Иванов Семен Александрович
Иванов Семен Александрович (1922 сыл балаҕан ыйын 14 күнэ, Араҥастаах, Күндээдэ нэһилиэгэ — 1992 сыл балаҕан ыйын 7 күнэ, Алматы)[1] — саха сэбиэскэй хаһаайыстыбыннай, судаарыстыбыннай уонна политическай диэйэтэлэ, 1963—1965 сыллардаахха Саха АССР Миниистирдэрин Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ.
Олоҕун олуктара
1922 сыл балаҕан ыйын 14 күнүгэр Ленин оройуонун Үһүс Бордоҥ нэһилиэгэр (билигин Ньурба улууһун Күндээдэ нэһилиэгэ Араҥастаах диэн сиргэ төрөөбүт. Атын дааннайдарынан, 1922 сыллаахха алтынньы 10[1] эбэтэр 14[2] күнүгэр төрөөбүт.
1939 сыллаахха Дьокуускайдааҕы финансовай-экономическай техникумҥа үөрэнэ киирбит, ол эрэн Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланан, бүтэрбэтэх[3].
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр
1941 сыллаахха атырдьах ыйын 3 күнүгэр Кыһыл аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыт. 2-с Прибалтийскай фронт састаабыгар Режицко-Двинскай эпэрээссийэҕэ, Рига эпэрээссийэтигэр, «Курляндскай хочуолу» суох гынар эпэрээссийэҕэ кыттыбыт, ол түмүгэр гитлеровскай «Север» аармыйа бөлөҕө суох буолбут. Хаста да бааһыра сылдьыбыт, старшай сержант званиелаах 1945 сыл алтынньытыгар демобилизацияламмыт[1]. Кыһыл Сулус уордьанынан наҕараадаламмыт:
«Идрица куораты босхолуур кыргыһыыларга кытта сылдьан, атаака кэмигэр табаарыс Иванов бэйэтин тус холобурунан байыастарын умсугуппут. Бааһыран баран, сэрии хонуутуттан барбатах, взводунан хамаандалыырын уураппатах. Паален куораты босхолуур, Бен куораты босхолуур кыргыһыыларга кыттан, билигин бааһыран госпиталга сытар»[1].
Политическай үлэтэ
Демобилизация кэнниттэн Өлөөн оройуоннааҕы исполкомун финанса салаатын сэбиэдиссэйинэн анаммыт (1946—1947 сс.).
1947—1951 сылларга Ленинградтааҕы финансовай-экономическай институкка үөрэммит.
1951 сылтан — араас хаһаайыстыбаннай, уопсастыбыннай уонна политическай сололорго сылдьыбыт:
- 1951—1953 сс. — Саха АССР Миниистирдэрин Сүбэтин консультана;
- 1953—1954 сс. — Саха АССР Олохтоох промышленность миниистирин солбуйааччыта;
- 1954—1956 сс. — Саха АССР Олохтоох промышленность миниистирэ;
- 1956—1959 сс. — Чурапчы райсоветын исполкомун бэрэссэдээтэлэ;
- 1959—1961 сс. — Саха АССР Финансаҕа миниистирин солбуйааччы;
- 1961—1963 сс. — ССКП КК Үрдүкү партия оскуолатын үөрэнээччитэ;
- 1963 сыл кулун тутар — 1965 сыл ахсынньы — Саха АССР Миниистирдэрин Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ;
- 1966—1974 сыллардаахха — «Якутзолото» холбоһун директорын солбуйааччыта[3].
РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан (1963),Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан (1955, 1963), ССКП Саха обкомун чилиэнигэр хандьыдаатынан, ССКП Саха обкомун бюротун чилиэнинэн талылла сылдьыбыт[1].
Өрөспүүбүлүкэтээҕи (РСФСР) суолталаах пенсионер этэ[1].
1992 сыллаахха балаҕан ыйын 7 күнүгэр Алматы куоракка өлбүт[2].
Наҕараадалара
- Кыһыл Сулус уордьана;
- Аҕа дойду сэриитин 2-с истиэпэннээх уордьана;
- «Хорсунун иһин» мэтээл;
- «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл;
- «1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин» мэтээл;
- «Германияны кыайыы 20 сыла» мэтээл[1][2].