Алексеев Егор Егорович

РБА СС ГЧ ХААОКИ экспертизата

Logo-ran-yakytsk.png

Арассыыйа билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын институтун экспертизатын ааспыт

Сиһилии
Aprove.svg

РБА СС ГЧ ХААОКИ экспертизата

Arrow-Right.png
Logo-ran-yakytsk.png
Арассыыйа билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын институтун экспертизатын ааспыт

Алексеев Егор Егорович (1930 сыл от ыйын 12 күнэ, Ньурба улууһа, Саха АССР2010 сыл алтынньы 24 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй, Арассыыйа устуорук учуонайа, публицист, устуоруйа билимин дуоктара.

Олоҕун олуктара

1930 сыллаахха от ыйын 12 күнүгэр Саха АССР Ньурба оройуонун Мэгэдьэк нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1957 с. Москубатааҕы култуура институтун бүтэрбитэ.

1957—1958 сс. — Саха АССР култууратын министиэристибэтин иниспиэктэрэ.

1958—1960 сс. — Саха АССР Киин судаарыстыбаннай архыыбын билим үлэһитэ.

1960—1964 сс. — Саха судаарыстыбаннай университетын ССРС устуоруйатын кафедратын үрдүкү лабараана.

1964—1965 сс. — Саха судаарыстыбаннай университетын аспирана.

1965—1988 сс. — Саха судаарыстыбаннай университетыгар: преподаватель, үрдүкү преподаватель, дассыан.

1966 с. — устуоруйа билимин хандьыдаатыгар «Роль В. И. Ленина в установлении и упрочении Советской власти в Якутии» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын көмүскээбит.

1971 с. — «дассыан» учуонай аат иҥэриллибитэ.

1989 сылтан — омуктар ыккардыларынааҕы сыһыаннар уонна этносоциальнай процесстар салааларын билим үрдүкү үлэһитэ.

1999 с. — устуоруйа билимин дуоктарыгар «Национальный вопрос в РС (Я). 1917—1944 гг.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.

1999—2004 сс. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятын Гуманитарнай чинчийии институтун устуоруйаҕа салаатын билим үлэһитэ, кылаабынай билим үлэһитэ.

2010 сыллаахха алтынньы 24 күнүгэр өлбүтэ.

Билим-чинчийэр үлэтэ

Учуонай сыралаах үлэтин биир сүҥкэн өҥөтүнэн Саха сирин бөдөҥ бэлиитиктэрин, судаарыстыбаннай диэйэтэллэрин — А. Е. Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй, М. К. Аммосов, П. А. Ойуунускай, И. Н. Барахов, И. Е. Винокуров, С. В. Васильев, В. Г. Павлов — олохторун-дьылҕаларын чинчийэн, кинилэр тустарынан кинигэлэри суруйан күн сирин көрдөрбүт.

Е. Е. Алексеев — өрөспүүбүлүкэҕэ омуктар ыккардыларынааҕы сыһыаннаһыы устуоруйатын уонна Саха сирин судаарыстыбаннай тутуутун үөрэппит чинчийээччинэн биллэр, 30-ча научнай манагыраапыйа, кинигэ, боросуура уонна 400 билим ыстатыйа ааптара. КГБ архыыптарын чинчийэн, өрөспүүбүлүкэ уорганнарын Сталин террорын кэминээҕи үлэлэрин, сымыйанан буруйдаммыттар үтүө ааттарын чөлүгэр түһэриини суруйан сырдаппыт:

  • «Признаю виновным: Служба безопасности Республики Саха» (М.,1996);
  • «Обреченные» (Якутск, 1993);
  • «КГБ-ФСБ историк хараҕынан» (Якутск, 2000);
  • «В. Скрипин — идейный преемник И. Ласкова. Об очередном наступлении на П. А. Ойунского, М. К. Аммосова, И. Н. Барахова» (Якутск, 2003).

В. И. Ленин уонна Саха Сирэ тиэмэтигэр:

  • «Роль В. И. Ленина в установлении и упрочении Советской власти в Якутии» (Якутск, 1962);
  • «По пути полного укрепления власти самих трудящихся (Роль В. И. Ленина в исторических судьбах народов Якутии)» (Якутск, 1970);
  • «Кривда и правда о Ленине» (Якутск,1993).

А. Е. Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй олоҕун-үлэтин чинчийии:

  • «Өксөкүлээх Өлөксөй» (Якутск, 1962);
  • «Өксөкүлээх көмүскэлигэр» (Якутск, 1993);
  • «А. Е. Кулаковский и XXI век» (Якутск, 2002);
  • «Мировоззрение А. Е. Кулаковского» (Якутск, 2002).

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх диэйэтэлэ (1992);
  • А. Е. Кулаковскай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата (1995);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын академиятын дьиҥнээх чилиэнэ;
  • Нам улууһун Ытык олохтооҕо;
  • Таатта улууһун Ытык олохтооҕо;
  • Үөһээ Бүлүү улууһун Ытык олохтооҕо;
  • Ньурба улууһун Ытык олохтооҕо;
  • Бүлүүчээн нэһилиэгин Ытык олохтооҕо.

Литература

  • Биобиблиографический справочник
  • Сыроватский А. Книга о великом вожде // Молодёжь Якутии. — 1962. — 27 дек.
  • Познанский В. С. В. И. Ленин и Советская Якутия // Изв. Сиб. отделения АН СССР. Сер. обществ., наук. — 1965. — Вып. 1 — № 1. — С. 102—105.
  • Иванов В. Н. В. И. Ленин о судьбах якутского народа // Полярная звезда. — 1965. — № 6. — С. 121—124.
  • Боескоров Г. Сыралаах үлэ, сырдык дьулуур түмүгэр // Хотугу сулус — 1968 — № 1. — С. 138—141
  • Гоголев Н., Цугель-Аммосова Р. И. По пути, указанному В. И. Лениным // Соц. Якутия. — 1970. — 16 авг.
  • Демидов В. А. Октябрь и национальный вопрос в Сибири 1917—1923 гг. — Новосибирск. 1977. — С. 12—19
  • Читатели нам пишут: Письмо Николаева С. И. из г. Якутска // Вопросы истории КПСС. — 1980. — № 8. — С. 112—115
  • Сыромятников Г. С. Литературно-художественная критика в Якутии (1939—1975). — Якутск, 1990. Об Алексееве Е. Е. — С. 142, 157, 165, 170, 254, 255.
  • Багдарыын Сүлбэ. Өргөс — кылаан киһи // Кыым. — 1992. — От ыйын 7 к. — С. 4.
  • Федосеев И. Кырдьыгы кынат оҥостон // Саха сирэ. — 1992. — Сэтинньи 3 к. — С. 6.
  • Быков И. Очень своевременная книга // Якутия. — 1999 — 10 февр.
  • Борисов И. Кырдьык иhин мөккүhэр // Забота-Арчы. — 1999. Алтынньы 7 к.
  • Ксенофонтов В. КГБ-ФСБ историк хараҕынан // Ил Тумэн — 2000 — Атырдьах ыйын 30 к. — С. 12.