Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Потапов Серафим Георгиевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Потапов.

Потапов Серафим Георгиевич(1904, Үөһээ Бүлүү, Саха уобалаһа — 1941 сыл ахсынньы 12 күнэ, Колымский край[d]) — сэбиэскэй судаарыстыбыннай диэйэтэл, сахалартан биир бастакы устуорук, кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс. 1938 сыллаахха репрессияҕа түбэспит.

Олоҕун олуктара

Кини 1904 сыллаахха Бүлүү уокуругун Үөһээ Бүлүү нэһилиэгэр (билигин Үөһээ Бүлүү улууһа) баай атыыһыт Георгий Батаакап кэргэнигэр төрөөбүт. 1915 сыллаахха Үөһээ Бүлүүгэ оскуоланы, 1919 Дьокуускайга реальнай училищены бүтэрбит.

1920—22 сылларга хомсомуол (ЫРКС) Бүлүү уеһынааҕы кэмитиэтин сэкиритээринэн үлэлээбит. 1920 сыл алтынньытыттан БСК(б) баартыйаҕа хандьыдаат.

1922 сыллаахха үрүҥнэр Бүлүү куоратын осадалаабыт кэмнэригэр куорат коменданын көмөлөһөөччүтэ буолбут уонна Мастаахха үрүҥнэри утары сэриигэ көхтөөхтүк кыттыбыт.

1922-1926 сыллардаахха I Москубатааҕы Судаарыстыбыннай университет сэбиэскэй правоҕа факультетын үөрэнэн бүтэрбит. 1926—1929 сыллардаахха Саха АССР Главсудугар бастаан прокурор көмөлөһөөччүтүнэн, онтон прокурорунан, итиэннэ облглавлит сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.

1929 сыл муус устар ыйыгар БСК(б)П Намнааҕы ячейкатын секретарынан үлэлээбит. Ити сыл бүтэһигэр БСК(б)П Саха сиринээҕи обкомун информация салаатын сэбиэдиссэйэ буолбут.

1929—1931 сылларга Саха КСК сэкиритээрэ, Саха АССР Совнаркомун консультаана. 1931 сылтан «Автономная Якутия» хаһыат рабселькоровскай салаатын сэбиэдиссэйэ.

1931 сыл бүтэһигиттэн Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатын, онтон кыһа Москубатааҕы салаатын дириэктэринэн 8лэлээбит (1938 сыл ыам ыйыгар диэри).

1930-1932 сыллардаахха Саха кыраайын үөрэтэр уопсастыбаны салайбыта.

1938 сыллаахха репрессияҕа түбэспит. Бэс ыйын 23 күнүгэр Москубаҕа «саха буржуазнай омугумсуйар өрөбөлүүссүйэни утарар подпольетын кыттыылааҕын быһыытынан» тутуллубут (П. А. Ойуунускайдыын, Г. В. Ксенофонтовтуун). 1938 сылллаахха тохсунньу 19 күнүгэр 10 сылга лааҕырга ууруллубут, 5 сылга бырааба быһыллыбыт, мала-сала былдьаммыт. 1939 сыллаахха алтынньы 25 күнүгэр Халыма лааҕырыгар ыытыллыбыт. Мас кэрдээччинэн, сир хаһааччынан үлэлээбит.

1941 сыллаахха ахсынньы 12 күнүгэр Халымаҕа хаайыыга сутаан өлбүт.

1957 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр, буруйа суоҕа быһаарыллан, реабилитацияламмыта. ССКП Москуба куораттааҕы кэмитиэт кинини партияҕа чөлүгэр түһэрбит[1][2][3][4].

Айымньылара

С. Г. Потапов 20-тэн тахса кинигэни уонна брошюраны 500-тэн тахса ыстатыйаны суруйан бэчээттэппитэ[5].

  • Охотские тунгусы // Якутские зарницы. 1926. № 3. С. 27-29;
  • Иностранный ученый мир о литературе национальных меньшинств СССР: (Обзор печати) // Автономная Якутия. 1927. 6 марта;
  • Обзор литературы о Китае // Автономная Якутия. 1927. 27, 30, 31 марта;
  • В Якутской комиссии Академии наук СССР // Автономная Якутия. 1930. 25 февр.;
  • Герои гражданской войны в Якутии. Якутск, 1931;
  • Бойцы социалистической стройки Якутии: Очерк. Якутск, 1931;
  • Об итогах VII Всеякутского съезда Советов. Якутск, 1931;
  • Народности севера Якутской АССР на путях к социализму. Якутск, 1932 (Н. Алексеевтыын);
  • Национальное искусство Якутии. Якутск, 1932; Якутская картинная галерея. Б. м., 1932;
  • Якутская АССР: Учебное пособие по краеведению для 3-4 класса начальной школы. Якутск, 1935 (сахалыы).

Кини туһунан

  • Сафронов Ф., Алексеев Н. Краевед, журналист, историк // Социалистическая Якутия. 1967. 28 июля;
  • Синеглазова В. Ты помнишь, товарищ…: (Восп.). Якутск, 1967. С. 91, 94, 102;
  • Алексеев Н. Талантливый журналист и краевед // Полярная звезда. 1969. № 1. С. 112—116;
  • Советские историки-якутоведы, 1973. С. 58-60;
  • Алексеев Н. М. С. Г. Потапов — журналист и краевед. Якутск, 1976;
  • Иванова, 1998. С. 93-94, 96, 101, 207—208, 260—261.

Быһаарыылар

  1. ↑ Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991) — БЕЛЕНЬКИЙ А — ПИТАДЕ Г. А и др.
  2. ↑ Krakowiecki A. Książka o Kolymie. Londyn, 1950, str. 98-103. (бу Кучиньский А., Сибирь: 400 лет польской диаспоры. Антология. М. МИК. 2015 ISBN 978-5-87902-339-8 диэн кинигэттэн ылылынна)
  3. ↑ Биобиблиографический словарь востоковедов - жертв политического террора в советский период (1917-1991). Статьи на букву "П" (часть 2, "ПОЗ"-"ПУЩ"). biografii.niv.ru. Сигэнии күнэ: 8 Балаҕан ыйын 2021.
  4. ↑ Потапов Серафим Георгиевич (1904), Открытый список. Сигэнии күнэ: 16 Муус устар 2026.
  5. ↑ Үөһээ Бүлүү 1917—1967. Үөһээ Бүлүүтээҕи оройуон типографията, 1968

Категориялар