар үөрэммит, ол эрэн дьиэтигэр суһал быһыы-майгы буолан, Саха сиригэр төннүбүт, онно «Механик Кулибин» теплоходка механик көмөлөһөөччүтүнэн үлэлээбит.

1967 сыллаахха Былатыан Ойуунускай аатынан Саха судаарыстыбыннай музыка-драма тыйаатырыгар ырыаһытынан үлэҕэ киирбит.

1968 сыллаахха Москваҕа эстрада ускуустубатын Бүтүн Арассыыйатааҕы айар мастарыскыайыгар уһуйууну ааһан, саха эстрадатын бастакы идэтийбит артыыһа буолбут.

1992 сыллаахха Култуура уонна ускуустуба кэллиэһигэр саҥа эстрада салаатын арыйбыт, онно педагогунан үлэлээбит.

2004 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан Саха судаарыстыбыннай университетын (билигин — М. К. Аммосов аатынан ХИФУ) «Культурология» идэтинэн үрдүк үөрэҕи бүтэрбит.

2005 сыллаахха «фольклор уонна төрүт култуура кафедратын доцена» буолбута. Олоҕун бүтэһик сылларыгар дылы университетка үлэлээбит.

2020 сыллаахха бэс ыйын 29 күнүгэр өлбүт[3][4].

Айар үлэтэ

1960-1970-с сыллардаахха «Якутская эстрада-72», «Чолбон», «Кустук», «Сияние Севера», «Мелодия Севера» ырыа бөлөхтөрүн тэрийбит.

Бу айар бөлөхтөр кэллэктииптэрин кытта ССРС үрдүнэн көхтөөхтүк гастроллаабыттар, Саха АССР литературатын уонна ускуустубатын күннэригэр Магадааҥҥа, Иркутскайга, Амур уобалаһыгар, ону таһынан Монголияҕа кэнсиэрдээбиттэр.

1970 сыллаахха Москваҕа 15 устудьуон эстрада ускуустубатын бүтүн Арассыыйатааҕы айар мастарыскыайыгар үөрэнэ барарын көҕүлээбит. Устудьуоннар ортолоругар Марфа уонна Сергей Расторгуевтар, Федор Колосов, Владимир Заболоцкай, Наталья Кирюшкина (Шестакова) бааллар эбит. Кинилэр бөлөхтөрө «Саха эстрадата-72» диэн ааттаммыт.

1990 сыллаахха «Цииркэ уонна эстрада ускуустубатын өрөспүүбүлүкэтээҕи айар мастарыскыайа» (РТМЦЭИ) диэн ааттаах бэйэтин кэнсиэпсийэтин олоххо киллэрбит. Бу мастарыскыайга маастар-салайааччынан 25 сыл устата үлэлээбит.

Юрий Платонов үөрэнээччилэрэ биллиилээх эстрада артыыстара буолбуттар: Герман уонна Клавдия Хатылаевтар, Лариса Троева, Чыскыырай, Варвара Аманатова, Сахаайа, Лэгэнтэй, Сиэйэ уола, Саарын, Уруйдаана Харитонова, Ангелина Файрушина, Тамара Попова, Мирослав Егоров, Сергей Расторуев уо.д. а[5][6].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1981);
  • «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл (1987 сыл);
  • РСФСР култуураҕа Министиэристибэтин «БАМ тутуутугар култууранан хааччыйыы иһин» Бочуот бэлиэтэ (1987 год);
  • РСФСР үтүөлээх артыыһа (1991);
  • Арассыыйа Федерациятын «Арассыыйа флотугар 300 сыл» мэтээлэ (1996 сыл);
  • Саха сирин Бырабыыталыстыбатын грамотата (1998 сыл);
  • «Гражданскай килбиэн» Саха сирин ураты буолуутун бэлиэтэ (2006 год);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа;
  • Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо;
  • Уус-Майа улууһун Ытык олохтооҕо[7].

Аатын үйэтитии

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Баһылыгын Айсен Николаев 2021 сыл олунньу 11 күнүнээҕи Ыйааҕынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Эстрада судаарыстыбыннай тыйаатырыгар Юрий Платонов аата иҥэриллибит[8].

Быһаарыылар

  1. ↑ Юрий Егорович Платонов (рус.). Государственный театр эстрады Республики Саха (Якутия) имени Ю.Е. Платонова. Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  2. ↑ Юрий Егорович Платонов — АУ "ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ТЕАТР ЭСТРАДЫ РС(Я) ИМ. Ю.Е. ПЛАТОНОВА"(биллибэт). sakhaestrada.ru. Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  3. ↑ Вечная память! (рус.). Якутский институт водного транспорта. Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  4. ↑ Первые профессиональные артисты эстрады (рус.). https://studbooks.net/. Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  5. ↑ Платонов Юрий (рус.). «SakhaNews». Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  6. ↑ Театру эстрады Якутии присвоили имя заслуженного артиста РСФСР Юрия Платонова (рус.). «Якутское-Саха Информационное Агентство (ЯСИА)» (11 февраля 2021). Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  7. ↑ Ушел из жизни первый профессиональный артист эстрады Якутии Юрий Платонов — Yakutia-daily.ru, Yakutia-Daily.ru — свежие новости Якутии и Якутска – все важное и интересное (29 Бэс ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.
  8. ↑ В Театре эстрады Якутии прошло торжество в честь присвоения имени Юрия Платонова — ЯСИА, Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ysia.ru — ЯСИА (11 Олунньу 2021). Сигэнии күнэ: 18 Кулун тутар 2026.

Литература

  • Сахалыы ырыабыт ыырын кэҥэппитэ: [саха биллиилээх эстраднай ырыаһыта, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх артыыһа, СР норуодунай артыыһа, эстрада вокалист-солиһа, «Ыллыыр куолас сайдыыта» оскуола концепциятын ааптара, ХИФУ фольклорга уонна национальнай култуураҕа кафедратын доцена Ю. Н. Платонов 70 сааһыгар] / Ким Дьячковскай — Анаарар // Киин куорат. — 2011. — От ыйын 14 күнэ. — С. 25.

Категориялар