Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Петров Афанасий Прокопьевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Петров.

Петров Афанасий Прокопьевич (1915 сыл тохсунньу 31 күнэ, Уус-Алдан улууһа, Саха уобалаһа — 1998, Дьокуускай) — саха сэбиэскэй артыыһа уонна режиссера, РСФСР уонна Саха АССР норуодунай артыыһа.

Олоҕун олуктара

1915 сыл тохсунньу 31 күнүгэр Уус-Алдан улууһун II Өлтөх нэһилиэгин Бэйдиҥэ сэлиэнньэтин Уһун Эбэ диэн алааска дьадаҥы кэргэҥҥэ төрөөбүт.

Үс кылааһы Дойду алын оскуолатыгар, онтон төрдүһү Дьокуускай куорат 3 №-дээх оскуолатыгар бүтэрбит.

1932—1936 сылларга Москва куоракка А. В. Луначарскай аатынан Ил театр искусствотын институтун (билигин ГИТИс) иһинээҕи саха студиятыгар үөрэммит.

1936 сылтан Дьокуускайдааҕы Ил драма театрын артыыһа.

1940—1941 сылларга Ньурба иккис колхуос театрын салайааччыта.

1950 сыл — Саха АССР үтүөлээх артыыһын аатын ылбыт.

1953—1955 сылларга Москваҕа М. С. Щепкин аатынан театр училищетын саха студиятын ассистена уонна режиссера.

1998 сыллаахха өлбүт[1][2][3].

Айар үлэтэ

Тыйаатырга оруоллара

Сүүстэн тахса оруолу оонньообута, олор истэригэр:

  • Кудряш («Гроза», А. Островскай)
  • Жухрай («Как закалялась сталь», Н. Островскай)
  • Бывший («Дьадаҥы Дьаакып», А. Софронов)
  • Най («Күкүр уус» С. Омоллоон)
  • Оруос баай («Кыһыл ойуун» П. Ойунскай)
  • Ыналба («Оҕону баҕарбыт» П. Ойунскай)
  • Павел Долгунов («Колонияттан коммуннаҕа» А. Аччыгыйа)
  • Егор Егорович («Бырааттыылар» С. Ефремов)
  • Нүөһэр Дархан («Өлүөнэ сарсыардата» И. Гоголев)
  • Кубаров («Сүрэх тэбэрин тухары» Софрон Данилов)
  • Боһукка («Туйаара» В. Протодьяконов)
  • Мэппэллэ Мэхээлэ («Гавриил Егоров» И. Находкин)
  • Чибисов («Человек с ружьем» Н. Погодин)
  • Анучин («Первые искры» А. Малькова-Клиорина)
  • Деникин («Чуумпу Дон» М. Шолохов)
  • Дункан ыраахтааҕы («Макбет» В. Шекспир)
  • Кутейкин («Недоросль» Д. Фонвизин)
  • Яичница («Кэргэн кэпсэтии» Н. Гоголь)
  • Мультик («Вечер» А. Дударов)[4]

Тыйаатырга туруоруулара

  • «Шёлковое сюзане» Каххар (1953)
  • «Молодой человек» Мдивани уонна Киров (1956)
  • «Хитрый Будамшу» Шагжин (1958)

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1950)
  • Саха АССР норуодунай артыыһа (1957)
  • РСФСР үтүөлээх артыыһа (1962)
  • Ленин уордьана (1971)
  • РСФСР норуодунай артыыһа[5] (1975)
  • «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» мэтээл
  • «За доблестный труд в ознаменование 100-летия со дня рождения В. И. Ленина» мэтээл
  • «За трудовое отличие» мэтээл (1958)
  • «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл
  • 30 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг. мэтээл[6].

Аатын үйэтитии

Кини аатын Уус-Алдан улууһун Бэйдиҥэ нэһилиэгин Норуот айымньытын дьиэтэ сүгэр[7].

Быһаарыылар

  1. ↑ Афанасий Петров. Кино-Театр.Ру. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026.
  2. ↑ Петров Афанасий Прокопьевич. Саха театр. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026. Архивировано из оригинала 30 Тохсунньу 2018 года.
  3. ↑ 90 лет со дня рождения А.П. Петрова, народного артиста РСФСР. Кино-Театр.Ру. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026.
  4. ↑ Петров Афанасий Прокопьевич. Театральная энциклопедия. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026. Архивировано 30 Бэс ыйын 2017 года.
  5. ↑ О присвоении почетного звания народного артиста РСФСР Петрову А. П. — артисту Якутского драматического театра им. П. А. Ойунского: Указ Президента Верх. Совета РСФСР от 13 янв. 1976 г. // Ведомости Верх. Совета РСФСР. — 1976. — № 3. — С. 32
  6. ↑ Вечер, посвященный 85-летию Усть-Алданского улуса. Государственное собрание Республики Саха. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026. Архивировано 30 Тохсунньу 2018 года.
  7. ↑ Бейдигинский центр народного творчества имени Афанасия Прокопьевича Петрова. Подробная информация: расписание, фото, адрес и т. д. на официальном сайте Культура.РФ (рус.). Культура.РФ. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2026.

Литература

  • Кырдьаҕас артыыс санаата : РФ уонна СР нар. артыыhа А. П. Петровы кытта кэпсэтии / кэпсэттэ И. Антипина // «Саха Сирэ». — 1996. — Ыам ыйын 23 к.
  • Апросимов В. В. Тускун. Петров Афанасий Прокопьевич уонна да атыттар тустарынан көрдөөх түгэннэр // Апросимов, В. В. Тускун. Дьаакып Кыычыкынтан саҕалаан…: (Саха театрдарыттан көрдөөх түгэн). — Дьокуускай, 2000. — С. 32—35.
  • Емельянов С. Последний из могикан: [о нар. артисте России и Якутии А. П. Петрове] // «Полярная звезда». — 2001. — № 3. — С. 55.
  • Сивцев С. Н. — Доллу. Улахан олох кылгас түгэннэриттэн // Сивцев С. Н. — Доллу. Хатыламмат түгэннэр, умнуллубат айаннар : П. А. Ойуунускай аатынан Саха гос. драм. театрын 70 сылыгар ананар. — Дьокуускай, 2000. — С. 9—15.
  • Сиэн Чолбодук. «Мин мэлдьи баай этим…» // Сиэн Чолбодук. Быыс аhыллар… — М., 2000. — С. 61—67.
  • Афанасий Прокопьевич Петров // Саха саарыннара: [биогр. ыйынньык]. — Дьокуускай, 1998. — С. 231—232.
  • Никитин П. А. П. Петров // Никитин, П. Мастера якутской сцены. — Якутск, 1985. — С. 22—23.

Категориялар