Каримова Салима Сафиевна
Каримова Саима (Салима) Сафиевна (1926 сыл алтынньы 31 күнэ, Фрунзе, Киргизская АССР[d], РСФСР, ССРС — 2013 сыл тохсунньу 1 күнэ, Нүөрүҥгүрү, Саха сирэ) — Саха сиригэр Нүөрүҥгүрүгэ үлэлээбит геолог, Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1976)[1].
Олоҕун олуктара
1926 сыллаахха сэтинньи 30 күнүгэр Кыргыыс ССР Фрунзе куоратыгар төрөөбүт. Ийэтэ кыргыыс, аҕата татаар.
1937 сыллаахха ыал Донбасска, Рутченково бөһүөлэккэ (билигин Донецкай куорат сорҕото) көспүт. Манна Саима оскуолаҕа туйгуннук үөрэммит.
1941 сыллаахха, Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланыаҕыттан, ыал Татарстааҥҥа, Буинскай оройуон Черки-Гришино сэлиэнньэтигэр эвакуацияламмыт.
1945 сыллаахха Буинскайга 10 кылааһы бүтэрэн Казан университетын геология факультетыгар үөрэнэ киирбит. Устудьуоннар практикаларын кэмигэр Саха сиригэр Өлүөхүмэ геологоразведочнай экспедициятыгар үлэлээбит.
1950 сыллаахха, университет кэнниттэн, Алдан геологоразведочнай экспедициятыгар (Укулан бөһүөлэгэр) ананан тиийбит. Ньымныыр партиятыгар (Снежный бөһүөлэк) үлэлээбит.
1955 сылтан - Соҕурууҥҥу Саха сирин комплекснай эспэдииссийэтигэр старшай геолог, салаа салайааччыта. Нерюнгритааҕы чох хостонор баайдаах сири үөрэтиигэ кыттыбыт.
1959, 1960 уонна 1962 сыллардаахха ССРС саппааһын Госкомитетыгар отчуот көмүскээбит.
1968 сыллаахха экспедиция сүрүн геологунан анаммыта. Кини салалтатынан Нерюнгритааҕы сири чинчийии түмүктэнэн, соҕурууҥҥу Саха сиринээҕи кокс чоҕун бассейнын баһылааһын бэлэмнэммит[2].
1973 сыллаахха Каримова «Модун» пласт туһунан отчуоту көмүскээбит (450 мөл. тонна, кэлин ордук элбэх диэн бигэргэтиллибит[3].
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1976 сыл кулун тутар 10 күнүнээҕи Ыйааҕынан Каримова Салима Сафиевнаҕа Социалистыы Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт[2].
1981 сыллаахха Элгэ чох хостуур сирин арыйбыт. Көмүс, уран, молибден уо.д. а. ыһыллыытын сыаналааһыҥҥа кыттыбыт. «Денисовское», «Чульмаканское», «Десовское», «Таежное» хостуур сирдэри оҥорууга үлэлээбит.
Геологияҕа, соҕурууҥҥу Саха сирин бассейн тиэмэтигэр 20-тэн тахса ыстатыйа ааптара уонна хос ааптара.
1988 сыллаахха пенсияҕа тахсыбыт.
2013 сыллаахха тохсунньу 1 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлэкитин Нерюнгри куоратыгар өлбүт[3].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1976)
- Ленин уордьана (1976);
- Үлэ Кыһыл Знамятын уордьана;
- «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл;
- ССРС судаарыстыбыннай бириэмийэтэ (1982);
- РФ үтүөлээх геолога;
- Саха АССР үтүөлээх геолога;
- Нерюнгри улууһун Ытык киһитэ (1982)[4];
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык киһитэ (1997)[5][2].
Аатын үйэтитии
Быһаарыылар
Литература
- Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.
- Герои Социалистического Труда Якутской АССР: биобиблиогр. справ. — Якутск, 1987. — С. 71—73.