Сибииргэ уоспа дьаҥа тарҕаныытын хронологията

Уоспа дьаҥа XX үйэ бастакы уон сылларыгар диэри Сибиири барытын хабара (аныгы Уһук Илин сирин-уотун ааҕан туран).

Сыла[1] Сирэ Содула
1610 Нарым куорат кураанахсыйбыт
1630 Дьиэһиэй уеһа
1631 Туруханскай
1634 Туруханскай
1651 остуолба тоҥустарыгар уонна сахаларга
1652 Өлөөн сахаларыгар уонна Өлүөнэ алын тардыытын тоҥустарыгар остуолба тоҥустарын ахсаана икки төгүл аччаабыта
1653 Өлөөн сахаларыгар, Өлүөнэ алын тардыытыгар олохтоохтор ахсааннара биэс төгүл аччаабыт
1669 Охотскай байҕал олохтоохторугар
1670 Охотскай байҕал кытылын олохтоохторугар
1684 Чукоткаҕа
1689 Саха сирин хотугулуу-арҕаатыгар
1690 Саха сирин хотугулуу-арҕаатыгар, Охотскай байҕал кытылын олохтоохторугар
1691 Чукоткаҕа, Саха сирин хотугулуу-арҕаатыгар, Охотскай байҕал кытылын олохтоохторугар, Анаадыр остуруогун дьүкээгирдэригэр Анадырга элбэх киһи өлбүтэ
1692 Чукоткаҕа, Охотскай байҕал кытылын олохтоохторугар, Саха сирин хотугулуу-арҕаатыгар
1715 коряктарга, Олютор остуруокка]]
1745 Иркутскайга, Нерчинскэйгэ
1752 Иркутскайга элбэх киһи өлбүтэ
1758 сахаларга
1767 камчадалларга, Охотскайтан тиийбит Камчатка соҕуруулуу-илин өттүн олохтоохторо ыалдьан өлбүттэрэ
1768 камчадалларга 20 тыһыынча киһи өлбүт
1769 Камчаткаҕа (дьаҥ бүтүүтэ) 5767 киһи өлбүт
1772 бүрээттэргэ
1773 Верхоянскай уокурукка
1774 Верхоянскай уокурукка
1775 Верхоянскай уокурукка
1776 Верхоянскай уокурукка
1833 Зашиверскай (хара уоспа) нэһилиэнньэ барыта кэриэтэ өлбүтэ
1835 Камчаткаҕа
1850 Дьэһиэй губерниятыгар
1855 Походскайга Халыма төрдүгэр
1874 Иркутскайга, Верхоленскай уокурукка
1875 Ууда кыраайыгар уонна истиэп олохтоохторугар истиэпкэ 263 киһи өлбүт
1876 Ууда кыраайыгар уонна Сойуоттарга
1881 Иркутскайга (Амуртан саллааттар аҕалбыттар)
1882 Дьокуускайга
1883 Устьянскайга
1884 Булуҥҥа уонна Быков тумулугар Сахаларга, Алаһыай уонна чаун туундара чукчаларыгар
1885 Аллараа Халымаҕа, чукчаларга
1886 Конунскай ыстаансыйаҕа
1887 Иркутскай губерния Киренскэй уокуругар
1892 Иркутскайга
1893 Иркутскайга
1901 Братскай волостька
1905 Братскай волость Кежма сэлиэнньэтигэр 50 киһи өлбүт
1909 Иркутскай уеһын Суховскай волоһыгар, Зуя сэлиэнньэтигэр, Цейлотка, Суховскайга
1910 Китой сэл., Тайтуркаҕа, Тулунов уонна Балаган уезтарыгар
1911 Орто Шергольджин сэл., уонна Аллараа нарым приходугар
1912 Иркутскайга (10 сүһүрбүт киһи)
1913 Иркутскайга (31 сүһүрбүт киһи)
1914 Иркутскайга (16 сүһүрбүт киһи)
1916 Иркутскайга (103 сүһүрбүт киһи)
1917 Томскайга
1918 Иркутскайга (151 сүһүрбүт киһи)
1920 Омскайга, Троицкосавскай сэл.
1926 Балаганскайга (12 сүһүрбүт киһи), Нижнеудинскайга, Тангуйга

Быһаарыылар

  1. Задонина Н. В. Хронология природных и социальных феноменов в Сибири и Монголии. — Иркутск: Изд-во Иркут. гос. ун-та, 2008. — С. 186—349. — ISBN 978-5-9624-0315-1